Βραζιλία: Στήθος με στήθος Λούλα και Μπολσονάρου

Η Βραζιλία προσέρχεται στις κάλπες την Κυριακή, με τον Λούλα και τον Μπολσονάρου να δίνουν μια εξαιρετικά αμφίρροπη μάχη για την προεδρία.

Ο 80χρονος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα διεκδικεί μία ιστορική τέταρτη θητεία, έχοντας απέναντί του τον 45χρονο Φλάβιο Μπολσονάρου, γιο του φυλακισμένου πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου.

Η αναμέτρηση ανάμεσα σε Λούλα και Μπολσονάρου ξεπερνά, όμως, τα σύνορα της Βραζιλίας. Η σχέση της χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ, η πολιτική στροφή αρκετών χωρών της Λατινικής Αμερικής προς τα δεξιά, η οικονομία, η εγκληματικότητα και οι καταγγελίες για ξένη παρέμβαση έχουν μετατρέψει τη μονομαχία Λούλα – Μπολσονάρου σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές αναμετρήσεις της χρονιάς στην περιοχή.

Μάχη που αναμένεται να κριθεί στο νήμα

Η προεκλογική περίοδος ολοκληρώνεται χωρίς να έχει διαμορφωθεί ξεκάθαρη εικόνα για το αποτέλεσμα.

Οι δύο βασικοί αντίπαλοι βρίσκονται κοντά στις δημοσκοπήσεις, με τον Λούλα να διατηρεί προβάδισμα σε ορισμένες μετρήσεις, αλλά τη διαφορά να μην είναι τέτοια ώστε να κλείνει τη συζήτηση για την έκβαση της κάλπης.

Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει πάνω από το 50% των έγκυρων ψήφων στον πρώτο γύρο, οι δύο πρώτοι θα αναμετρηθούν ξανά στις 25 Οκτωβρίου.

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου και η βαριά πολιτική κληρονομιά του πατέρα του

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου επιχειρεί να μετατρέψει την πολιτική δύναμη που έχτισε ο πατέρας του σε δική του πορεία προς την προεδρία.

Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου δεν μπορεί να είναι υποψήφιος. Έχει καταδικαστεί σε ποινή 27 ετών για την απόπειρα ανατροπής του αποτελέσματος των εκλογών του 2022, τις οποίες έχασε από τον Λούλα.

Ο γιος του έχει πλέον αναλάβει να εκπροσωπήσει το πολιτικό ρεύμα που δημιούργησε ο πρώην πρόεδρος.

Σύμφωνα με τον Guardian, ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει στο πλευρό του τον σκληρό πυρήνα των υποστηρικτών του πατέρα του, ενώ η υποψηφιότητά του τροφοδοτείται και από την έντονη αντίθεση ενός μέρους της βραζιλιάνικης κοινωνίας προς τον Λούλα. Η βρετανική εφημερίδα χαρακτηρίζει τη φετινή αναμέτρηση εξαιρετικά αμφίρροπη και την τοποθετεί μέσα στο ευρύτερο κύμα ενίσχυσης δεξιών πολιτικών δυνάμεων στη Λατινική Αμερική.

Ο Λούλα και το οικονομικό στοίχημα

Ο Λούλα φτάνει στις εκλογές επιχειρώντας να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η οικονομική και κοινωνική πολιτική της κυβέρνησής του έχει βελτιώσει τη ζωή των Βραζιλιάνων.

Η κατάσταση, ωστόσο, δεν είναι απλή. Παρά τη βελτίωση ορισμένων οικονομικών δεικτών, η καθημερινότητα και το χρέος των νοικοκυριών εξακολουθούν να απασχολούν σημαντικό μέρος των πολιτών.

Παράλληλα, η εγκληματικότητα παραμένει ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής περιόδου, με τον Φλάβιο Μπολσονάρου να επενδύει ιδιαίτερα στο θέμα της ασφάλειας.

Ο παράγοντας Τραμπ και η «πορτοκαλί» στροφή της Λατινικής Αμερικής

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη διεθνής διάσταση των εκλογών.

Σύμφωνα με τον Guardian, η αναμέτρηση στη Βραζιλία αποτελεί σημαντική δοκιμασία για το αναπτυσσόμενο μπλοκ κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής που διατηρούν στενότερες πολιτικές σχέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Η εφημερίδα επισημαίνει ότι μια σειρά δεξιών πολιτικών δυνάμεων έχουν κερδίσει έδαφος στην περιοχή, ενώ η Βραζιλία και το Μεξικό παραμένουν μεταξύ των μεγάλων χωρών που κυβερνώνται από την Αριστερά και ακολουθούν πιο ανεξάρτητη γραμμή απέναντι στην Ουάσινγκτον.

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου εμφανίζεται πολύ πιο κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ και έχει ταχθεί υπέρ μιας στενότερης συνεργασίας με τις ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας και καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος.

Ο Λούλα, αντίθετα, έχει εκφράσει έντονες επιφυλάξεις για πολιτικές που θεωρεί ότι μπορεί να περιορίσουν την κυριαρχία της Βραζιλίας.

Στο επίκεντρο και οι σπάνιες γαίες

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την πολιτική και την ασφάλεια. Υπάρχει και μια τεράστια οικονομική διάσταση: οι φυσικοί πόροι της Βραζιλίας.

Η χώρα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών στον κόσμο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα.

Ο Guardian έχει συνδέσει το αμερικανικό ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους της Βραζιλίας με την ευρύτερη πολιτική πίεση που ασκείται στη χώρα. Αναλυτές που μίλησαν στην εφημερίδα εκτιμούν ότι μια κυβέρνηση Φλάβιο Μπολσονάρου θα ήταν πιθανό να εμφανιστεί περισσότερο πρόθυμη για συμφωνίες με τις ΗΠΑ σχετικά με τις σπάνιες γαίες και για περιορισμό των οικονομικών δεσμών με την Κίνα. Πρόκειται για εκτιμήσεις αναλυτών και όχι για αποδεδειγμένο σχέδιο του υποψηφίου.

Οι καταγγελίες για αμερικανική παρέμβαση

Το πιο ευαίσθητο ζήτημα της προεκλογικής περιόδου αφορά τις καταγγελίες ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να επηρεάσει τις πολιτικές εξελίξεις στη Βραζιλία.

Σύμφωνα με τον Guardian, η κυβέρνηση Τραμπ έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί οικονομική και διπλωματική πίεση προκειμένου να αποδυναμώσει τον Λούλα και να ενισχύσει πολιτικά τον Φλάβιο Μπολσονάρου. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει απορρίψει καταγγελίες περί εκλογικής παρέμβασης.

Το θέμα έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ομάδα 31 Δημοκρατικών μελών του αμερικανικού Κογκρέσου έστειλε επιστολή στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καταγγέλλοντας μια φερόμενη προσπάθεια παρέμβασης στις εκλογές της Βραζιλίας. Οι βουλευτές και ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς υποστήριξαν ότι συγκεκριμένες ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ μπορεί να αποδυναμώσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην εκλογική διαδικασία.

Η αποκάλυψη του Guardian που προκάλεσε νέα ένταση

Νέα ένταση προκάλεσε δημοσίευμα του Guardian σχετικά με σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ να κατευθύνει αμερικανικά κονδύλια σε προγράμματα που περιλαμβάνουν δράση κατά αυτού που περιγράφεται ως υπερβολική δικαστική παρέμβαση και λογοκρισία στη Βραζιλία.

Μετά το δημοσίευμα, ο γενικός εισαγγελέας της Βραζιλίας, Χόρχε Μεσίας, προειδοποίησε ότι η ξένη παρέμβαση στους θεσμούς και στη δημοκρατία της χώρας «δεν μπορεί να γίνει ανεκτή».

Ο Μεσίας χαρακτήρισε τις πληροφορίες «σημαντική προειδοποίηση για την κυριαρχία της Βραζιλίας», υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα του ζητήματος εν μέσω της εκλογικής διαδικασίας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, εξεταζόταν η διάθεση ενός εκατομμυρίου δολαρίων σε πρόγραμμα με αντικείμενο την αντιμετώπιση αυτού που περιγράφεται ως «lawfare» και λογοκρισία στη Βραζιλία. Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτούσε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που αντιτίθενται σε αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Το Ανώτατο Δικαστήριο και ιδιαίτερα ο δικαστής Αλεξάντρ ντε Μοράες έχουν βρεθεί εδώ και χρόνια στο στόχαστρο του κινήματος του Ζαΐχ Μπολσονάρου, ενώ υποστηρικτές του πρώην προέδρου θεωρούν ότι η καταδίκη του είχε πολιτικά κίνητρα.

Στον «πάγο» οι αμερικανικές προξενικές υπηρεσίες λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες

Το ήδη τεταμένο κλίμα έγινε ακόμη βαρύτερο δύο ημέρες πριν από τις εκλογές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν τις προξενικές υπηρεσίες στην πρεσβεία και στα προξενεία τους στη Βραζιλία, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν συνέδεσε επισήμως την απόφαση με τις εκλογές ούτε έδωσε λεπτομέρειες για τη φύση της απειλής.

Η Αυστραλία προχώρησε επίσης σε κλείσιμο της πρεσβείας της στην Μπραζίλια μετά την αμερικανική προειδοποίηση.

Την Παρασκευή, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία της Βραζιλίας πραγματοποίησε έρευνες στο Σάο Πάολο και κοντά στην Μπραζίλια στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενα σχέδια ενεργειών που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο αμερικανικές διπλωματικές εγκαταστάσεις.

Οι ίδιες οι βραζιλιάνικες Αρχές, ωστόσο, ανακοίνωσαν ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν βρεθεί στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τον αρχικό κίνδυνο και δεν έχει διαπιστωθεί σύνδεση των προσώπων που ερευνώνται με γνωστές εγκληματικές οργανώσεις.

Μια κάλπη που ξεπερνά τα σύνορα της Βραζιλίας

Η αυριανή ψηφοφορία θα κριθεί τελικά από τους ίδιους τους Βραζιλιάνους και τα θέματα που τους απασχολούν περισσότερο στην καθημερινότητά τους: την οικονομία, το κόστος ζωής, την εγκληματικότητα, τη διαφθορά και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Ωστόσο, το αποτέλεσμα θα έχει συνέπειες και πέρα από τα σύνορα της χώρας.

Μια νίκη του Λούλα θα διατηρούσε τη σημερινή περισσότερο αυτόνομη στάση της Μπραζίλια απέναντι στην Ουάσινγκτον. Μια νίκη του Φλάβιο Μπολσονάρου θα μπορούσε, με βάση τις δημόσιες θέσεις του, να οδηγήσει σε στενότερη συνεργασία με την κυβέρνηση Τραμπ.

Προς το παρόν, όμως, προηγείται η πρώτη κάλπη.

Και εάν κανείς δεν καταφέρει να ξεπεράσει το 50%, η μονομαχία Λούλα – Μπολσονάρου θα συνεχιστεί μέχρι τον δεύτερο γύρο της 25ης Οκτωβρίου.