Καλώδιο στο Αιγαίο: Η Τουρκία παζαρεύει με τη Γαλλία για την άδεια

Με επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, η Τουρκία ανεβάζει περαιτέρω τους τόνους στην Ανατολική Μεσόγειο, απαιτώντας ανοιχτά την υποβολή αιτήματος αδειοδότησης προς τις τουρκικές Αρχές για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.

Η στάση της Άγκυρας καθίσταται εξαιρετικά προβληματική, καθώς μέσω της μονομερούς κατάθεσης των εξωτερικών ορίων της δικής της υποτιθέμενης ΑΟΖ, επιχειρεί να επικαλύψει περιοχές της ελληνικής ΑΟΖ, οι οποίες έχουν καθοριστεί νομίμως βάσει της Ελληνοαιγυπτιακής Συμφωνίας.

Υποστηρίζοντας ότι ακυρώνει τις NAVTEX που εξέδωσαν Αθήνα και Λευκωσία, η τουρκική πλευρά φαίνεται να επιδίδεται σε ένα ιδιότυπο παζάρι της τελευταίας στιγμής με τη Γαλλία, αποσκοπώντας στην εξασφάλιση ενός επίσημου αιτήματος που θα νομιμοποιούσε τις διεκδικήσεις της και θα δικαιολογούσε στο εσωτερικό της ακροατήριο τη συνέχιση των ερευνών.

Στην επίσημη ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Διαπιστώνεται ότι σκάφος που φέρει τη γαλλική σημαία προτίθεται να διεξαγάγει παράνομη δραστηριότητα θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας —με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς άδεια— εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήθηκαν στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.

Οι μη εξουσιοδοτημένες ναυτικές προειδοποιήσεις (NAVTEX), οι οποίες εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση, έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας.

Επιπλέον, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας – όπως απαιτείται βάσει των καθιερωμένων διατάξεων του διεθνούς δικαίου της θάλασσας για οποιαδήποτε δραστηριότητα σχεδιάζεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας μας

Παραμένουμε απολύτως αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, τα οποία απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, και θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε μια προσέγγιση στην περιοχή που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό».

Ο «πόλεμος» των NAVTEX

Η κλιμάκωση της ρητορικής ακολούθησε μια έντονη διπλωματική «μάχη» που εκτυλίχθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, 6 Νοεμβρίου, μέσω της έκδοσης εκατέρωθεν ναυτικών οδηγιών. Η ελληνική NAVTEX κάλυψε το σύνολο της διαδρομής όπου θα ποντιστεί το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnector), φτάνοντας μέχρι τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ. Σημειώνεται ότι στο τμήμα βόρεια της Κρήτης, το οποίο περιλαμβάνει διεθνή ύδατα, οι έρευνες έχουν ήδη ολοκληρωθεί, αφήνοντας ως κύριο πεδίο εργασιών την περιοχή από τα ανατολικά της Κάσου έως την κυπριακή ΑΟΖ.

Η κυπριακή NAVTEX

Λίγη ώρα μετά την ελληνική κίνηση, η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας την αντι-NAVTEX 1105/26. Με αυτήν, αμφισβητεί ευθέως την ελληνική αναγγελία για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, επαναφέροντας στο προσκήνιο την επιστολή που είχε αποστείλει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 (A/74/757). Βασιζόμενη σε αυτό το έγγραφο, ισχυρίζεται ότι μέρος των προγραμματισμένων ερευνών διεξάγεται εντός της (μονομερώς δηλωθείσας) τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Απαιτώντας όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες να συντονίζονται με τις δικές της Αρχές, η Τουρκία χαρακτηρίζει την ελληνική NAVTEX «μη εξουσιοδοτημένη», θέτοντας ως αυθαίρετη προϋπόθεση τη δική της συγκατάθεση. Η κίνηση αυτή συνιστά μια ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, βασισμένη σε διεκδικήσεις που η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά, υπενθυμίζοντας ότι η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στα Ηνωμένα Έθνη δεν παράγει νομικά αποτελέσματα, ούτε συνιστά αναγνωρισμένη οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας.

Η τουρκική αντι-NAVTEX

Το οδοιπορικό του ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo»

Το οδοιπορικό του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Ηρακλείου, έχει σχεδιαστεί με απόλυτη ακρίβεια, ώστε να χαρτογραφήσει βήμα προς βήμα τον βυθό στον οποίο θα ποντιστεί το καλώδιο που θα ενώσει ενεργειακά τη Μεγαλόνησο με την ηπειρωτική Ευρώπη.

Η αρχή της διαδρομής του «Abeille Marengo» θα γίνει μέσα στο Σαββατοκύριακο, με το πλοίο να κινείται αρχικά εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Για τον σκοπό αυτό, ο Σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX υπ’ αριθμόν 1411/26. Η ελληνική οδηγία δεσμεύει θαλάσσιες περιοχές ανατολικά και νοτιοανατολικά της Κρήτης, καθώς και τμήματα της Ανατολικής Μεσογείου, με ισχύ από σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, έως και τις 6 Μαρτίου 2027.

Ακολουθώντας τη νοητή γραμμή της διασύνδεσης, το ερευνητικό σκάφος θα περάσει στη συνέχεια στη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε πλήρη συντονισμό με την Αθήνα, η Λευκωσία «κλείδωσε» τη συνέχεια της διαδρομής μέχρι και τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ. Συγκεκριμένα, ο σταθμός της Λάρνακας εξέδωσε τη NAVTEX υπ’ αριθμόν 345/26 για το «VB Abeille Marengo», με τις αντίστοιχες έρευνες στα κυπριακά ύδατα να προγραμματίζονται από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) και της Great Sea Interconnector Α.Ε., αυτό το πολυήμερο ερευνητικό ταξίδι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των τεχνικών εργασιών του έργου. Τα δεδομένα που θα συλλέξει το πλήρωμα του γαλλικού σκάφους από τη μορφολογία του βυθού είναι απολύτως απαραίτητα για τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό της πόντισης του καλωδίου Κρήτης-Κύπρου.