Κομισιόν: Τι αλλάζει στον τουρισμό με τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική

Στην αναθεώρηση των κανόνων ΦΠΑ στον τουρισμό, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου διαχείρισης των τουριστικών προορισμών επικεντρώνεται η πρώτη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό, την οποία παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την ευθύνη του αρμόδιου επιτρόπου Απόστολου Τζιτζικώστα.

Η στρατηγική περιλαμβάνει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες με χρονοδιαγράμματα έως το 2029, δίνοντας έμφαση, μεταξύ άλλων, στην ψηφιακή μετάβαση, στην αντιμετώπιση της εποχικότητας και στην αποτελεσματικότερη κατανομή των τουριστικών ροών.

Κεντρική επιδίωξη είναι η μετατόπιση της έμφασης από τον όγκο των επισκεπτών στη δημιουργία μεγαλύτερης αξίας για τους προορισμούς, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες.

Η σημασία της πρωτοβουλίας αποτυπώνεται στο οικονομικό μέγεθος του κλάδου, ο οποίος συνεισφέρει άμεσα το 4,1% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της Ε.Ε., με το ποσοστό να ανέρχεται στο 10,1% εάν συνυπολογιστούν οι έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις. Ο ευρωπαϊκός τουρισμός υποστηρίζει περισσότερες από 20 εκατ. θέσεις εργασίας και περιλαμβάνει περίπου 5 εκατ. επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 99% είναι μικρομεσαίες.

ΦΠΑ, πλατφόρμες και γραφειοκρατία

Μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες αφορά την αναθεώρηση και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων ΦΠΑ που εφαρμόζονται στον ταξιδιωτικό και τουριστικό κλάδο, με την Επιτροπή να προγραμματίζει την παρουσίαση σχετικής πρότασης έως το τέλος του 2026.

Παράλληλα, το πρώτο εξάμηνο του 2027 προβλέπεται η έναρξη ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, με στόχο τη συγκέντρωση συγκεκριμένων στοιχείων για τα διοικητικά βάρη που αντιμετωπίζουν οι τουριστικές επιχειρήσεις και οι προορισμοί.

Ξεχωριστή μνεία γίνεται για τις διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων, για τις οποίες η Κομισιόν αναδεικνύει την ανάγκη διαφανών εμπορικών πρακτικών και δίκαιων συνθηκών ανταγωνισμού. Επισημαίνει, δε, ότι η ισχύς στην αγορά δεν πρέπει να οδηγεί σε αθέμιτη εμπορική εξάρτηση των τουριστικών επιχειρήσεων, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή των υφιστάμενων ευρωπαϊκών κανονισμών για τις ψηφιακές αγορές (Digital Markets Act) και τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act).

Επιπλέον, προβλέπεται η εξέταση των συστημάτων κατάταξης των τουριστικών καταλυμάτων, με στόχο τη βελτίωση της συγκρισιμότητάς τους μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς και η διερεύνηση της σταδιακής ενσωμάτωσης πρόσθετων πληροφοριών για την προσβασιμότητα και τις περιβαλλοντικές επιδόσεις τους.

Βραχυχρόνιες μισθώσεις

Ένα μέρος της νέας στρατηγικής αφορά τη διαχείριση της τουριστικής δραστηριότητας, καθώς το 42% των διανυκτερεύσεων στην Ε.Ε. συγκεντρώνεται στους τρεις δημοφιλέστερους μήνες του έτους.

Η Επιτροπή προγραμματίζει για το β’ εξάμηνο του 2027 την υποβολή πρότασης σύστασης του Συμβουλίου για την ισόρροπη διαχείριση του τουρισμού, συνοδευόμενης από κοινή ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη, η οποία θα συγκεντρώνει κοινές προσεγγίσεις για τη διαχείριση της τουριστικής δραστηριότητας, αξιοποιώντας και συμπεράσματα από μέτρα που αφορούν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Παράλληλα, θα ξεκινήσει η ανάπτυξη ευρωπαϊκού μοντέλου διαχείρισης τουριστικών προορισμών, το οποίο θα μπορεί να λειτουργεί ως εθελοντικό σημείο αναφοράς για τα κράτη-μέλη, με στόχο την καλύτερη κατανομή της ζήτησης μεταξύ περιοχών και εποχών, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες κάθε προορισμού.

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται, μεταξύ άλλων, και στην κρουαζιέρα, με πρόβλεψη ευρωπαϊκού διαλόγου συνεργασίας για τη βιωσιμότητα και τη διαχείριση των τουριστικών ροών. Στον τομέα των μεταφορών, η στρατηγική αναδεικνύει την ανάγκη αναβάθμισης λιμένων και μαρινών και διατήρησης της συνδεσιμότητας νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών.

Ανθρώπινο δυναμικό και επενδύσεις

Στο μέτωπο της απασχόλησης, η Κομισιόν επισημαίνει ότι το 92% των τουριστικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων αντιμετωπίζει δυσκολίες στην πρόσληψη εξειδικευμένου προσωπικού. Στην κατεύθυνση αυτή, προβλέπεται η δημιουργία ευρωπαϊκής Ακαδημίας Τουρισμού το β’ εξάμηνο του 2027, ενώ το β’ εξάμηνο του 2028 θα δημοσιευθεί μελέτη για τις εργασιακές συνθήκες στον κλάδο.

Ως προς τη χρηματοδότηση, η στρατηγική εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή στήριξη του τουρισμού μέσω 15 χρηματοδοτικών προγραμμάτων θα ανέλθει περίπου στα 18 δισ. ευρώ για ολόκληρη την περίοδο 2021 – 2027.

Για την περίοδο 2028 – 2034, η Επιτροπή αναδεικνύει τις δυνατότητες αξιοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων, με έμφαση στις υποδομές, στην καινοτομία και στην ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Η αντίδραση του ΣΕΤΕ

Τη νέα στρατηγική χαιρέτισε ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), χαρακτηρίζοντάς την ορόσημο για την Ευρώπη και ευκαιρία για την Ελλάδα.

Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι η στρατηγική περιλαμβάνει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, χρονοδιαγράμματα και πρόβλεψη συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στη διακυβέρνηση, αναδεικνύοντας προτεραιότητες όπως οι δεξιότητες, οι υποδομές, η ανταγωνιστικότητα και η αποτελεσματική διαχείριση των προορισμών.

«Η πρώτη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό αποτελεί ορόσημο για την αναγνώριση του στρατηγικού ρόλου του τουρισμού στην Ευρώπη. Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι η εφαρμογή της, με ουσιαστικό αντίκρισμα για τις επιχειρήσεις, τους ανθρώπους του τουρισμού και τις τοπικές κοινωνίες», δήλωσε η πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου.