Κάτι ανησυχητικό συμβαίνει στη Γερμανία

Η Γερμανία βρίσκεται μπροστά σε μια πολιτική καμπή που μπορεί να αποδειχθεί πολύ σημαντικότερη από όσο δείχνει το μέγεθος της κάλπης. Στη Σαξονία-Ανχαλτ, ένα από τα πρώην ανατολικογερμανικά κρατίδια, το ακροδεξιό κόμμα AfD οδεύει προς μια μεγάλη εκλογική νίκη, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία. Αν συμβεί, θα είναι η πρώτη φορά που το κόμμα θα καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση σε κρατιδιακό επίπεδο.

Οπως γράφουν οι New York Times, η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο ένα σχετικά μικρό κρατίδιο περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων. Το AfD, που μέχρι πρόσφατα ήταν καταδικασμένο να παραμένει στην αντιπολίτευση, βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην άσκηση εξουσίας, έστω και περιφερειακά.

Η άνοδός του έχει ήδη επηρεάσει τη λειτουργία της γερμανικής πολιτικής σκηνής. Στις περυσινές ομοσπονδιακές εκλογές το AfD κατέλαβε τη δεύτερη θέση με περίπου 20% των ψήφων, αναγκάζοντας τους Χριστιανοδημοκράτες του Φρίντριχ Μερτς να συγκυβερνήσουν με τους Σοσιαλδημοκράτες. Η σχέση των δύο κομμάτων υπήρξε από την αρχή δύσκολη και την ίδια στιγμή το AfD ενίσχυε συνεχώς τη θέση του στις δημοσκοπήσεις. Σήμερα, σύμφωνα με τους ΝΥΤ, είναι με διαφορά το δημοφιλέστερο κόμμα της χώρας.

Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι το AfD δεν ακολουθεί την πορεία «εξομάλυνσης» άλλων ευρωπαϊκών ακροδεξιών κομμάτων. Ενώ κόμματα όπως της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία ή της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία έχουν επιχειρήσει να περιορίσουν τις πιο ακραίες πλευρές τους, το AfD έχει γίνει ακόμη πιο ριζοσπαστικό. Εχει ενισχύσει τις σχέσεις του με νεοναζιστικούς κύκλους και προτείνει την επιστροφή μεταναστών στις χώρες προέλευσής τους. Παραδόξως, δε, όσο σκληραίνει τη γραμμή του τόσο αυξάνεται η εκλογική επιρροή του.

Η γερμανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας χαρακτήρισε πέρυσι το κόμμα «ακροδεξιό εξτρεμιστικό». Η απαγόρευσή του, όμως, μοιάζει πλέον εξαιρετικά δύσκολη, ακριβώς λόγω της μεγάλης κοινωνικής του απήχησης. Ετσι, το βάρος πέφτει στην κυβέρνηση Μερτς, η οποία καλείται να ανακόψει την πορεία του. Οπως επισημαίνουν οι NΥΤ, όμως, η κυβέρνηση δείχνει περισσότερο προσανατολισμένη στον  επανεξοπλισμό της χώρας και στην εξωτερική πολιτική παρά στις οικονομικές και κοινωνικές αιτίες της ανόδου του AfD.

Και εδώ, σύμφωνα με τους ΝΥΤ, βρίσκεται η ουσία του προβλήματος: στην οικονομία. Η γερμανική οικονομία, που επί δύο δεκαετίες θεωρούνταν ο ισχυρότερος κινητήρας της Ευρώπης, αποδεικνύεται πολύ πιο ευάλωτη από όσο φαινόταν. Η υπερβολική εξάρτηση από τις εξαγωγές, η αμερικανική δασμολογική πολιτική και ο αυξανόμενος κινεζικός ανταγωνισμός έχουν πλήξει τη βιομηχανία, δηλαδή τον πυρήνα του γερμανικού μοντέλου ανάπτυξης. Είναι αυτό που αποκαλείται πλέον «China Shock 2.0». Η οικονομική παρακμή τροφοδοτεί και την πολιτική αντίδραση.

Το AfD ξεκίνησε ακριβώς ως κόμμα οικονομικής διαμαρτυρίας. Ιδρύθηκε το 2013, αντιδρώντας στην πολιτική της Ανγκελα Μέρκελ για τη διάσωση της Ελλάδας και στην αντίληψη ότι δεν υπήρχε εναλλακτική λύση. Αρχικά εξέφραζε κυρίως τον δημοσιονομικό συντηρητισμό. Μετά από την προσφυγική κρίση του 2015 μετατράπηκε σταδιακά σε κόμμα κατά της μετανάστευσης και του Ισλάμ. Ομως οι οικονομικές ανησυχίες δεν εξαφανίστηκαν ποτέ από την ατζέντα του.

Κεντρικό ζήτημα είναι το περίφημο «φρένο χρέους», ο συνταγματικός περιορισμός του κρατικού δανεισμού. Ο Μερτς είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα το διατηρήσει. Μετά τη νίκη του, όμως, συμφώνησε με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους να τροποποιηθεί το Σύνταγμα, ώστε οι αμυντικές δαπάνες να εξαιρεθούν από τους περιορισμούς. Η επιλογή αυτή, πριν ακόμη συγκροτηθεί η νέα Βουλή, προκάλεσε αντιδράσεις και απομάκρυνε αρκετούς δεξιούς ψηφοφόρους. Ηταν τότε που το AfD πέρασε για πρώτη φορά δημοσκοπικά μπροστά από τους Χριστιανοδημοκράτες, σημειώνουν οι NΥΤ.

Ο Μερτς δεν κατάργησε συνολικά το φρένο χρέους. Ετσι, ενώ οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται, οι υπόλοιπες κρατικές δαπάνες παραμένουν πιεσμένες. Παράλληλα, ζητά από τους Γερμανούς να εργαστούν περισσότερο για να αποκατασταθεί η «ανταγωνιστικότητα» της οικονομίας. Ομως μια πολιτική που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες και περιορίζει το κοινωνικό κράτος μπορεί να είναι δημοσιονομικά συνεπής, αλλά πολιτικά αποδεικνύεται καταστροφική. Η απώλεια θέσεων εργασίας και η αίσθηση ότι οι οικονομικές προοπτικές χειροτερεύουν αποτελούν πλέον σημαντικούς λόγους για την απήχηση του AfD.

Υπάρχει και μια δεύτερη αντίφαση. Η Γερμανία επανεξοπλίζεται, μιλάει για πιθανότητα μεγάλης σύγκρουσης με τη Ρωσία και ο Μερτς δηλώνει ότι θέλει τον «ισχυρότερο συμβατικό στρατό της Ευρώπης». Ετσι, το AfD έχει τη δυνατότητα να παρουσιάζεται ως κόμμα της ειρήνης, με έναν τρόπο που θυμίζει την αντίθεση του Ντόναλντ Τραμπ στους «αιώνιους πολέμους». Οι NΥΤ επισημαίνουν ότι η στρατιωτική ισχύς δεν συγκινεί ιδιαίτερα τους γερμανούς ψηφοφόρους, γεγονός που ενισχύει αυτή την πολιτική αντίφαση.

Οι ΝΥΤ χαρακτηρίζουν τη συζήτηση για μια νέα γερμανική ηγεμονία στην Ευρώπη «υπερβολική». Η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η χώρα θα αποκτήσει αντίστοιχες στρατιωτικές δυνατότητες, γράφουν, ούτε ότι θα λύσει τα οικονομικά προβλήματα. Επιπλέον, η Γερμανία εμφανίζεται όλο και πιο απομονωμένη σε ορισμένα ευρωπαϊκά ζητήματα, ενώ η στήριξη της κυβέρνησης προς το Ισραήλ προκαλεί αντιδράσεις.

Ο Μερτς είχε υποσχεθεί δύο πράγματα: να περιορίσει την απήχηση του AfD μέσω αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής και να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανεξάρτητη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέχρι στιγμής, καταλήγουν οι NΥΤ, κανένας από τους δύο στόχους δεν έχει επιτευχθεί. Και με ακόμη δύο περιφερειακές εκλογές να ακολουθούν μέσα στον μήνα, το AfD είναι πιθανό να συνεχίσει την προέλασή του.

Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ο Μερτς θα παραμείνει καγκελάριος. Είναι αν η Γερμανία θα μπορέσει να αλλάξει πορεία προτού η Ακροδεξιά μετατραπεί από δύναμη διαμαρτυρίας σε πραγματική δύναμη εξουσίας.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google