Γιατί η «Χρυσή Μπάλα» περιφρονεί τους γκολκίπερ;

Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002 ο Ολιβερ Καν έδειξε στον κόσμο πόσο σημαντική για μια ομάδα είναι η θέση του τερματοφύλακα. Στα νοκ-άουτ παιχνίδια, εναντίον της Παραγουάης, των ΗΠΑ και της Νότιας Κορέας, γλίτωσε την -απογοητευτική, εκείνες τις μέρες- εθνική Γερμανίας από μεγάλους μπελάδες. Το ότι η «Νασιονάλμανσαφτ» έφτασε στον τελικό, το οφείλει στις σωτήριες, σχεδόν υπεράνθρωπες, επεμβάσεις του. Την κράτησαν ζωντανή σε αυτούς τους αγώνες, στους οποίους ένα γκολ μπορεί να αλλάξει τα πάντα.

Εκεί, στον τελικό εναντίον της Βραζιλίας στη Γιοκοχάμα, το ματς ήταν στο 0-0 μέχρι το 67’. Σε εκείνο το λεπτό ο Καν απέκρουσε ένα μακρινό σουτ του Ριβάλντο χωρίς να καταφέρει να συγκρατήσει την μπάλα, και ο Ρονάλντο που ακολούθησε τη φάση πήρε το «ριμπάουντ» για να σκοράρει το 1-0. Οι Γερμανοί ηττήθηκαν με 2-0. Παρά το λάθος του, ο Καν αναδείχθηκε ως ο κορυφαίος παίκτης του τουρνουά. Εγινε ο πρώτος γκολκίπερ στα χρονικά της διοργάνωσης, που κέρδισε το βραβείο του MVP. Αλλά στην ψηφοφορία για τη «Χρυσή Μπάλα» εκείνης της χρονιάς τερμάτισε τρίτος, πίσω από τον Ρονάλντο και τον Ρομπέρτο Κάρλος.

Αν δεν υπήρχε εκείνη η άτυχη στιγμή, είναι πολύ πιθανό ότι θα επαναλάμβανε το κατόρθωμα του θρυλικού Λεβ Γιασίν, του πρώτου (και τελευταίου μέχρι σήμερα) τερματοφύλακα που κράτησε στα χέρια του το πολυπόθητο αγαλματίδιο (1963). Εδώ και εξήντα τρία χρόνια, κανείς άλλος υπερασπιστής των γκολπόστ δεν γνώρισε την κορυφαία ατομική διάκριση στο ποδόσφαιρο. Δεν θα συμβεί ούτε εφέτος (26 Οκτωβρίου), αφού στη λίστα με τους 30 υποψήφιους δεν υπάρχει γκολκίπερ.

Ο Καν «άγγιξε» το βραβείο άλλη μια φορά, το 2001. Ηρθε τρίτος πάλι, πίσω από τον Μάικλ Οουεν και τον Ραούλ. Σε αυτές τις έξι -και κάτι- δεκαετίες, μόνο τέσσερις συνάδελφοί του είδαν την «Χρυσή Μπάλα» από κοντά. Ο Ντίνο Τζοφ το 1973, ο Ιβο Βίκτορ το 1976, ο Τζίτζι Μπουφόν το 2006 και ο Μάνουελ Νόιερ το 2014. Κανείς άλλος, ποτέ, δεν είδε το όνομά του στην πρώτη «τριάδα». Ο Τζοφ… έπεσε πάνω στον τεράστιο Κρόιφ. Ο Βίκτορ, ο οποίος πρωταγωνίστησε στην κατάκτηση του Euro από την Τσεχοσλοβακία, πάνω στον Μπεκενμπάουερ και τον Ρένσενμπρινκ. Ο Μπουφόν, στον Καναβάρο. Και ο Νόιερ, στον Κριστιάνο Ρονάλντο και τον Μέσι.

Γιατί η «Χρυσή Μπάλα» περιφρονεί τους γκολκίπερ; Την απάντηση την έδωσε το 2019, με δυο λόγια, ένας από τους καλύτερους «Νο.1» που έχουν δει τα γήπεδα. «Ο κόσμος θέλει να πανηγυρίζει γκολ. Οι τερματοφύλακες δεν τα πετυχαίνουν, αλλά τα αποτρέπουν. Αυτός είναι και ο λόγος που οι επιθετικοί κοστολογούνται περισσότερο», είχε εξηγήσει σε συνέντευξή του στη Marca ο Αλισον Μπέκερ.

Το γκολ είναι ο σκοπός του παιχνιδιού. Η ομορφιά του. Καμία απόκρουση, ή οτιδήποτε άλλο, δεν μπορεί να προκαλέσει τέτοια «έκρηξη» στην εξέδρα. Οι επιθετικοί και οι δημιουργικοί μέσοι δεν συγκινούν μόνο το κοινό, αλλά και τους ψηφοφόρους που αποφασίζουν σε ποια χέρια θα καταλήξει το βραβείο. Αλλά το πράγμα είναι κάπως πιο πολύπλοκο, σημειώνει το Athletic. Είναι και ζήτημα αποτίμησης της απόδοσης ενός παίκτη και της συνεισφοράς του στην ομάδα.

Τα γκολ και οι ασίστ των επιθετικών μαρτυρούν ξεκάθαρα το πόσο επιδραστικοί είναι σε ένα ματς, σε ένα τουρνουά, ή σε μια ολόκληρη σεζόν. Για τους γκολκίπερ, όμως, η στατιστική δεν λέει όλη την αλήθεια. Οι επεμβάσεις τους είναι ένας ψυχρός αριθμός. Μπορεί να είναι σωτήριες, ή επεμβάσεις ρουτίνας. Και τα clean sheets που μετράμε, δηλαδή τα παιχνίδια στα οποία κράτησαν το «μηδέν» στην εστία τους, συχνά πιστώνονται στη συνολική αμυντική λειτουργία της ομάδας.

Τα expected goals μας βοηθούν να αντιληφθούμε τη δυσκολία -άρα, και τη σημασία- μιας απόκρουσης, όμως η δουλειά ενός τερματοφύλακα είναι πολύ πιο σύνθεση. Και, πολλές φορές, αφανής. Ιδού ένα παράδειγμα: Ο γκολκίπερ «διαβάζει» εγκαίρως τον κίνδυνο μιας επίθεσης που αρχίζει να εκδηλώνεται, τρέχει και προλαβαίνει να διώξει την μπάλα πριν, καν, αυτή φτάσει στον επιθετικό. Δεν υπάρχει σουτ, ούτε απόκρουση. Η επέμβασή του δεν θα καταγραφεί στα στατιστικά του αγώνα και, πιθανότατα, δεν θα τη δούμε ούτε στα highlights. Κι όμως, μπορεί να είναι πιο σωτήρια από μια θεαματική εκτίναξη, ή από ένα τετ-α-τετ που δεν επέτρεψε να καταλήξει σε γκολ.

Ενας καλός τερματοφύλακας κατευθύνει σωστά την άμυνά του, προσφέρει αυτοπεποίθηση στους συμπαίκτες του, ακόμη και στους μεσοεπιθετικούς, που δεν «τρέμουν» μήπως κάνουν κάποια λάθος πάσα, και αγχώνει τους αντιπάλους. Για όλα αυτά τα σπουδαία, που δεν υπάρχει τρόπος να μετρηθούν, ο τεράστιος Μπράιαν Κλαφ είχε πει κάποτε, αναφερόμενος στον Πίτερ Σιλτον, πως «ένας μεγάλος γκολκίπερ μπορεί να προσθέσει σε μια ομάδα 15-20 βαθμούς τη σεζόν».

Ο τερματοφύλακας μπορεί να επιδράσει στον αγώνα με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, και να καθορίσει το αποτέλεσμα αθόρυβα, χωρίς να αναφερθεί κανείς σε εκείνον. Ακόμη ένα μειονέκτημα για όσους αγωνίζονται σε αυτή τη θέση, είναι ότι δεν τους επιτρέπεται το παραμικρό λάθος. Ενας επιθετικός μπορεί να χάσει ένα σωρό ευκαιρίες για γκολ και να σκοράρει το νικητήριο. Θα γίνει ο «ήρωας» του ματς. Για τον γκολκίπερ, μια καταπληκτική εμφάνιση 89 λεπτών μπορεί να γκρεμιστεί σε μια άτυχη στιγμή. Συχνά θα κριθεί από ένα τέρμα που δεν κατόρθωσε να αποτρέψει.

Διόλου τυχαία, από το 2019 το France Football έχει θεσπίσει ένα ξεχωριστό βραβείο για τον κορυφαίο τερματοφύλακα της χρονιάς: το «Yachine Trophy». Γιατί πολύ δύσκολα κάποιος συνάδελφος του θα κρατήσει στα χέρια του τη «Χρυσή Μπάλα». Ο Γιασίν, γράφει το Athletic, παραμένει η μόνη εξαίρεση στον κανόνα επειδή έπαιζε αυτή τη θέση με έναν τρόπο που ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google