Γραφείο Προϋπολογισμού: Πληθωρισμός άνω του 3% – Οχι σε μειώσεις φόρων

Στοχευμένες παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, αντί για οριζόντιες φορολογικές μειώσεις, προκρίνει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ).

Κατά την παρουσίαση της τριμηνιαίας έκθεσης (μπορείτε να τη δείτε ΕΔΩ), ο επικεφαλής του Γραφείου, καθηγητής Ιωάννης Τσουκαλάς, σημείωσε ότι οι οριζόντιες μειώσεις στον ΦΠΑ ή στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης έχουν σημαντικότερο δημοσιονομικό κόστος, χωρίς να διασφαλίζουν αντίστοιχα αποτελεσματική στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων. Παράλληλα, τόνισε ότι μετά τα μέτρα που ανακοινώθηκαν τον Σεπτέμβριο, τα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις είναι περιορισμένα.

Ο κ. Τσουκαλάς εξέφρασε επίσης προβληματισμό για την πίεση που ασκεί η ενεργειακή κρίση στους κρατικούς προϋπολογισμούς διεθνώς, επισημαίνοντας τις πιθανές επιπτώσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων σε περίπτωση ενεργοποίησης μιας πανευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής.

Πληθωρισμός πάνω από 3% και το 2026

Η συζήτηση για νέα μέτρα στήριξης εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον επίμονων πληθωριστικών πιέσεων. Το ΓΠΚΒ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα παραμείνει φέτος πάνω από το 3%, με τον κ. Τσουκαλά να εκτιμά ότι δύσκολα θα υποχωρήσει κάτω από το 3,2%.

Τον Αύγουστο, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 3,7%, έναντι 3,2% στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με την έκθεση, η επίμονη αυτή απόκλιση επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Παρά τις πιέσεις, το ΓΠΚΒ διατηρεί στο 1,9% την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη το 2026, με εύρος εκτίμησης μεταξύ 1,7% και 2%. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, ωστόσο η εξέλιξη των ενεργειακών τιμών και του πληθωρισμού παραμένει βασικός κίνδυνος.

Ανάπτυξη 1,9% το δεύτερο τρίμηνο – Οι δημόσιες δαπάνες

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το ΓΠΚΒ, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 σε ετήσια βάση, έναντι 1,2% στην ευρωζώνη. Στην ανάπτυξη συνέβαλαν η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 1,7%, η δημόσια κατανάλωση κατά 1% και οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών κατά 2,2%. Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ενισχύθηκαν κατά 6,1%, ενώ αρνητική ήταν η συμβολή των εισαγωγών, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 3,7%.

Την ίδια ώρα, η αναζωπύρωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή επαναφέρει την αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και την ομαλοποίηση των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι τιμές ενέργειας παραμένουν σημαντικά υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, ενώ η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έχει ανακοπεί.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η έκθεση στη σύνθεση των δημόσιων δαπανών και στην αποτελεσματικότητα των διαφορετικών μορφών κρατικής χρηματοδότησης. Μελέτη του ΓΠΚΒ, η οποία βασίζεται σε τριμηνιαία στοιχεία της περιόδου 1999-2025, δείχνει ότι βραχυπρόθεσμα οι δημόσιες επενδύσεις και η δημόσια κατανάλωση έχουν παρόμοια επίδραση στο ΑΕΠ. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ωστόσο, οι δημόσιες επενδύσεις εμφανίζουν ισχυρότερη και πιο διατηρήσιμη επίδραση.

Συγκεκριμένα, κάθε ευρώ δημόσιας επένδυσης συνδέεται σωρευτικά με περίπου 1,7 ευρώ πρόσθετου ΑΕΠ σε ορίζοντα δύο ετών και 2,25 ευρώ σε τρία χρόνια. Για τη δημόσια κατανάλωση, τα αντίστοιχα μεγέθη διαμορφώνονται σε 1,14 και 1,06 ευρώ.

Παράλληλα, η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων συνδέεται με ενίσχυση των επιχειρηματικών επενδύσεων, η οποία μπορεί να φτάσει περίπου τις δύο ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το επίπεδο που θα είχε διαμορφωθεί χωρίς τη συγκεκριμένη δημόσια δαπάνη.

Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης υπολογίζεται για το 2025 σε 4,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.

Το ΓΠΚΒ επισημαίνει πάντως ότι οι εκτιμήσεις παρουσιάζουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα σε βάθος χρόνου και ότι κάθε επενδυτικό έργο θα πρέπει να αξιολογείται με βάση την ποιότητα, την ταχύτητα υλοποίησης και το δημοσιονομικό του κόστος.

Βελτιώνεται η εικόνα των ελληνικών ομολόγων

Παρά τις πιέσεις που καταγράφονται διεθνώς στις αγορές κρατικών ομολόγων, η πιστοληπτική εικόνα της Ελλάδας έχει βελτιωθεί. Οι οίκοι αξιολόγησης Morningstar DBRS, Rating and Investment (R&I) και Moody’s διατήρησαν τη βαθμίδα αξιολόγησης της χώρας, αναβαθμίζοντας τις προοπτικές σε θετικές, ενώ η Scope αναβάθμισε την αξιολόγηση από «BBB» σε «BBB+».

Σύμφωνα με την έκθεση, μεταξύ των παραγόντων που στηρίζουν την εικόνα της Ελλάδας περιλαμβάνονται η ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η δημοσιονομική σύνεση, η ενίσχυση των επενδύσεων, η βελτίωση των δεικτών του τραπεζικού συστήματος και η ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι στα διαδοχικά εξωγενή σοκ.

Η ανάλυση του ΓΠΚΒ για την αγορά ομολόγων καταγράφει, παράλληλα, σημαντική υποχώρηση της ευαισθησίας των ελληνικών τίτλων στις διεθνείς αναταράξεις. Ενώ κατά την περίοδο της πανδημίας η Ελλάδα εμφάνιζε ιδιαίτερα υψηλή ευαισθησία, μετά το 2022 η απόκλιση έχει περιοριστεί και η συμπεριφορά των ελληνικών ομολόγων κινείται πλέον πιο κοντά σε εκείνη της Ιταλίας και της Πορτογαλίας.

Καθοριστική ήταν, σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, η δημοσιονομική επίδοση της χώρας. Η διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά περίπου 34 ποσοστιαίες μονάδες περιόρισαν το ασφάλιστρο αβεβαιότητας που απαιτούν οι επενδυτές.

Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν θεωρείται δεδομένη. Καθώς το ελληνικό χρέος μεταφέρεται σταδιακά από τον επίσημο στον ιδιωτικό τομέα, οι αγορές αναμένεται να είναι περισσότερο ευαίσθητες στις δημοσιονομικές επιλογές της χώρας.

Πρωτογενές πλεόνασμα 11,3 δισ. ευρώ – Η εικόνα της αγοράς εργασίας

Στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026, το Ενοποιημένο Πρωτογενές Αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης, με τις σχετικές προσαρμογές, διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 11,302 δισ. ευρώ ή 4,3% του ΑΕΠ.

Το αποτέλεσμα ήταν αυξημένο κατά 1,995 δισ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 2,037 δισ. ευρώ, εξέλιξη που συνδέεται μεταξύ άλλων με την άνοδο των ταξιδιωτικών εισπράξεων και την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης σε τρέχουσες τιμές.

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού αυξήθηκαν κατά 4,916 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της αύξησης των πρωτογενών δαπανών κατά 3,190 δισ. ευρώ και των δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και του Ταμείου Ανάκαμψης κατά 1,471 δισ. ευρώ.

Στην αγορά εργασίας, το εποχικά διορθωμένο ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 8,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από 9% ένα χρόνο νωρίτερα. Ο αριθμός των ανέργων περιορίστηκε σε περίπου 394.000, μειωμένος κατά 34.000 ή 7,9%. Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει σημαντική, καθώς η ανεργία διαμορφώθηκε σε 11,2% για τις γυναίκες και 5,9% για τους άνδρες. Για τις ηλικίες 15-29 ετών, η ανεργία υποχώρησε οριακά στο 15,4%, από 15,7% το δεύτερο τρίμηνο του 2025.

Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σηματοδοτεί, σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, την έναρξη μιας νέας φάσης για την ελληνική οικονομία.

Το τέλος της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης δεν αποτελεί από μόνο του μείζονα δημοσιονομικό κίνδυνο, συνιστά όμως «δοκιμασία ωριμότητας» για την ελληνική οικονομία: το ζητούμενο είναι κατά πόσο η επενδυτική δυναμική των τελευταίων ετών μπορεί να διατηρηθεί χωρίς την έκτακτη στήριξη ευρωπαϊκών πόρων.

Το ποσοστό των επενδύσεων στο ΑΕΠ αυξήθηκε από 11,3% το 2018 σε 16,9% το 2025. Παρά την άνοδο, το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης παραμένει, ενώ η παραγωγικότητα της εργασίας διαμορφώνεται περίπου στο 55% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Το ΓΠΚΒ επισημαίνει ότι η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η διατήρηση υψηλών επενδυτικών δαπανών, αλλά κυρίως η βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητάς τους. Η κατεύθυνση, σύμφωνα με την έκθεση, θα πρέπει να είναι η σταδιακή μετάβαση από τη δημόσια και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Η δημοσιονομική σύνεση, καταλήγει το Γραφείο, θα πρέπει να συνδυάζεται με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας και όχι να επιτυγχάνεται μέσω περικοπών σε αυτές.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google