Καρδιαγγειακός κίνδυνος στις γυναίκες: Τα σήματα που εμφανίζονται δεκαετίες νωρίτερα

Η υγεία της καρδιάς στις γυναίκες συνδέεται στενά με την ορμονική υγεία, την ψυχική υγεία και την υγεία του εγκεφάλου σε όλη τη διάρκεια της ζωής, υπογραμμίζει σειρά επιστημονικών δημοσιεύσεων στο περιοδικό Circulation.

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου στις γυναίκες. Ωστόσο, μόλις τέσσερις στις δέκα τα αναγνωρίζουν ως τη μεγαλύτερη απειλή για την υγεία τους.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πρόληψη δεν πρέπει να αρχίζει μόνο όταν μια γυναίκα φτάσει στην εμμηνόπαυση. Σημαντικές ενδείξεις για τον μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο μπορεί να εμφανίζονται ήδη από την εφηβεία.

Όπως επισημαίνει η δρ Σαντίγια Καν, επικεφαλής της συγγραφικής ομάδας και καθηγήτρια Καρδιαγγειακής Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Πανεπιστημίου Northwestern στο Σικάγο, οι γυναίκες συχνά λαμβάνουν φροντίδα από διαφορετικές ιατρικές ειδικότητες, χωρίς αυτές οι πληροφορίες να συνδέονται μεταξύ τους. Οι νέες δημοσιεύσεις επιχειρούν ακριβώς να ενώσουν τα διαφορετικά κομμάτια της γυναικείας υγείας.

Ο ρόλος των ορμονών στην καρδιά

Για χρόνια, η επίδραση των ορμονών στην καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών είχε υποτιμηθεί.

Τα οιστρογόνα, η οιστραδιόλη και η προγεστερόνη επηρεάζουν τα κύτταρα των αιμοφόρων αγγείων, του εγκεφάλου και του καρδιακού μυός. Παράλληλα επηρεάζουν τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση, τις φλεγμονώδεις διεργασίες, την πήξη του αίματος και την αντίδραση του οργανισμού στο στρες.

Η συχνότερη καρδιαγγειακή νόσος στις γυναίκες, όπως και στους άνδρες, είναι η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η συσσώρευση πλάκας που στενεύει τις αρτηρίες.

Οι γυναίκες, όμως, εμφανίζουν συχνότερα και ορισμένες άλλες σοβαρές καταστάσεις, όπως μικροαγγειακή στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης και αυτόματο διαχωρισμό στεφανιαίας αρτηρίας.

Η εφηβεία μπορεί να δώσει τις πρώτες ενδείξεις

Η πρώτη περίοδος πριν από την ηλικία των 10 ετών έχει συνδεθεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο αργότερα στη ζωή.

Παράλληλα, η ακανόνιστη περίοδος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονη ακμή ή αυξημένη τριχοφυΐα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. Το σύνδρομο αυτό συνδέεται με διαταραχές στη ρύθμιση του σακχάρου, αυξημένο κίνδυνο διαβήτη και μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η εφηβεία είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία αρχίζουν να διαμορφώνονται συνήθειες που επηρεάζουν την καρδιά για πολλά χρόνια, όπως η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος και το κάπνισμα.

Τι πρέπει να προσέχουν οι νεότερες γυναίκες

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ακόμη και οι νεαρές γυναίκες πρέπει να γνωρίζουν τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την καρδιαγγειακή υγεία:

• σωματικό βάρος,
• αρτηριακή πίεση,
• σάκχαρο,
• χοληστερόλη,
• υγιεινή διατροφή,
• σωματική δραστηριότητα,
• επαρκής και ποιοτικός ύπνος,
• αποφυγή του καπνίσματος.

Παράλληλα, διαταραχές του κύκλου, η επιλογή αντισύλληψης και το ιατρικό ιστορικό πριν από μια εγκυμοσύνη είναι θέματα που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αξίζει να συζητούνται με τον γιατρό.

Η εγκυμοσύνη ως «τεστ κοπώσεως» για την καρδιά

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η περίοδος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη. Σύμφωνα με τις δημοσιεύσεις, εννέα στις δέκα γυναίκες ηλικίας 20 έως 44 ετών δεν έχουν ιδανική καρδιαγγειακή υγεία όταν μένουν έγκυες.

Η εγκυμοσύνη συχνά περιγράφεται ως ένα είδος «τεστ κοπώσεως» για την καρδιά. Η υψηλή αρτηριακή πίεση στην εγκυμοσύνη, ο διαβήτης κύησης και ο πρόωρος τοκετός συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου αργότερα στη ζωή.

Κρίσιμη θεωρείται και η περίοδος μετά τον τοκετό, ιδιαίτερα ο πρώτος χρόνος, καθώς τότε χρειάζεται παρακολούθηση των γυναικών που εμφάνισαν τέτοιες επιπλοκές.

Η σύνδεση με την ψυχική υγεία

Η ψυχική υγεία και η καρδιαγγειακή υγεία αλληλεπιδρούν επίσης σε πολλά επίπεδα. Οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να επηρεάζουν τη διάθεση, ενώ το άγχος και η κατάθλιψη μπορούν να επηρεάζουν καθημερινές συνήθειες, όπως την άσκηση, τη διατροφή και τον ύπνο.

Οι διατροφικές διαταραχές αρχίζουν να γίνονται συχνότερες στα κορίτσια από περίπου την ηλικία των 12 ετών, ενώ στα 17 τα κορίτσια έχουν διπλάσια πιθανότητα από τα αγόρια να διαγνωστούν με κατάθλιψη.

Αντίστοιχα, οι γυναίκες που έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο εμφανίζουν συχνότερα άγχος και κατάθλιψη. Για τον λόγο αυτό, οι συγγραφείς προτείνουν ο έλεγχος της ψυχικής υγείας να εντάσσεται συστηματικά στη συνολική φροντίδα των γυναικών.

Τι αλλάζει πριν και μετά την εμμηνόπαυση

Τα χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση συνοδεύονται από σημαντικές ορμονικές μεταβολές, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά.

Σε αυτή την περίοδο μπορεί να αυξηθούν η LDL χοληστερόλη, το σωματικό βάρος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αρτηριακή πίεση.

Παράλληλα, μπορεί να γίνουν πιο εμφανείς οι συνέπειες ανθυγιεινών συνηθειών που έχουν συσσωρευτεί με τα χρόνια.

Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγές που προστατεύουν την καρδιά. Η εμμηνόπαυση αποτελεί ακόμη μία σημαντική ευκαιρία για αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και συζήτηση με τον γιατρό για την πρόληψη, τις απαραίτητες εξετάσεις και τους παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φωτογραφία: istock