Η Βενετία βουλιάζει – θα την επισκεπτόμαστε με… υποβρύχια

Στους επερχόμενους αιώνες, οι τουρίστες που θα επισκέπτονται τη Βενετία θα χρειάζονται υποβρύχιο για να θαυμάσουν τα βυθισμένα ερείπια της πόλης, πριν επιβιβαστούν σε λεωφορεία για να περιηγηθούν σε διάσημα αξιοθέατα όπως η Βασιλική του Αγίου Μάρκου, τα οποία θα έχουν μεταφερθεί, τούβλο-τούβλο, στην ξηρά!

Το σενάριο αυτό περιγράφεται σε μια επιστημονική έκθεση που δίνει χρονοδιαγράμματα για το πώς και πότε οι πλατείες και τα παλάτια της Βενετίας θα βυθιστούν από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, εάν συνεχιστεί η κλιματική αλλαγή, γράφουν οι Times του Λονδίνου.

«Υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να καθυστερήσουμε αυτό το σενάριο, αλλά δεν θα είναι αποτελεσματικά για πάντα – το μέλλον φαίνεται προδιαγεγραμμένο», αναφέρει στους Times ο Πιέρο Λιονέλο από το πανεπιστήμιο του Σαλέντο, που ηγήθηκε της έρευνας.

Αυτό το δυσοίωνο μέλλον έχει ήδη ξεκινήσει στη Βενετία, η οποία επλήγη από πρωτοφανείς πλημμύρες το 2019, που κατέκλυσαν το 80% της πόλης. Δεκαοκτώ από τις πιο σοβαρές πλημμύρες που έχουν πλήξει την πόλη τα τελευταία 150 χρόνια, έχουν συμβεί τα τελευταία 23. Σήμερα, πάνω από το ήμισυ της πόλης βρίσκεται 80 έως 120 εκατοστά πάνω από τη μέση στάθμη της θάλασσας, όπως αναφέρει η έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.

Οι παλίρροιες ύψους 50 εκατοστών τοποθετούν το χαμηλότερο τμήμα της πόλης –την πλατεία του Αγίου Μάρκου– μόλις 30 εκατοστά πάνω από την ίσαλο γραμμή. Μια προσωρινή λύση ήταν το αντιπλημμυρικό φράγμα MOSE του 2020, που υψώνεται από τον πυθμένα της θάλασσας σε τρία ανοίγματα προς τη λιμνοθάλασσα της Βενετίας, για να συγκρατήσει τις παλιρροϊκές εξάρσεις.

Αλλά με την στάθμη της θάλασσας να ανεβαίνει διαρκώς, το φράγμα δεν επαρκεί. Ο Λιονέλο αναφέρει στους Times ότι μια άνοδος των νερών κατά 75 εκατοστά θα απαιτούσε αύξηση του ύψους του MOSE κάθε έξι μήνες, ενδεχόμενο μη βιώσιμο, «καθώς θα προκαλούσε ζημιά στο οικοσύστημα της λιμνοθάλασσας, εμποδίζοντας τη ροή του νερού μέσα και έξω».

Πέραν της ανόδου της στάθμης των νερών, η Βενετία βυθίζεται κατά δέκα εκατοστά κάθε αιώνα, λόγω της άντλησης υπόγειων υδάτων κάτω από την πόλη από τις βιομηχανίες – πρακτική που ξεκίνησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι επιστήμονες προτείνουν άντληση νερού έως και ένα χιλιόμετρο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, στην άμμο που βρίσκεται κάτω από ένα αδιαπέραστο στρώμα αργίλου, ώστε να εξασφαλισθεί η ομοιόμορφη ανύψωση της πόλης.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό το σχέδιο, που θα κοστίσει έως και 400 εκατ. ευρώ, ίσως επιτρέψει στο φράγμα MOSE να συνεχίσει να προστατεύει την βύθιση της πόλης, ακόμα κι αν η στάθμη της θάλασσας αυξηθεί κατά 1,25 μέτρα. Αλλά ο Λιονέλο λέει στους Times ότι μελλοντικά θα χρειαστούν περαιτέρω λύσεις, όπως ένας κύκλος αναχωμάτων γύρω από την πόλη, εντός της λιμνοθάλασσας, με κόστος έως και 4,5 δισ. ευρώ.

Ωστόσο ελλοχεύει ένας τεράστιος κίνδυνος: Αν το φράγμα παραβιαστεί από τα νερά, ο χρόνος διάσωσης των Βενετσιάνων θα είναι σχεδόν μηδενικός. Μια λύση θα ήταν η μετατροπή του MOSE σε μόνιμο φράγμα, που θα αποκλείει τη λιμνοθάλασσα από την Αδριατική και θα την μετατρέψει σε τεχνητή λίμνη, καταστρέφοντας το τοπικό οικοσύστημα. Αλλά ακόμα κι αυτό θα συνιστούσε προσωρινή λύση, εάν η στάθμη του νερού αυξηθεί κατά τέσσερα έως δέκα μέτρα.

«Υπό ακραία άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η μετεγκατάσταση των μνημείων σε κατάλληλες εσωτερικές περιοχές και η εγκατάλειψη των βυθισμένων περιοχών θα ήταν η μόνη εναπομένουσα στρατηγική, η οποία θα μπορούσε να καταστεί αναπόφευκτη τον 22ο αιώνα υπό τις τρέχουσες πολιτικές για το κλίμα και την κατάρρευση του φύλου πάγου της Ανταρκτικής», αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση.

Ο Λιονέλο λέει στους Times ότι κάτι αντίστοιχο επιτεύχθηκε σε μικρότερη κλίμακα τη δεκαετία του 1960, όταν οι ναοί Αμπού Σιμπέλ στην Αίγυπτο μετακινήθηκαν 65 μέτρα ψηλότερα και 200 ​​μέτρα προς την ενδοχώρα  για να αποφύγουν τις πλημμύρες που προκλήθηκαν από την κατασκευή του φράγματος του Ασουάν. Για να επιτευχθεί, οι ναοί τεμαχίστηκαν σε πάνω από 1.000 ογκόλιθους βάρους 20 έως 30 τόνων ο καθένας.

Η έκθεση εκτιμά το κόστος μεταφοράς βασικών τμημάτων της Βενετίας στην ιταλική ενδοχώρα σε 100 δισεκατομμύρια ευρώ. «Τα μετακινημένα μνημεία θα μπορούσαν να γίνουν επίκεντρο της επίσκεψης τουριστών και νέες οικιστικές περιοχές να χτισθούν γύρω τους», αναφέρει η μελέτη. «Μέχρι τότε, και καθώς οι Βενετσιάνοι θα εγκαταλείπουν τα σπίτια τους, οι τουριστικές επισκέψεις θα μπορούσαν να γίνονται για σύντομο χρονικό διάστημα με βάρκες, ή υποβρύχια», καταλήγει.

. . .