Μασκ-Τραμπ: Πώς χάθηκαν 474 εκατομμύρια σε μία νύχτα

Είναι δύσκολο να βρει κανείς ακριβότερη απόδειξη ότι η δημοκρατία εξακολουθεί, κάποιες φορές, να χαλάει τα σχέδια των πλουσίων. Ο Έλον Μασκ διαθέτει πυραύλους που επιστρέφουν στη Γη, αυτοκίνητα που επιχειρούν να οδηγηθούν μόνα τους και μια ψηφιακή πλατφόρμα όπου μπορεί να απευθύνεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Εκείνο που δεν κατάφερε να κατασκευάσει ήταν μια πειθήνια κάλπη.

Στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, στερώντας από τον Ντόναλντ Τραμπ τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος. Ο Μασκ, ωστόσο, έχασε κάτι που είχε προσπαθήσει να εξασφαλίσει με κανονικά, αμερικανικά δολάρια: πολιτική ασφάλεια.

Το ποσό έχει τη δική του, σχεδόν κωμική, μεγαλοπρέπεια. Σύμφωνα με καταμέτρηση των New York Times, την οποία επικαλούνται αμερικανικά μέσα, ο Μασκ διοχέτευσε περίπου 474 εκατομμύρια δολάρια στην υποστήριξη Ρεπουμπλικανών. Περίπου 216 εκατομμύρια πήγαν στο America PAC, το πολιτικό όχημα που δημιούργησε, άλλα 168 εκατομμύρια στο Senate Leadership Fund και 30 εκατομμύρια στο Congressional Leadership Fund, για υποψηφίους της Βουλής.

Τα χρήματα χρηματοδότησαν τηλεοπτικές διαφημίσεις, επιθέσεις εναντίον πολιτικών αντιπάλων, ψηφιακή προβολή και μηχανισμούς κινητοποίησης ψηφοφόρων. Δεν εξαϋλώθηκαν μυστηριωδώς ούτε μπήκαν απευθείας στις τσέπες υποψηφίων. Καταναλώθηκαν, όπως απαιτεί η αμερικανική πολιτική βιομηχανία, για να μετατρέψουν το χρήμα σε ψήφους. Μόνο που η μετατροπή απέτυχε.

Το μεγαλύτερο πείραμα έγινε στο Τέξας, το καινούργιο βασίλειο του Μασκ. Περισσότερα από 200 εκατομμύρια δολάρια κατευθύνθηκαν, σύμφωνα με τις σχετικές καταμετρήσεις, στην προσπάθεια εκλογής του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον στη Γερουσία. Μόνο το Texas PAC ξόδεψε περίπου 148 εκατομμύρια, σχεδόν μοιρασμένα ανάμεσα στην προβολή του Πάξτον και στις επιθέσεις κατά του αντιπάλου του. Το America PAC πρόσθεσε δεκάδες εκατομμύρια.

Ο Πάξτον ηττήθηκε από τον Δημοκρατικό Τζέιμς Ταλαρίκο, ο οποίος θύμισε στους δωρητές ότι τα χρήματα, ακόμη κι όταν περισσεύουν, δεν ψηφίζουν. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης Γκρεγκ Άμποτ έχασε από την Τζίνα Ινοχόσα. Το Τέξας, όπου ο Μασκ εγκατέστησε τις βιομηχανικές και διαστημικές φιλοδοξίες του αναζητώντας φιλικό πολιτικό περιβάλλον, απέκτησε ξαφνικά διαφορετικό θυρωρό.

Την ειρωνεία συνέλαβε εύστοχα και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Μιλώντας την Τετάρτη στο Μουσείο Μπενάκη, σε συζήτηση με τον φωτογράφο Platon, αναρωτήθηκε για την ισχύ των δισεκατομμυριούχων και κατέληξε ότι «δεν μπορείς να αγοράσεις μια εκλογή, όσο πλούσιος κι αν είσαι». Έθεσε επίσης το ουσιαστικότερο ερώτημα: η πολιτική ανάμειξη γίνεται από ιδεολογία ή για να επηρεαστεί η δημόσια πολιτική;

Διότι πίσω από την πολιτική ήττα υπάρχουν ισολογισμοί. Η Tesla έχει το τεράστιο εργοστάσιό της στο Όστιν και έχει επενδύσει το μέλλον της στα ρομποταξί και στην αυτόνομη οδήγηση, πεδία που εξαρτώνται από κανονιστικές εγκρίσεις, ελέγχους ασφαλείας και πολιτική ανοχή.

Η δημόσια ταύτιση του Μασκ με τον Τραμπ είχε ήδη τραυματίσει το εμπορικό πρόσωπο της Tesla, κυρίως ανάμεσα σε αγοραστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Μάλιστα, έρευνα οικονομολόγων του Γέιλ υπολόγιζε ότι η κομματική του ταύτιση ενδέχεται να κόστισε στην εταιρεία πάνω από ένα εκατομμύριο δυνητικές πωλήσεις στις ΗΠΑ την περίοδο 2022-2025.

Τώρα προστίθεται μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις ρυθμίσεις που θα διέπουν τη δραστηριότητά της. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί μπορούν να κλείσουν αύριο τα εργοστάσια ή να απαγορεύσουν τα ρομποταξί. Σημαίνει ότι το ευνοϊκό πολιτικό κλίμα δεν θεωρείται πια δεδομένο.

Για τη SpaceX, το διακύβευμα ενδέχεται να είναι ακόμη σοβαρότερο. Η εταιρεία εισπράττει δισεκατομμύρια από κρατικές συμβάσεις για διαστημικές αποστολές, επικοινωνίες και άμυνα. Οι Δημοκρατικοί έχουν προαναγγείλει αυστηρότερο έλεγχο στη χρηματοδότηση των εταιρειών του Μασκ και στον ρόλο του στο περιβόητο DOGE.

Παράλληλα, η νέα κυβερνήτης του Τέξας έχει ζητήσει πάγωμα νέων κέντρων δεδομένων, απειλώντας σχέδια τεχνητής νοημοσύνης και υποδομών. Οι μετοχές Tesla και SpaceX υποχώρησαν μετά το αποτέλεσμα, ενώ ακόμη και το ενδεχόμενο συνένωσής τους περιβάλλεται πλέον από πρόσθετη πολιτική αβεβαιότητα. Οι υφιστάμενες κρατικές συμβάσεις, βέβαια, δεν ακυρώνονται με την καταμέτρηση των ψήφων.

Ο Μασκ επέλεξε να σχολιάσει την καταστροφή με ένα αστείο για τα «διαστημικά λέιζερ» που δεν κατάφεραν να επηρεάσουν τις εκλογές. Είναι η γνώριμη μέθοδός του: όταν η πραγματικότητα γίνεται δυσάρεστη, μετατρέπεται σε ανάρτηση στο Χ.

Μόνο που αυτή τη φορά το ζήτημα δεν είναι πόσα χρήματα έχασε ο πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη. Είναι ότι έβαλε τις εταιρείες του στο κέντρο μιας πολιτικής σύγκρουσης από την οποία οι πελάτες, οι επενδυτές και οι ψηφοφόροι μπορούν να αποχωρήσουν πολύ ευκολότερα απ’ όσο εκείνος φανταζόταν.