Κοινή ναυτική άσκηση Αιγύπτου – Τουρκίας στην Αλεξάνδρεια με φόντο το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Τουρκία και την Αίγυπτος, ετοιμάζονται να διεξαγάγουν κοινή ναυτική άσκηση ανοικτά της Αλεξάνδρειας από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου 2026, υπό την ονομασία «Θάλασσα Φιλίας 2026».

Η εξέλιξη αυτή εκτυλίσσεται σε μια συγκυρία αναζωπύρωσης της γεωπολιτικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την πρόσφατη επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης.

Υπενθυμίζεται ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Αίγυπτος έχουν ξεκαθαρίσει τη στάση τους απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο το οποίο χαρακτηρίζουν «Απολύτως άκυρο και χωρίς νομική ισχύ».

Σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα φαίνεται να επαναφέρει δημόσια την πρότασή της προς το Κάιρο για υπογραφή διμερούς συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, προκαλώντας την κατηγορηματική απάντηση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν αποτελούν αντικείμενο πλειστηριασμού.

Η άσκηση «Θάλασσα Φιλίας 2026» στην Αλεξάνδρεια

Σύμφωνα με τις επίσημες δηλώσεις του εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ, η άσκηση με την ονομασία «Θάλασσα Φιλίας 2026» (Sea of Friendship 2026) περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα ναυτικών επιχειρήσεων:

• Επιχειρήσεις επιφανείας και ναυτικού πολέμου.

• Αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου και αντιαεροπορικής άμυνας.

• Υποβρύχιες επιθετικές επιχειρήσεις με την άμεση συμμετοχή ομάδων βατραχανθρώπων.

Ως προπομπός της επιχειρησιακής δραστηριότητας, η τουρκική κορβέτα TCG Burgazada αναμένεται να πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας από την 1η έως τις 3 Νοεμβρίου.

Το ιστορικό της επαναπροσέγγισης και η στρατιωτική συνεργασία

Η διεξαγωγή της άσκησης εντάσσεται στην πολυεπίπεδη αναβάθμιση των σχέσεων Άγκυρας και Καΐρου μετά την εξομάλυνση του 2024. Υπενθυμίζεται ότι οι ασκήσεις «Θάλασσα Φιλίας» διεξάγονταν τακτικά από το 2009 έως το 2013, οπότε και διακόπηκαν εξαιτίας της επιδείνωσης των διμερών σχέσεων μετά την ανατροπή της κυβέρνησης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο.

Η επανεκκίνηση των ναυτικών γυμνασίων έγινε τον Σεπτέμβριο του 2025 στη ναυτική βάση Ακσάζ στη Μούγλα της νοτιοδυτικής Τουρκίας έπειτα από διακοπή 13 ετών, ανοίγοντας τον δρόμο για στενότερες επαφές:

1. Επιστολή προθέσεων: Τον Ιούλιο του 2026 υπεγράφη επιστολή προθέσεων για την αμυντική συνεργασία κατά την επίσκεψη του Αιγύπτιου υπουργού Άμυνας, Ασράφ Σάλεμ Ζάχερ, στην Άγκυρα και τις συνομιλίες του με τον Τούρκο ομόλογό του, Γιασάρ Γκιουλέρ, με έμφαση στη στρατιωτική εκπαίδευση, την παραγωγή εξοπλισμού και τη μεταφορά τεχνολογίας.

2. Συνεκπαιδεύσεις ειδικών δυνάμεων και αεροπορίας: Ακολούθησε η άσκηση «Golden Eagle» με Αιγύπτιους αλεξιπτωτιστές, καταδρομείς και τουρκικές ειδικές δυνάμεις, κοινές αεροπορικές δραστηριότητες, καθώς και η συμμετοχή αιγυπτιακών μαχητικών στην άσκηση «Anatolian Eagle 2026» στο Ικόνιο τον Ιούνιο.

3. Επαφές στρατηγών: Στις 26 και 27 Οκτωβρίου, ο διοικητής των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων, στρατηγός Μετίν Τοκέλ, πραγματοποίησε επίσκεψη στην Αίγυπτο.

Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και το τουρκικό «δέλεαρ»

Η πραγματοποίηση της άσκησης συμπίπτει με τη νέα όξυνση που προκλήθηκε στις 20 Οκτωβρίου, όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε το ανυπόστατο μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του 2019 ανάμεσα στην Άγκυρα και την τότε κυβέρνηση Σάρατζ.

Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και αγνοεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα επανέφερε δημόσια την πρότασή της προς το Κάιρο για υπογραφή διμερούς συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι μια τέτοια εξέλιξη θα απέδιδε στην Αίγυπτο πάνω από 15.000 επιπλέον τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σχέση με τις προβλέψεις της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας, έναν υπολογισμό που συνιστά μονομερή τουρκική θέση.

Γεραπετρίτης: «Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού»

Η απάντηση της Αθήνας στους τουρκικούς σχεδιασμούς υπήρξε άμεση και αυστηρή. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης απέρριψε ρητά τη λογική ανταγωνιστικών προσφορών:

«Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού».

Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών οφείλει να υπακούει αποκλειστικά στους κανόνες του διεθνούς δικαίου, προειδοποιώντας ότι η παραβίασή τους μπορεί να επιφέρει εκτεταμένες συνέπειες στο παγκόσμιο εμπόριο, την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια καθώς και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Παράλληλα, εξήρε τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου, υπενθυμίζοντας την πρόσφατη κοινή δήλωση στον ΟΗΕ ενάντια στο τουρκολιβυκό μνημόνιο που συνυπέγραψαν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ και η Ε.Ε., σημειώνοντας με νόημα ότι ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη βρισκόταν στο πλευρό του στη Νέα Υόρκη.

Συνέχεια των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία

Παρά το τεταμένο κλίμα και τις θεμελιώδεις νομικές και διπλωματικές διαφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο, ο στρατιωτικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας διατηρείται ανοικτός.

Όπως επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας Ζεκί Ακτούρκ, ο Αρχηγός Τακτικής Αεροπορίας της Ελλάδας, επικεφαλής στρατιωτικής αντιπροσωπείας, θα επισκεφθεί τη Διοίκηση Πολεμικής Αεροπορίας της Τουρκίας από τις 3 έως τις 5 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της εφαρμογής των συμφωνηθέντων Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).