Η Άγκυρα τραβά το σχοινί: Αμφισβητεί την ελληνική NAVTEX για το καλώδιο και απαιτεί να ενημερωθεί

Νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλεί η αντίδραση της Άγκυρας στην έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, με την Τουρκία να αμφισβητεί τις ελληνικές αρμοδιότητες στην περιοχή και να απαιτεί τη συγκατάθεσή της για την πραγματοποίηση των εργασιών.

Η Άγκυρα, υιοθετεί την στάση της ευθείας αμφισβήτησης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, επιχειρώντας παράλληλα να πετύχει την δημιουργία τελετελεσμένων.

Μετά την έκδοση αντι-NAVTEX, η Άγκυρα προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να χαρακτηρίζει «άκυρες» τις ναυτιλιακές αναγγελίες Ελλάδας και Κύπρου και να υποστηρίζει ότι οι προγραμματισμένες έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» είναι παράνομες, καθώς δεν έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση των τουρκικών Αρχών.

Η τουρκική αντίδραση εκδηλώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, την Παρασκευή (6/11), με την οποία ανοίγει ο δρόμος για την επανεκκίνηση των ερευνών στο πλαίσιο του έργου Great Sea Interconnector.

Η Άγκυρα απαιτεί την άδειά της για τις έρευνες

Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι μέρος των σχεδιαζόμενων εργασιών βρίσκεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας που η Τουρκία έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από τις 18 Μαρτίου 2020.

Με βάση αυτόν τον ισχυρισμό, η Άγκυρα απαιτεί προηγούμενη συγκατάθεση για την πραγματοποίηση των ερευνών, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα χωρίς την άδειά της συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Μάλιστα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι μη εξουσιοδοτημένες ναυτιλιακές αναγγελίες που εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση (σ.σ. όπως η Άγκυρα αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία) έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας».

Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτυπώνει την έκταση της τουρκικής αμφισβήτησης, καθώς η Άγκυρα δεν περιορίζεται στην προβολή των δικών της διεκδικήσεων, αλλά εμφανίζεται να επιχειρεί να ακυρώσει αναγγελίες που έχουν εκδώσει οι αρμόδιες Αρχές δύο άλλων κρατών. Παράλληλα, η Τουρκία επιμένει ότι η διαδικασία παροχής της συγκατάθεσής της δεν έχει ολοκληρωθεί και ότι η αντίρρησή της στην πραγματοποίηση των εργασιών παραμένει σε ισχύ.

Η ανακοίνωση ολοκληρώνεται με αναφορά στην αποφασιστικότητα της Άγκυρας να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα που θεωρεί ότι διαθέτει στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη παράλληλα την ανάγκη συνεργασίας, διαλόγου και συντονισμού.

Μπαράζ τουρκικών αντι-NAVTEX

Είχε προηγηθεί η έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX, ως απάντηση στην ελληνική ναυτική αναγγελία 1411/26, μέσω της οποίας η Αθήνα ενημέρωσε για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.

Η ελληνική NAVTEX εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου και καλύπτει τη διαδρομή του καλωδίου μέχρι την κυπριακή ΑΟΖ, με χρονικό ορίζοντα εργασιών από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.

Η Τουρκία αντέδρασε σχεδόν αμέσως, υποστηρίζοντας ότι τμήμα της θαλάσσιας περιοχής εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα που η ίδια διεκδικεί και ότι οι εργασίες πρέπει να συντονιστούν με τις τουρκικές Αρχές. Αντίστοιχη αντίδραση υπήρξε και στην κυπριακή NAVTEX για τις έρευνες που αφορούν το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο East to Med Corridor, επιβεβαιώνοντας ότι η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Το προηγούμενο της Κάσου και το ενδεχόμενο νέας έντασης

Η νέα αντιπαράθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τα γεγονότα του Ιουλίου του 2024, όταν η προσπάθεια διεξαγωγής ερευνών στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει ένταση, με την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί στις διπλωματικές αντιδράσεις και στις αντι-NAVTEX ή θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει στην πράξη τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις πηγών που επικαλούνται γνώση των διπλωματικών διεργασιών, οι σημερινές διεθνείς συνθήκες ενδέχεται να περιορίσουν την πιθανότητα επανάληψης ενός επεισοδίου αντίστοιχου με εκείνο του 2024.

Δεν αποκλείεται, μάλιστα, η τουρκική αντίδραση να περιοριστεί σε προειδοποιητικές κλήσεις μέσω ασυρμάτου, χωρίς ουσιαστική παρεμπόδιση των ερευνών.

Από την πλευρά της, η Αθήνα εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη ότι η γαλλική εμπλοκή στο έργο λειτουργεί αποτρεπτικά, χωρίς ωστόσο να αποκλείει το ενδεχόμενο νέας έντασης. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, η Γαλλία δεν προτίθεται να διαθέσει πολεμικό πλοίο για τη συνοδεία του «Abeille Marengo».

Το μήνυμα της Αθήνας για την ολοκλήρωση του έργου

Η ελληνική πλευρά έχει ήδη ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του καλωδίου, μετά το σχετικό αίτημα της γαλλικής εταιρείας NEXANS.

Η έκδοση της NAVTEX αποτελεί το επόμενο βήμα για την υλοποίηση του έργου, το οποίο έχει ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία για την Ελλάδα και την Κύπρο. Παράλληλα, η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι εξετάζει τα αναγκαία επιχειρησιακά σενάρια σε περίπτωση που επιχειρηθεί παρεμπόδιση των ερευνών.

Ενδεικτική είναι η τοποθέτηση που, σύμφωνα με πληροφορίες, έκανε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης κατά την κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής: «Αν υπάρξουν εμπόδια θα προχωρήσουμε στις αναγκαίες επιχειρησιακές παρεμβάσεις για να πραγματοποιηθεί το έργο».

Το επόμενο διάστημα και κυρίως η έναρξη των εργασιών του γαλλικού πλοίου θα αποτελέσουν το πραγματικό τεστ για την εξέλιξη της αντιπαράθεσης, καθώς θα φανεί εάν οι τουρκικές αντιδράσεις θα παραμείνουν σε επίπεδο ναυτικών αναγγελιών και διπλωματικών δηλώσεων ή θα μεταφερθούν και στο πεδίο.