Η ΕΕ προετοιμάζεται αθόρυβα για το αδιανόητο: Μία υβριδική επίθεση με πολλά θύματα

Στην Ευρώπη προετοιμάζονται αθόρυβα για το σενάριο μεγάλης υβριδικής επίθεσης που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών πολιτών – ένα ενδεχόμενο που φαντάζει όλο και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ, που επικαλειται σε δημοσίευμά του το Politico.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα οι συζητήσεις στην ΕΕ έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, ιδιαίτερα μετά την αποκάλυψη της απόπειρας επίθεσης με drones που έφεραν εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε τον Αύγουστο. Για το συμβάν στη Λειψία, το Βερολίνο «έδειξε» τη Μόσχα.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το ρεπορτάζ, οι διεργασίες προετοιμασίας αναδεικνύουν και τις διαφωνίες εντός του μπλοκ για το εύρος του ρόλου που θα κληθεί να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ενωση σε θέματα ασφάλειας, καθώς και για το αν οι νέες αρμοδιότητες «προσκρούουν» σε εκείνες του ΝΑΤΟ.

«Οι συζητήσεις σχετικά με ένα εφιαλτικό σενάριο επίθεσης πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ πρεσβευτών της Ε.Ε. και από τις 27 χώρες, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σε “περιορισμένη σύνθεση”, δηλαδή χωρίς τηλέφωνα ή βοηθούς», επισημαίνει τo Politico, προσθέτοντας πως, σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν σε καθεστώς ανωνυμίας, οι διαδικασίες εντάθηκαν μετά τον εντοπισμό, τον περασμένο Αύγουστο, ενός drone γεμάτου εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας.

Από τη στιγμή της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Ρωσία έχει εντείνει μια εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων, σαμποτάζ και άλλων μυστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ενωση.

Οι πρεσβευτές και των 27 κρατών-μελών έχουν πραγματοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες συζητήσεις σε «περιορισμένη σύνθεση», χωρίς κινητά τηλέφωνα και χωρίς συνεργάτες στην αίθουσα. Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες, σε πρόσφατη συνάντηση η συζήτηση επικεντρώθηκε ειδικά στο ενδεχόμενο μιας επίθεσης με μεγάλο αριθμό θυμάτων.

Η ΕΕ διαθέτει ήδη την αποκαλούμενη «εργαλειοθήκη για τις υβριδικές απειλές», η οποία προβλέπει συντονισμό απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, παρεμβάσεις σε εκλογές και άλλες ενέργειες κάτω από το κατώφλι ενός συμβατικού πολέμου. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι διαφορετικό: τι θα συμβεί εάν μια τέτοια επίθεση προκαλέσει δεκάδες ή ακόμη περισσότερα θύματα;

«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι σοβαρό», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, προσθέτοντας πως το περιστατικό της Λειψίας έδειξε ότι «ένα πολύ σοβαρό συμβάν, που θα μπορούσε να προκαλέσει πολλαπλές απώλειες, δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί».

Φόβοι για επικίνδυνη κλιμάκωση – «Κάποιοι στιγμή θα θρηνήσουμε θύματα»

Η ανησυχία στις Βρυξέλλες τροφοδοτείται από μια σειρά περιστατικών που οι ευρωπαϊκές και νατοϊκές αρχές εντάσσουν στο πλαίσιο των υβριδικών ενεργειών.

Την Τρίτη, αρκετοί ναυτικοί κηρύχθηκαν αγνοούμενοι, μετά τη βύθιση του πλοίου τους από drones στη Μαύρη Θάλασσα. Προ ημερών, η πολωνική κυβέρνηση χαρακτήρισε «σαμποτάζ» την πυρκαγιά σε σταθμό επίγειας σύνδεσης Starlink. Τακτικές είναι οι παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, όπως και η τοποθέτηση εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών σε όλη την Ε.Ε. και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Είναι απολύτως προφανές ότι, όταν η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και πιο θανατηφόρα μέσα για να δοκιμάσει την ετοιμότητα και την προθυμία μας να λάβουμε αντίμετρα, σε κάποιο σημείο θα υπάρξουν θύματα», δήλωσε η Τέγια Τιλιικάινεν, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών. «Σε κάποιο σημείο, σκόπιμα ή ακούσια, αυτό θα συμβεί».

Τα άτομα που μίλησαν στο Politico εξέφρασαν φόβους για πιθανή επικίνδυνη κλιμάκωση στην περίπτωση θανατηφόρας εμπλοκής.
«Φοβόμαστε πολύ ότι κάποια στιγμή θα χαθεί η ζωή ενός συμμάχου», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, γεγονός που θα «μεγιστοποιήσει» την πίεση και στους δύο θεσμούς (Ε.Ε και ΝΑΤΟ) για ανάληψη δράσης.

Η διαφωνία για τον ρόλο του ΝΑΤΟ και οι φόβοι για διαρροές

Οι συζητήσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες θεωρούν ότι η Ένωση κινδυνεύει να εισέλθει σε πεδίο που παραδοσιακά ανήκει στο ΝΑΤΟ, της διατλαντικής συμμαχίας που αποτελεί τον πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας εδώ και 80 χρόνια.

«Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα», προειδοποιεί η Οάνα Λουνγκέσκου, ερευνήτρια στο RUSI και πρώην εκπρόσωπος Τύπου του ΝΑΤΟ. «Εάν υπάρξει σύγχυση ή αλληλεπικάλυψη, υπάρχει κίνδυνος να επιβραδυνθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων, κάτι που έχει συνέπειες, καθώς ο χρόνος είναι πάντα κρίσιμος παράγοντας».

Για να αποφευχθεί η σύγχυση σχετικά με το ποιος αναλαμβάνει τι κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος με μαζικές απώλειες, η Λουνγκέσκου ανέφερε ότι τα δύο μέρη θα πρέπει να καταμερίσουν τα καθήκοντα: το ΝΑΤΟ να χειρίζεται την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η ΕΕ να επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση σε επίπεδο πολιτών.

Ενα άλλο πρόβλημα που επικαλούνται οι πηγές του Politico είναι το κατά πόσο είναι ασφαλείς οι επικοινωνίες εντός της Ε.Ε. και πόσο μεγάλος ο κίνδυνος διαρροών των ευαίσθητων πληροφοριών που ανταλλάσσονται κατά τη διάρκεια των κρίσιμων συναντήσεων ασφαλείας.

Τα δημοσιεύματα πως ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας μοιράστηκε το περιεχόμενο συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών με τον Ρώσο ομόλογό του ενέτειναν αυτές τις ανησυχίες, οδηγώντας τις πρωτεύουσες να περιορίσουν τις πραγματικά ευαίσθητες πληροφορίες στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

Το σχέδιο της Φον ντερ Λάιεν

Η συζήτηση συμπίπτει με την προσπάθεια της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ενισχύσει τον ρόλο της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας.

Στο πλαίσιο αυτό έχει προταθεί η δημιουργία ενός «πρωτοκόλλου έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια», μέσω του οποίου τα κράτη-μέλη θα μπορούν να συντονίζονται σε περιπτώσεις μεγάλης κρίσης.

Η πρόταση, μαζί με την ιδέα για ένα «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας», αναμένεται να ενταχθεί στην ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική ασφαλείας. Ωστόσο, αρκετές χώρες αντιτείνουν ότι υπάρχουν ήδη μηχανισμοί που μπορούν να ενεργοποιηθούν.

Ένας από αυτούς είναι ο IPCR, ο Ολοκληρωμένος Μηχανισμός Πολιτικής Αντιμετώπισης Κρίσεων, ο οποίος επιτρέπει στην εκάστοτε προεδρία της ΕΕ να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή, εφόσον χρειάζεται, ειδικών από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ και άλλους οργανισμούς.