«Η γεωπολιτική προσέγγιση με τον Καναδά δεν στρέφεται κατά των ΗΠΑ»

Αποφασισμένη να προχωρήσει στη στρατηγική αναβάθμιση των σχέσεών της με τον Καναδά εμφανίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, αποκρούοντας τις σφοδρές αντιδράσεις και τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ. Η πρόταση της επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να καταστεί ο Καναδάς το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ πυροδότησε γεωπολιτικές εντάσεις, με τις Βρυξέλλες ωστόσο να βάζουν «φρένο» στις αμερικανικές παρεμβάσεις, ξεκαθαρίζοντας πως η κίνηση αυτή αποσκοπεί αποκλειστικά στην ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας.

Η συζήτηση άνοιξε με πρωτοβουλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενόψει της παρουσίας του Καναδού ηγέτη Μαρκ Κάρνεϊ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, του πρώτου μη Ευρωπαίου αρχηγού κυβέρνησης που παρίσταται στην ετήσια ομιλία για την «Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε τη μετάβαση από μια αμιγώς εμπορική σχέση σε μια μακρόπνοη «συμμαχία για το μέλλον», θέτοντας στο επίκεντρο κρίσιμους τομείς όπως η τεχνολογία, η άμυνα, η κυβερνοασφάλεια, τα κρίσιμα ορυκτά και η τεχνητή νοημοσύνη, κάνοντας μάλιστα ειδική μνεία στην Αρκτική ως ένα «εμβληματικό κοινό έργο».

Η προοπτική μιας τέτοιας ευρω-καναδικής σύγκλισης, ωστόσο, προκάλεσε τον άμεσο εκνευρισμό του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν δίστασε να καταφύγει στη γνώριμη ρητορική των οικονομικών αντιποίνων, απειλώντας ευθέως τις Βρυξέλλες: «Αν το κάνουν αυτό, αν θεωρήσω ότι είναι εχθρική πράξη, θα επιβάλω πολύ σοβαρούς δασμούς ή θα σταματήσω το εμπόριο με την Ευρώπη, σε πολλά πράγματα», διεμήνυσε χαρακτηριστικά.

Ασπίδα από Κομισιόν και Παρίσι

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, από την πλευρά τους, έσπευσαν να απορρίψουν τους αμερικανικούς ισχυρισμούς περί εχθρικής στάσης. Ο εκπρόσωπος Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, απαντώντας εμμέσως πλην σαφώς στον Τραμπ, ξεκαθάρισε ότι η προτεινόμενη ενίσχυση της εταιρικής σχέσης με τον Καναδά «δεν είναι εναντίον κανενός άλλου, αλλά υπέρ της κοινής μας δύναμης».

Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπέντζαμιν Χαντάντ, ο οποίος έστειλε ένα αυστηρό μήνυμα προς την Ουάσινγκτον, προειδοποιώντας ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν την εξουσία να ασκήσουν βέτο στις γεωπολιτικές επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Τι σημαίνει πρακτικά η «συνδεδεμένη ένταξη»

Η έννοια του «συνδεδεμένου μέλους» (associate member) αποτελεί μια νομική και πολιτική καινοτομία, καθώς οι ισχύουσες συνθήκες της ΕΕ δεν προβλέπουν ρητά ένα τέτοιο καθεστώς. Όπως σημειώνει ο Τομπάιας Κρέμερ, κεντροαριστερός ευρωβουλευτής από τη Γερμανία και βασικός υποστηρικτής της προσέγγισης, πρόκειται για έναν αχαρτογράφητο όρο.

Η ιδέα του συγκεκριμένου καθεστώτος είχε διατυπωθεί αρχικά από τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς με αποδέκτη την Ουκρανία. Σύμφωνα με εκείνο το μοντέλο, μια χώρα θα μπορούσε να συμμετέχει στις ευρωπαϊκές συνόδους, να έχει εκπρόσωπο στην Κομισιόν και πρόσβαση σε τμήματα του κοινοτικού προϋπολογισμού, στερούμενη ωστόσο των πλήρων δικαιωμάτων ψήφου.

Ανεξάρτητα πάντως από τη νομική μορφή που θα λάβει αυτή η νέα «συμμαχία», τα θεμέλια είναι ήδη γερά. Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (CETA) έχει εκτινάξει το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών κατά 80% από το 2016, ενώ μόλις φέτος, ο Καναδάς έκανε ένα ακόμη βήμα, αποτελώντας την πρώτη χώρα εκτός ΕΕ που εντάσσεται σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα δανείων για την άμυνα.

Με πληροφορίες από AFP