Η Κομισιόν «θα βοηθήσει» τις τουριστικές πόλεις να ελέγξουν το Airbnb

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει ένα νέο πλαίσιο που θα δίνει στις πόλεις και τις περιφέρειες μεγαλύτερη δυνατότητα να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει επιβαρύνει την ήδη περιορισμένη προσφορά κατοικιών. Σύμφωνα με τους Financial Times, η νέα νομοθεσία, που αναμένεται να ενταχθεί στον λεγόμενο Affordable Housing Act (Νόμος για την Προσιτή Στέγαση), θα καθορίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων οι τοπικές αρχές θα μπορούν να επιβάλλουν μέτρα, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά είναι αναλογικά.

Το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο δύσκολες νομικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στις τουριστικές επιχειρήσεις, τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τις δημοτικές αρχές. Οι τελευταίες υποστηρίζουν ότι η εξάπλωση των τουριστικών μισθώσεων αφαιρεί κατοικίες από την αγορά, περιορίζει τις επιλογές των μόνιμων κατοίκων και συμβάλλει στην άνοδο των τιμών. Οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, αντίθετα, αμφισβητούν ότι αποτελούν σημαντική αιτία της στεγαστικής κρίσης.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, το πρόβλημα δεν είναι παντού το ίδιο. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% του συνολικού οικιστικού αποθέματος. Σε ορισμένους όμως δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Στο Σορέντο της Ιταλίας, στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας και στη Φουερτεβεντούρα των Καναρίων Νήσων, οι κατοικίες που διατίθενται για διακοπές μπορεί να αντιπροσωπεύουν έως και το 20% του συνολικού αποθέματος.

Αυτή η μεγάλη συγκέντρωση στις τουριστικές περιοχές είναι που κάνει το πρόβλημα ιδιαίτερα έντονο. Οπως επισημαίνουν οι FT, πόλεις όπως το Αμστερνταμ, το Βερολίνο, οι Βρυξέλλες, η Φλωρεντία και το Παρίσι έχουν ήδη επιχειρήσει να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Τα μέτρα διαφέρουν: από συστήματα αδειοδότησης που περιορίζουν τον αριθμό των ακινήτων που μπορούν να διατίθενται σε τουρίστες μέχρι ανώτατο όριο στον αριθμό των ημερών που μπορεί να νοικιαστεί ένα διαμέρισμα.

Η Βαρκελώνη έχει επιλέξει ακόμη αυστηρότερη γραμμή, καθώς επιδιώκει να καταργήσει πλήρως τις τουριστικές μισθώσεις διαμερισμάτων έως το 2028.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι κάθε περιορισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέα δικαστική διαμάχη. Οι ιδιοκτήτες και οι επιχειρήσεις του τουρισμού υποστηρίζουν ότι τέτοιες απαγορεύσεις παραβιάζουν την ευρωπαϊκά κατοχυρωμένη ελευθερία παροχής υπηρεσιών. Στη Φλωρεντία, για παράδειγμα, η δημοτική αρχή δημιούργησε πέρυσι σύστημα αδειοδότησης και πάγωσε την έκδοση νέων αδειών στο ιστορικό κέντρο. Η απόφαση προκάλεσε πάνω από δέκα προσφυγές από ιδιοκτήτες και επαγγελματίες του τουρισμού.

Το περιφερειακό δικαστήριο της Τοσκάνης δικαίωσε τον δήμο, αλλά η απόφαση βρίσκεται μόλις στο πρώτο επίπεδο δικαστικού ελέγχου. Η Φλωρεντία έχει έκτοτε επεκτείνει το μορατόριουμ στο 44% του οικιστικού της αποθέματος και αναμένει νέες προσφυγές. «Ο,τι κι αν κάνουμε για να περιορίσουμε τις τουριστικές μισθώσεις, έρχεται μια προσφυγή», λέει ο Τζάκοπο Βιτσίνι, δημοτικός σύμβουλος αρμόδιος για τον τουρισμό. Οι FT περιγράφουν έτσι ένα βασικό πρόβλημα που η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία επιχειρεί να αντιμετωπίσει: οι πόλεις έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν, αλλά δεν είναι βέβαιες μέχρι πού μπορούν να φτάσουν.

Η νομολογία της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν έχει προσφέρει μέχρι σήμερα απόλυτα καθαρή απάντηση. Σε σημαντική απόφαση του 2020, το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι οι τοπικοί περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορούν να δικαιολογηθούν από την ανάγκη αντιμετώπισης της στεγαστικής έλλειψης, εφόσον είναι αναλογικοί. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει: τι ακριβώς θεωρείται «αναλογικό»;

Η ασάφεια αυτή έχει πρακτικές συνέπειες. Σύμφωνα με τη γαλλίδα δικηγόρο Λορέν Ντερί, ειδικευμένη στο δίκαιο ακινήτων, οι δήμοι έχουν αναγνωρισμένη αρμοδιότητα αλλά ταυτόχρονα ζουν σε μια κατάσταση μόνιμης ανασφάλειας. Οσοι δεν διαθέτουν επαρκείς νομικούς πόρους μπορεί να αποφεύγουν ακόμη και μέτρα που θα μπορούσαν να σταθούν νομικά, απλώς και μόνο επειδή φοβούνται μια προσφυγή.

Η ανάγκη για παρεμβάσεις συνδέεται με μια ευρύτερη στεγαστική κρίση. Οπως αναφέρουν οι FT, μεταξύ 2015 και 2025 οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν σχεδόν κατά δύο τρίτα, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 20%. Σε πολλές χώρες οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν ταχύτερα από τα εισοδήματα των νοικοκυριών, δυσκολεύοντας ιδιαίτερα τις νεότερες γενιές να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά κατοικίας.

Η βασική αιτία, σύμφωνα με την ανάλυση των FT, είναι η αδυναμία της προσφοράς κατοικιών να ακολουθήσει την αυξανόμενη ζήτηση, κυρίως εξαιτίας πολεοδομικών περιορισμών στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. Ερευνα του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει πάντως εντοπίσει θετική συσχέτιση ανάμεσα στην εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και στο υψηλότερο κόστος κατοικίας. Η σχέση είναι ισχυρότερη στις τιμές πώλησης παρά στα μακροπρόθεσμα ενοίκια.

Οι πλατφόρμες διαφωνούν. Ο Τζορτζ Μαύρος, επικεφαλής κυβερνητικών υποθέσεων της Airbnb στην ΕΕ, υποστηρίζει ότι οι πολύ αυστηροί περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις είναι απίθανο να επηρεάσουν ουσιαστικά τις τιμές των κατοικιών, ενώ αντίθετα θα έχουν συγκεκριμένο οικονομικό κόστος για τις τουριστικές πόλεις. Στο ίδιο πνεύμα, η Ευρωπαϊκή Ενωση Εξοχικών Κατοικιών υποστηρίζει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορεί να αποτελούν μέρος του προβλήματος, αλλά υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες αιτίες στεγαστικής πίεσης, μεταξύ των οποίων και το γεγονός ότι περίπου το 20% των κατοικιών στην ΕΕ παραμένει κατά μέσο όρο κενό.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, καταλήγουν οι FT, δεν επιχειρεί να λύσει τη στεγαστική κρίση απαγορεύοντας το Airbnb. Επιχειρεί να δώσει στις πόλεις ένα πιο σαφές νομικό έδαφος για να αποφασίζουν πότε και πόσο πρέπει να περιορίζουν τις τουριστικές μισθώσεις. Η δυσκολία όμως θα παραμείνει: να βρεθεί η γραμμή ανάμεσα στην ανάγκη για κατοικία και στην οικονομία του τουρισμού, χωρίς κάθε απόφαση να καταλήγει στα δικαστήρια.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google