Βοσνία: Οι πολίτες στις κάλπες εν μέσω μακροχρόνιου διχασμού

Στις κάλπες προσέρχονται από το πρωί της Κυριακής 4/10 οι πολίτες της Βοσνίας, στις πρώτες εκλογές μετά από αρκετά χρόνια πολιτικών αναταραχών και διχασμού μεταξύ των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων της βαλκανικής χώρας.

Περίπου 3,4 εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν την κεντρική τριμελή προεδρία –κάθε μέλος της οποίας εκπροσωπεί μία από τις τρεις μεγάλες εθνοτικές ομάδες– και το εθνικό Κοινοβούλιο, ενώ ταυτόχρονα ψηφίζουν για τα νομοθετικά σώματα των δύο ομοσπονδιακών οντοτήτων της Βοσνίας: της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Σερβικής Δημοκρατίας.

Τα φαβορί προτείνουν εντελώς διαφορετικά οράματα: οι Βόσνιοι τάσσονται υπέρ ενός ισχυρού κεντρικού κράτους, οι Σέρβοι επιμένουν στην αυτονομία τους και οι Κροάτες ζητούν μεγαλύτερη πολιτική εκπροσώπηση.

Στο επίκεντρο ο Ντόντικ

Οπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, στη διασπασμένη Βοσνία, ένα από τα φτωχότερα κράτη της Ευρώπης, οι εκλογές αυτές αποτελούν τεστ για τον ηγέτη των Σέρβων Μίλοραντ Ντόντικ.

Ο Ντόντικ, που βρισκόταν στην εξουσία από το 2006, απομακρύνθηκε το 2025 από το αξίωμα του προέδρου της Σέρβικης Δημοκρατίας (της σερβικής οντότητας της Βοσνίας) επειδή δεν σεβάστηκε την εξουσία του διεθνούς Υπατου Εκπροσώπου, ο οποίος είναι επιφορτισμένος με την εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας του Ντέιτον.

Παρότι, σύμφωνα με δικαστική απόφαση, απαγορεύεται να ασκήσει καθήκοντα προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας για έξι χρόνια, ο 67χρονος Ντόντικ –τον οποίο ο στενός του κύκλος εξακολουθεί να αποκαλεί «πρόεδρο»– εξακολουθεί να καθορίζει τις εξελίξεις στη συγκεκριμένη οντότητα χάρη στην ισχύ του κόμματός του (Συμμαχία Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών – SNSD), της προεκλογικής εκστρατείας του οποίου ηγήθηκε ο ίδιος.

Γνωστός για την αυτονομιστική πολιτική του, δεν παρέκκλινε από τη συνήθη ρητορική του. «Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι νεκρή· είναι μια χώρα ανέφικτη, δεν βγάζει κανένα νόημα», δήλωσε το βράδυ της Παρασκευής στην τελική προεκλογική συγκέντρωση του κόμματός του.

Ο υποψήφιος του κόμματος για την προεδρία της Σέρβικης Δημοκρατίας, Σάβο Μίνιτς, είναι αντιμέτωπος με το Μπράνκο Μλανούσα από το Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα (SDS), ένα επίσης εθνικιστικό κόμμα, το οποίο ωστόσο φαίνεται να επιδιώκει την αποκλιμάκωση, την ώρα που η πορεία προσέγγισης της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ενωση φαίνεται να έχει περιέλθει σε τέλμα λόγω της διαρκούς πολιτικής κρίσης και της έλλειψης μεταρρυθμίσεων.

Αυτοματοποιημένη καταμέτρηση για πρώτη φορά

Η Βοσνία χωρίζεται σε δύο αυτόνομες οντότητες, καθεμία με τη δική της κυβέρνηση: τη Σερβική Δημοκρατία (RS) και την Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η οποία διαιρείται σε δέκα καντόνια, καθένα από τα οποία διαθέτει τη δική του κυβέρνηση. Τη συνολική εποπτεία ασκούν η κεντρική κυβέρνηση και η τριμελής προεδρία.

Οι κάλπες άνοιξαν στις 08:00 ώρα Ελλάδας και θα κλείσουν στις 20:00. Οι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν περισσότερους από 500 βουλευτές και άλλους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων των μελών της προεδρίας.

Σε μια χώρα όπου οι καταγγελίες για νοθεία αποτελούν συχνό φαινόμενο, για πρώτη φορά τα ψηφοδέλτια θα σαρώνονται ηλεκτρονικά στα εκλογικά τμήματα και η καταμέτρηση θα είναι αυτοματοποιημένη.

Οι βοσνιακές παρατάξεις παρουσιάζονται ως υπερασπιστές του κεντρικού κράτους και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας. Προβάλλοντας νομικές «νίκες» έναντι των «αυτονομιστών», το απερχόμενο βοσνιακό μέλος της προεδρίας, ο Ντένις Μπετσίροβιτς, στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDP) που διεκδικεί εκ νέου το ίδιο αξίωμα, απηύθυνε έκκληση για «ενότητα υπέρ του κράτους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης».

Ο αντίπαλός του για την προεδρία, Μπακίρ Ιζετμπέγκοβιτς, επικεφαλής του εθνικιστικού Κόμματος Δημοκρατικής Δράσης (SDA), υποστηρίζει ότι η «ελεύθερη πτώση» της χώρας μπορεί να ανακοπεί μόνο από το κόμμα του και υπόσχεται να «αποκαταστήσει τη δύναμη των Βοσνίων».

Πιέσεις από ΕΕ και ΗΠΑ

Η Βοσνία εξασφάλισε την υποψηφιότητά της για ένταξη στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2022 και έλαβε το πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων το 2024. Ομως οι συνομιλίες δεν έχουν ξεκινήσει, καθώς η χώρα δεν έχει τηρήσει βασικές δεσμεύσεις, όπως την ενίσχυση της δικαστικής εποπτείας και την ψήφιση νομοθεσίας κατά της διαφθοράς.

Οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν εδώ και καιρό να ασκήσουν επιρροή στη Βοσνία. Η ΕΕ επιθυμεί να επεκταθεί στα Βαλκάνια, ωστόσο η Ρωσία επιβραδύνει αυτή τη διαδικασία, διατηρώντας τη στήριξή της προς τη Σερβική Δημοκρατία.

Αλλά και οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αυξήσουν την επιρροή τους στη χώρα: πιέζουν για ένα σχέδιο κατασκευής αγωγού αξίας 1,5 δισ. δολαρίων για την εισαγωγή αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, το οποίο θα υλοποιηθεί από εταιρεία με διασυνδέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ. Η ΕΕ προειδοποίησε ότι η διαδικασία επιλογής της εταιρείας στερείται της απαιτούμενης διαφάνειας.

Η Ουάσινγκτον έχει επίσης έρθει σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες σχετικά με τον ρόλο του Υπατου Εκπροσώπου, ο οποίος, βάσει των διατάξεων της Συμφωνίας του Ντέιτον, μεριμνά για την εφαρμογή των νόμων. Ο Κρίστιαν Σμιτ, πρώην υπουργός της γερμανικής κυβέρνησης, παραιτήθηκε τον Μάιο υπό την πίεση των ΗΠΑ.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google