Ημερίδα Media2day: Η πραγματική εικόνα της Ελλάδας

Η δημογραφική πορεία της Ελλάδας, οι αλλαγές στην αγορά εργασίας και οι προσδοκίες των νέων βρέθηκαν στο επίκεντρο της δεύτερης ενότητας, με τίτλο “Η πραγματική εικόνα της Ελλάδας – Τι δείχνουν οι αριθμοί”. Ειδικοί από τον χώρο της δημογραφίας, της οικονομίας, της εργασίας και της κοινωνικής έρευνας παρουσίασαν τις προκλήσεις που διαμορφώνουν το μέλλον της χώρας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για άμεσες και στοχευμένες πολιτικές.

Βύρων Κοτζαμάνης: Μια Ελλάδα με βαθιές δημογραφικές αλλαγές έως το 2050

Τη δημογραφική προοπτική της χώρας παρουσίασε ο Βύρων Κοτζαμάνης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), μέσα από την εισήγησή του με θέμα «Η δημογραφική πορεία της Ελλάδας μέχρι το 2050».

Όπως ανέδειξε, ανεξάρτητα από τα διαφορετικά σενάρια εξέλιξης, η Ελλάδα αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντική αύξηση του πληθυσμού ηλικίας 65 ετών και άνω, ενώ ο πληθυσμός των παραγωγικών ηλικιών θα μειωθεί. Στις επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών περιλαμβάνονται η μείωση του εργατικού δυναμικού, η υποχώρηση των γεννήσεων και η ενίσχυση της γήρανσης του πληθυσμού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, έως το 2030 οι γεννήσεις ενδέχεται να περιοριστούν στις 65.000, ενώ η μείωση των εργαζομένων εξαιτίας των δημογραφικών εξελίξεων υπολογίζεται σε περίπου 1,2 εκατομμύρια. Παράλληλα, η Ελλάδα του 2050 αναμένεται να παρουσιάζει σημαντικές κοινωνικές διαφοροποιήσεις, με αλλαγές στη μορφή της οικογένειας και αυξημένες ανάγκες φροντίδας για τους ηλικιωμένους, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων ηλικίας 65 ετών και άνω που δεν θα έχουν παιδιά.

Ο κ. Κοτζαμάνης υπογράμμισε ότι ο πληθυσμός διέπεται από δημογραφική αδράνεια, γεγονός που σημαίνει πως οι σημερινές τάσεις επηρεάζουν την εξέλιξή του για πολλά χρόνια. Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις, τόνισε την ανάγκη για μια θετική και ουσιαστική προσέγγιση της δημογραφίας, η οποία θα επιτρέψει στην κοινωνία να προετοιμαστεί για τις αλλαγές που έρχονται.

Νίκος Βέττας: Άμεσες πολιτικές για την Ελλάδα του μέλλοντος

Στη δυνατότητα αλλαγής της πορείας της χώρας μέσα από πολιτικές παρεμβάσεις αναφέρθηκε ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) και Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το ερώτημα που τέθηκε ήταν αν υπάρχει περιθώριο να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο θα διαμορφωθεί η Ελλάδα τα επόμενα 30 χρόνια. Ο κ. Βέττας έδωσε έμφαση στην αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, στην ενίσχυση των πόρων για τα παιδιά από οικογένειες με χαμηλότερες οικονομικές δυνατότητες και στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας.

Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη να προβλεφθούν εγκαίρως οι απαιτούμενοι πόροι, ώστε οι πολιτικές να μην περιορίζονται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των δημογραφικών προκλήσεων, αναφέρθηκε και στην ενθάρρυνση της μετανάστευσης, καθώς και στη δυνατότητα προσέλκυσης ανθρώπων μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος.

Η προσέλκυση φοιτητών και ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό, σύμφωνα με την προσέγγισή του, μπορεί να συμβάλει στην αναβάθμιση των ελληνικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Όπως τόνισε, η μείωση του πληθυσμού δεν σημαίνει το τέλος του κόσμου, ωστόσο απαιτείται η άμεση εφαρμογή πολιτικών που θα περιορίσουν τις επιπτώσεις της.

Άρης Αλεξόπουλος: Στο επίκεντρο η αγορά εργασίας

Στις προκλήσεις της αγοράς εργασίας αναφέρθηκε ο Άρης Αλεξόπουλος, Επικεφαλής του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ, επισημαίνοντας ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται για πρώτη φορά αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα στην οποία οι νέοι αποτελούν μειοψηφία.

Το δημογραφικό ζήτημα, όπως ανέφερε, έχει πλέον αναδειχθεί σε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις, όμως κρίσιμο παραμένει το ερώτημα των μέτρων που πρέπει να εφαρμοστούν στην αγορά εργασίας. Η αύξηση της απασχόλησης, η αξιοποίηση του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού και η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελούν βασικούς άξονες της αντιμετώπισης των προκλήσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία, σημειώνοντας ότι μελέτες συνδέουν την υψηλότερη γυναικεία απασχόληση με την αύξηση των γεννήσεων. Παράλληλα, επισήμανε την ύπαρξη έμφυλων και ηλικιακών διακρίσεων, οι οποίες περιορίζουν τις ευκαιρίες απασχόλησης.

Ο κ. Αλεξόπουλος υπογράμμισε, επίσης, την ανάγκη για εντατική εκπαίδευση και επανεκπαίδευση, καθώς και για την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, η οποία, όπως ανέφερε, έχει υποστεί σημαντική υποχώρηση. Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε λόγο για τη δημιουργία μιας δεξαμενής εργαζομένων από μεταναστευτικές ροές, αλλά και για την ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσα από τη διάχυση των νέων τεχνολογιών στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Στράτος Φαναράς: Οι νέοι αναζητούν τον δικό τους δρόμο

Τις αντιλήψεις, τις προσδοκίες και τις δυσκολίες της νέας γενιάς παρουσίασε ο Στράτος Φαναράς, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis, μέσα από την έρευνα “Το μονοπάτι της ζωής των νέων”.

Η έρευνα ανέδειξε την προσπάθεια των νέων να χαράξουν τη δική τους πορεία στην εργασιακή και κοινωνική ζωή, διατηρώντας την προσδοκία ότι θα μπορέσουν να ζήσουν καλύτερα. Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή συνυπάρχει με την αίσθηση ότι οι συνθήκες ζωής έχουν γίνει δυσκολότερες σε σχέση με εκείνες των προηγούμενων γενεών.

Ειδικότερα, το 65% των νέων θεωρεί ότι ζει χειρότερα από τις γενιές των γονιών του, στοιχείο που αποτυπώνει τις ανησυχίες τους για το οικονομικό και κοινωνικό μέλλον. Παρά τις δυσκολίες, η οικογένεια εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό δίκτυο προστασίας και υποστήριξης για τα παιδιά, λειτουργώντας ως βασικός μηχανισμός ασφάλειας.

Στις προτεραιότητες των νέων περιλαμβάνονται η οικονομική άνεση, οι ταξιδιωτικές εμπειρίες και η δυνατότητα μιας ισορροπημένης ζωής. Παράλληλα, οι σπουδές δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως ένα πρώτο βήμα προς την επαγγελματική αποκατάσταση, αλλά συνδέονται με τη συνεχή απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων, απαραίτητων για την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

Το δημογραφικό ως συλλογική πρόκληση

Οι τοποθετήσεις των ομιλητών ανέδειξαν τη σύνδεση ανάμεσα στη δημογραφική εξέλιξη, την οικονομία, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Η μείωση των γεννήσεων και του εργατικού δυναμικού, η γήρανση του πληθυσμού και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι συνθέτουν ένα σύνθετο περιβάλλον για την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών.

Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων προϋποθέτει πολιτικές που θα ενισχύουν την απασχόληση, θα στηρίζουν την οικογένεια, θα αξιοποιούν το ανθρώπινο δυναμικό και θα επενδύουν στην εκπαίδευση και την τεχνολογία. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η καταγραφή των δημογραφικών αλλαγών, αλλά και η έγκαιρη προετοιμασία της χώρας για μια κοινωνία που θα είναι διαφορετική από τη σημερινή.