Γερμανία: Πώς η σαρωτική νίκη του AfD «στριμώχνει» τον Μερτς – Το δίλημμα που απειλεί το CDU

Η σαρωτική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ εντείνει την πίεση στον Γερμανό Καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και φέρνει το CDU αντιμέτωπο με ένα κρίσιμο στρατηγικό δίλημμα για το πώς θα ανακόψει την άνοδο της ακροδεξιάς χωρίς να διαρρήξει τη δική του πολιτική συνοχή.

Η έκταση της ήττας των Χριστιανοδημοκρατών δεν αφήνει πολλά περιθώρια για υποβάθμιση του αποτελέσματος. Η AfD συγκέντρωσε 43,8% των ψήφων και εξασφάλισε 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, μένοντας μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία. Το CDU περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας περισσότερο από το μισό της δύναμης που είχε καταγράψει στις προηγούμενες εκλογές.

Έτσι, μια περιφερειακή αναμέτρηση εξελίσσεται πλέον σε ευρύτερη πολιτική δοκιμασία για τον ίδιο τον καγκελάριο. Όπως σημειώνει το Politico, η χαμηλή δημοτικότητα του Μερτς και η εκλογική άνοδος της AfD εντείνουν τις συζητήσεις στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης για το εάν η σημερινή στρατηγική μπορεί να συνεχιστεί χωρίς ουσιαστικές αλλαγές.

«Είμαστε όλοι βαθιά σοκαρισμένοι», παραδέχθηκε ο Μερτς, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα τη χειρότερη εκλογική ήττα του CDU «εδώ και χρόνια, ίσως και δεκαετίες». Αναγνώρισε ότι θα πρέπει να υπάρξουν «συνέπειες», χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει σαφές σχέδιο για την ανάσχεση της AfD.

Μετρατρέποντας τη νίκη σε κρίση

Η ακροδεξιά, αντίθετα, δείχνει να έχει ήδη χαράξει την επόμενη κίνησή της.

Με την αυτοδυναμία στη Σαξονία-Άνχαλτ να βρίσκεται μόλις τρεις έδρες μακριά, η AfD επιχειρεί να προσελκύσει συντηρητικούς βουλευτές, επιδιώκοντας όχι μόνο να ενισχύσει τη θέση της στο τοπικό κοινοβούλιο, αλλά και να βαθύνει τις εσωτερικές πιέσεις στο CDU.

Η συμπρόεδρος του κόμματος Άλις Βάιντελ υποστήριξε ότι το συντηρητικό μπλοκ δεν θα μπορέσει να κερδίσει ξανά ομοσπονδιακές εκλογές και έθεσε ως στόχο τη διεύρυνση της διαφοράς από τους Χριστιανοδημοκράτες.

Η τακτική αυτή στοχεύει ακριβώς στο πιο ευαίσθητο σημείο του CDU: όσο αυξάνεται η εκλογική ισχύς της AfD, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τους Χριστιανοδημοκράτες να τη διατηρούν εκτός εξουσίας χωρίς να προσφεύγουν σε ολοένα πιο σύνθετες πολιτικές συμμαχίες.

Το «τείχος προστασίας»

Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο Brandmauer, το «τείχος προστασίας» που αποκλείει κάθε συνεργασία των παραδοσιακών κομμάτων με την AfD. Ο Μερτς έχει επαναλάβει ότι το CDU δεν πρόκειται να συνεργαστεί με την ακροδεξιά. Η νέα κοινοβουλευτική αριθμητική, όμως, κάνει αυτή τη θέση όλο και πιο δύσκολη στην πράξη.

Στη Σαξονία-Άνχαλτ, για να παραμείνει η AfD εκτός κυβέρνησης, οι Χριστιανοδημοκράτες ενδέχεται να χρειαστούν τη στήριξη πολιτικών δυνάμεων που βρίσκονται πολύ μακριά τους ιδεολογικά. Και ακριβώς σε αυτή την αντίφαση επενδύει η AfD.

Από τη μία δηλώνει πρόθυμη να συνομιλήσει με το CDU. Από την άλλη κατηγορεί τους Χριστιανοδημοκράτες ότι προτιμούν συνεργασίες με την Αριστερά αντί να λάβουν υπόψη την ενίσχυση της δεξιάς ψήφου.

Το δίλημμα είναι σαφές. Αν το CDU επιμείνει στο «τείχος προστασίας», κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε δύσκολες κυβερνητικές συμμαχίες. Αν όμως υποχωρήσει, θα ανατρέψει μία από τις σημαντικότερες πολιτικές κόκκινες γραμμές της μεταπολεμικής Γερμανίας.

Το πρέσινγκ στον Μερτς

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η κρίση αποκτά και προσωπική διάσταση για τον καγκελάριο.

Σύμφωνα με exit poll που επικαλείται το Politico, μόλις το 9% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ δήλωσε ικανοποιημένο από την επίδοσή του.

Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η προσωπική του εικόνα αποτέλεσε μέρος του προβλήματος και παραδέχθηκε ότι δεν έχει καταφέρει να συνδεθεί επαρκώς με πολίτες που ανησυχούν για την οικονομία, την ασφάλεια και το μέλλον της χώρας.

«Πρέπει να προσπαθήσουμε –και εγώ μαζί– να συνδεθούμε βαθύτερα με τους ανθρώπους», δήλωσε.

Η αυτοκριτική του, πάντως, δεν έχει περιορίσει την εσωκομματική αμφισβήτηση. Όπως αναφέρει το Politico, στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών αρχίζουν να εκφράζουν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους, ενώ στο παρασκήνιο έχει εμφανιστεί ακόμη και η συζήτηση για ένα πιθανό Kanzlertausch, δηλαδή αντικατάσταση του καγκελαρίου ως μέσο πολιτικής επανεκκίνησης.

Ο Μερτς έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να αποχωρήσει και ότι θα επιμείνει στο πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησής του. Το ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο το κόμμα του θα του δώσει τον χρόνο που ζητά.

Το στοίχημα των επόμενων εκλογών

Και αυτό γιατί η ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να αποδειχθεί μόνο η αρχή.

Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν νέες περιφερειακές αναμετρήσεις, ενώ μέσα στον επόμενο χρόνο είναι προγραμματισμένες ακόμη περισσότερες εκλογές στα κρατίδια. Το περιθώριο για πολιτική ανάκαμψη είναι, επομένως, περιορισμένο.

Η AfD έχει ήδη εδραιώσει ισχυρή παρουσία στην ανατολική Γερμανία και καταγράφει υψηλά ποσοστά και σε εθνικό επίπεδο, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, την οικονομική ανασφάλεια και τη μεταναστευτική πολιτική.

Για το CDU, συνεπώς, το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η εκλογική άνοδος της AfD, αλλά το πώς θα απαντήσει σε αυτή χωρίς να χάσει τη δική του πολιτική ταυτότητα.

Αυτό είναι και το ουσιαστικό στοίχημα για τον Μερτς, να συγκρατήσει τη συντηρητική βάση, να διατηρήσει το «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά και ταυτόχρονα να αποδείξει ότι το CDU μπορεί ακόμη να παραμένει η κυρίαρχη δύναμη της γερμανικής κεντροδεξιάς.

Μετά το αποτέλεσμα στην Σαξονία-Άνχαλτ, αυτή η ισορροπία γίνεται σαφώς δυσκολότερη.