Ενεργειακή ασφυξία στην Ευρώπη: Γιατί ένας βαρύς χειμώνας μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικός

Αντιμέτωπη με έναν νέο ενεργειακό εφιάλτη βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου και των καυσίμων, οι περιορισμένες προμήθειες και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την οικονομία. Λιγότερο από πέντε χρόνια μετά το σοκ που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ήπειρος καλείται να διαχειριστεί μια δεύτερη μεγάλη κρίση, με τις αντοχές νοικοκυριών, επιχειρήσεων και κρατικών προϋπολογισμών να δοκιμάζονται ξανά.

Η εικόνα είναι ήδη ανησυχητική. Στη Γερμανία, ιστορική βιομηχανία πορσελάνης ετοιμάζεται να κλείσει ύστερα από 182 χρόνια λειτουργίας, στην Πολωνία οι παραγωγοί λιπασμάτων ζητούν κυβερνητική παρέμβαση, ενώ στην Ισπανία έχουν διατεθεί από τον Μάρτιο 12 δισ. ευρώ για την ανακούφιση των καταναλωτών από τους αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει το Bloomberg, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν 200% από τον Φεβρουάριο του 2026, ξεπερνώντας στα τέλη Οκτωβρίου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τετραετίας.

Παράλληλα, το πετρέλαιο κίνησης έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ οι τιμές της κηροζίνης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Στη Γερμανία, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έχει ήδη ξεπεράσει ακόμη και τα επίπεδα που καταγράφονταν στην αρχή του χειμώνα του 2022.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο λογαριασμός των ευρωπαϊκών εισαγωγών ενέργειας έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται σε ενεργοβόρους κλάδους, όπως η χημική βιομηχανία, οι κατασκευές, η γεωργία, η παραγωγή λιπασμάτων, οι μεταφορές και οι αεροπορικές εταιρείες.

Ο χειμώνας και ο κίνδυνος εξάντλησης των αποθεμάτων

Η ανησυχία εντείνεται εξαιτίας των ιδιαίτερα χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου, συνεχίζει το δημοσίευμα. Την 1η Οκτωβρίου οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης βρίσκονταν μόλις στο 72% της χωρητικότητάς τους, επίπεδο ιστορικά χαμηλό για την εποχή και σημαντικά χαμηλότερο από τον στόχο του 90% της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε δυσμενές σενάριο, με παρατεταμένο ψύχος και περιορισμένη προσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν κοντά στο 10% έως το τέλος του χειμώνα, ακόμη και με μείωση της κατανάλωσης κατά 15%.

Για τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, διατυπώνονται ακόμη και φόβοι εξάντλησης των αποθεμάτων μέχρι τον Μάρτιο.

Παρότι οι μετεωρολογικές προβλέψεις παραπέμπουν γενικά σε ήπιο χειμώνα, ενδεχόμενα κύματα ψύχους στην Ευρώπη ή στην Ασία θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό για φορτία LNG και να προκαλέσουν νέες ανατιμήσεις.

Πρόσθετη απειλή αποτελούν πιθανές επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ιδιαίτερα στους αγωγούς της Νορβηγίας, που καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου.

Πολιτικές αναταράξεις και δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις

Η ενεργειακή κρίση αποκτά έντονη πολιτική διάσταση, καθώς περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους πολίτες πρόκειται να προσέλθουν στις κάλπες μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις παρεμβάσεις στήριξης, διαθέτοντας σχεδόν 35 δισ. ευρώ, σύμφωνα με το ερευνητικό ινστιτούτο Bruegel. Ωστόσο, αρκετά μέτρα χαρακτηρίζονται ανεπαρκώς στοχευμένα, ενώ ορισμένα ενθαρρύνουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων.

Στη Γαλλία, οι αυξημένες τιμές ενέργειας τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Η Μαρίν Λεπέν προτείνει μειώσεις ΦΠΑ στα καύσιμα και στην ενέργεια, ενώ ο Ζαν-Λικ Μελανσόν υποστηρίζει την επιβολή ανώτατων ορίων στις τιμές και στα περιθώρια κέρδους.

Στην Ιταλία, όπου περίπου τα τρία τέταρτα της ενέργειας προέρχονται από εισαγωγές, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,6% τον Οκτώβριο. Οι αυξήσεις στο ντίζελ προκάλεσαν κινητοποιήσεις οδηγών φορτηγών στη Νάπολη και στη Σικελία, με σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι προχώρησε σε ενισχύσεις για τις μεταφορές, τη γεωργία και την αλιεία, ενώ επιδιώκει συμφωνία με τις Βρυξέλλες για περιορισμό των τιμών φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.

Η εξάρτηση από τις εισαγωγές και το Στενό του Ορμούζ

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται ο ουσιαστικός αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ, κομβικού περάσματος για την παγκόσμια διακίνηση ενέργειας. Η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς αγορές, παρά την προσπάθεια απεξάρτησης από τη Ρωσία και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG, που προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027, αναμένεται να δημιουργήσει πρόσθετες ανάγκες προμήθειας, ισοδύναμες με περίπου το 15% του εφοδιασμού της ΕΕ.

Η αυξημένη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλεί επίσης προβληματισμό, ιδιαίτερα μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ.

Ακόμη και μια γρήγορη συμφωνία για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ δεν θα αποκαθιστούσε άμεσα την ομαλότητα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών της αγοράς μεταφορών, η επίδραση στις ευρωπαϊκές τιμές ντίζελ μπορεί να χρειαστεί έως έξι μήνες.

Φόβοι για νέα αποβιομηχάνιση – Η προειδοποίηση της Metlen

Οι επιπτώσεις στη βιομηχανία θεωρούνται ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμη ανακάμψει από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.

Ο Νίκος Κεραμίδας, γενικός διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Metlen Energy & Metals, επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετώπιζε ήδη πρόβλημα ανταγωνιστικότητας πριν από τον πόλεμο στο Ιράν.

Ζητεί μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων, προειδοποιώντας ότι χωρίς ουσιαστικά μέτρα είναι δύσκολο να αποφευχθούν νέες διακοπές λειτουργίας βιομηχανικών μονάδων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της γερμανικής Kahla Porzellan, που θα σταματήσει την παραγωγή της ύστερα από 182 χρόνια, αφήνοντας χωρίς εργασία 100 εργαζομένους. Το μηνιαίο κόστος φυσικού αερίου είχε φτάσει έως τις 180.000 ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 70% των λειτουργικών εξόδων της.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει στην επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, επιδιώκοντας να περιορίσει οριστικά την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Ωστόσο, για αρκετές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ο χρόνος εξαντλείται. Και καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η επάρκεια ενέργειας, αλλά και το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει ζωντανή τη βιομηχανική της βάση.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google