Κρίσιμες πρώτες ύλες, ενεργειακή ασφάλεια και γεωοικονομία: Η στρατηγική θέση της Ελλάδας στη νέα ευρωπαϊκή εξίσωση

Η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος. Ο χαλκός βρίσκεται στην καρδιά της νέας ενεργειακής και τεχνολογικής οικονομίας, καθώς είναι απαραίτητος για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις μεταξύ των Ευρωπαϊκών χωρών, τις ανανεώσιμες πηγές, την ηλεκτροκίνηση, την αποθήκευση ενέργειας και τις ψηφιακές (ΑΙ) υποδομές.

Για την Ευρώπη, η πρόκληση είναι διπλή: να εξασφαλίσει τις πρώτες ύλες που απαιτεί η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και ταυτόχρονα να περιορίσει την εξάρτησή της από περιορισμένο αριθμό προμηθευτών, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων της.

Η ενεργειακή κρίση προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, επαναφέρουν στο προσκήνιο την ευρωπαϊκή έκθεση στις διεθνείς τιμές ορυκτών καυσίμων. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν κινηθεί σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Δεκέμβριο του 2022, επιβαρύνοντας το ενεργειακό κόστος επιχειρήσεων και βιομηχανιών.

Η τάση αυτή εντείνει τις προκλήσεις ανταγωνιστικότητας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Η απάντηση δεν περιορίζεται στην αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών, αλλά προϋποθέτει ταχύτερη ανάπτυξη των ΑΠΕ, επενδύσεις στην αποθήκευση, εκσυγχρονισμό των δικτύων και ισχυρότερες ηλεκτρικές διασυνδέσεις μεταξύ των κρατών – μελών, ώστε η Ευρώπη να μπορεί να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα την καθαρή ενέργεια, να αποτελέσει στην πράξη μια «ενιαία αγορά», όχι μόνο χρηματιστηριακά, περιορίζοντας ταυτόχρονα την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα.

Η μετάβαση, ωστόσο, απαιτεί μεγάλες ποσότητες κρίσιμων πρώτων υλών, όπως ο χαλκός. Σύμφωνα με προβλέψεις της S&P Global, η παγκόσμια κατανάλωση θα μπορούσε να φτάσει τους 42 εκατ. τόνους το 2040, από περίπου 28 εκατ. τόνους το 2025.

Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται ο Κανονισμός της ΕΕ για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA), που θέτει στόχους για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης στρατηγικών υλικών. Στο πλαίσιό του, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε το μεταλλείο χαλκού-χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής ως Στρατηγικό Έργο, αναγνωρίζοντας τη δυνητική συμβολή του στην ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης.

Για την Ελλάδα, η αναγνώριση αυτή εντάσσει μια σημαντική εγχώρια παραγωγική επένδυση, που υπερβαίνει τα 2 δισ. δολάρια, στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού. Παράλληλα, η συνολική επενδυτική δραστηριότητα της Ελληνικός Χρυσός στα Μεταλλεία Κασσάνδρας, ξεπερνά τα 3 δισ. δολάρια και συνδέεται με περίπου 3.000 σταθερές θέσεις εργασίας και την οικονομική ανάπτυξη της βόρειας Ελλάδας.

Το διακύβευμα ξεπερνά τα όρια μιας επένδυσης. Για τη χώρα μας, η πρόκληση είναι διπλή. Να μετατρέψει το γεωλογικό της δυναμικό σε παραγωγική αξία, θέσεις εργασίας και ουσιαστική συμμετοχή στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ενισχύοντας την οικονομική διπλωματία της.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google