Η «μάχη» του αλγόριθμου: Τι προβλέπει το νομοσχέδιο για την AI στην αγορά εργασίας

Κανόνες στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην αγορά εργασίας βάζει το νόμοσχέδιο που παρουσιάστηκε τη Δευτέρα (2/11) στο Υπουργικό Συμβούλιο, από την υπουργό Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, καθώς η ΑΙ φαίνεται πως «εισβάλει» με ραγδαίους ρυθμούς στην καθημερινότητα των εργαζομένων. 

Η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι αλγόριθμοι αλλάζουν ριζικά τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας. Και παρόλο που μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα των εργαζομένων, μπορεί ταυτόχρονα να ενέχει κινδύνους για την ασφάλειά τους.

Στη βάση αυτή, το νέο νομοσχέδιο που βρίσκεται στα «σκαριά» διατρέχεται από δύο άξονες:

1. Κανόνες στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την αλγοριθμική διαχείριση.
2. Βελτίωση των όρων εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Τι σημαίνει αυτό; Τα προσωπικά δεδομένα θα προστατεύονται, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διασφαλίζεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας. Αυτός είναι ένας νομικός μηχανισμός προστασίας του εργαζομένου, σύμφωνα με τον οποίο:

Η σχέση συνεργασίας μεταξύ προσώπου και πλατφόρμας συνιστά εργασιακή σχέση, όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο.

Στόχος η αποφυγή σχέσεων εργασίας που ψευδεπιγράφως χαρακτηρίζονται ως συμβάσεις παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών.

Πώς προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα των εργαζομένων;

Οι κανόνες που θα διέπουν το νέο πλαίσιο εργασίας σε σχέση με την ΑΙ προβλέπουν:

• Απαγόρευση επεξεργασίας ορισμένων προσωπικών δεδομένων, όπως ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα, ιατρικό ιστορικό, φυλετική καταγωγή κλπ.
• Υποχρέωση πληροφόρησης εργαζομένων και αρμόδιων αρχών για τους αλγορίθμους και τα δεδομένα που επεξεργάζονται.
• Υποχρέωση διενέργειας μελέτης εκτίμησης αντικτύπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων (DPIA).
• Υποχρέωση εξασφάλισης φορητότητας δεδομένων.

Στη βάση αυτή, αποφάσεις περιορισμού, αναστολής ή παύσης λογαριασμού ή συνεργασίας θα λαμβάνονται πλέον με ανθρώπινη εποπτεία.

Παράλληλα, πλέον θα είναι υποχρεωτική η ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή απευθείας με τους εργαζομένους εφόσον δεν υπάρχουν εκπρόσωποι, όταν οι πλατφόρμες αποφασίζουν να εισάγουν αλγόριθμους.

Προβλέπεται ακόμη η δημιουργία ειδικού Μητρώου στο ΕΡΓΑΝΗ για Ψηφιακές Πλατφόρμες. Οι πλατφόρμες οφείλουν να δηλώνουν στο ΕΡΓΑΝΗ τα πρόσωπα που εκτελούν εργασία στην πλατφόρμα.

Τα μέσα προστασίας από το νόμο

Την ίδια ώρα, όσοι και όσες παρέχουν την εργασία τους σε πλατφόρμες, έχουν τα ίδια δικαιώματα που προβλέπει το Εργατικό Δίκαιο:

• δικαίωμα να προσφύγουν στην Επιθεώρηση Εργασίας
• δικαίωμα αποζημίωσης
• δικαίωμα εκπροσώπησης από σωματείο
• δικαίωμα πρόσβασης σε αποδεικτικά στοιχεία
• προστασία από δυσμενή μεταχείριση
• προστασία από απόλυση.

Το μεγάλο «στοίχημα» όμως έγκειται στο κατά πόσο αυτές οι παρεμβάσεις θα εφαρμόζονται.