«Αχίλλειος πτέρνα» για την Άγκυρα η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Η Αθήνα δημιουργεί μία πολυεπίπεδη «ομπρέλα» άμυνας ενισχύοντας παράλληλα το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο, μία κίνηση που  προκαλεί εκνευρισμό στην Άγκυρα. Η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή αμυντικής θωράκισης, με την «Ασπίδα του Αχιλλέα» να αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα εγχειρήματα αναβάθμισης της εθνικής αποτρεπτικής ισχύος.

Η φιλοσοφία του σχεδιασμού δεν περιορίζεται πλέον στην απόκτηση μεμονωμένων οπλικών συστημάτων, αλλά στη δημιουργία ενός ενιαίου, δικτυωμένου και πολυεπίπεδου πλέγματος αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone προστασίας.

Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, στόχος είναι η μετάβαση «από ένα άθροισμα οπλικών συστημάτων σε ένα ολιστικό σύστημα αποτροπής». Η Αθήνα επιχειρεί έτσι να απαντήσει στις νέες μορφές απειλής, αλλά και στην ανάγκη δημιουργίας μιας αποτρεπτικής ομπρέλας που θα λειτουργεί συνδυαστικά σε αέρα, θάλασσα, ξηρά και στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το γεγονός ότι η Ελλάδα στρέφεται σε τεχνολογίες και επιχειρησιακές λύσεις που έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο από το Ισραήλ. Οι υπογραφές για την ανάπτυξη του αντιαεροπορικού, αντιβαλλιστικού και αντι-drone «Θόλου» στο Τελ Αβίβ αποτυπώνουν τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας των δύο χωρών.
Ο «Θόλος» αναμένεται να συνδυάζει διαφορετικά ισραηλινά συστήματα αεράμυνας, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο πλέγμα προστασίας απέναντι σε αεροσκάφη, πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ αποκτά πλέον σαφή στρατηγική διάσταση και δεν περιορίζεται στην προμήθεια αμυντικού υλικού. Συνδέεται με την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το μήνυμα Νετανιάχου και η ενόχληση της Άγκυρας

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία ασφαλείας με την Ελλάδα μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του Ισραήλ, συνδέοντάς την με τη συμμαχία της Ανατολικής Μεσογείου που οικοδομήθηκε τα προηγούμενα χρόνια με τη συμμετοχή Ελλάδας και Κύπρου.

Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς υπογραμμίζει ότι Ελλάδα και Ισραήλ μοιράζονται κοινά στρατηγικά συμφέροντα και αντιμετωπίζουν κοινές περιφερειακές προκλήσεις «σε μια εποχή κατά την οποία δυνάμεις με ηγεμονικές φιλοδοξίες επιδιώκουν να επεκτείνουν την επιρροή τους και να υπονομεύσουν τη σταθερότητα στην περιοχή», αφήνοντας αιχμές κατά της Τουρκίας.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη παρακολουθείται στενά από την Άγκυρα. Η τουρκική ηγεσία βλέπει με επιφύλαξη την εμβάθυνση της ελληνοϊσραηλινής στρατηγικής σχέσης, την ώρα που η Τουρκία διεκδικεί αυξημένο ρόλο σε Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει τις επιθέσεις κατά του Νετανιάχου, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση.

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως πυλώνας ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή. Η αναβάθμιση των σχέσεων με τον Λίβανο και η σύσταση Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργειακές γέφυρες, υπογραμμίζοντας ότι μπορούν να φέρουν την Ανατολική Μεσόγειο πιο κοντά στην Ευρώπη.

Στο ίδιο πλαίσιο επανέρχεται στο προσκήνιο το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Το έργο έχει πλέον και έντονη γεωπολιτική διάσταση.

Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και η τουρκική προειδοποίηση

Η Τουρκία παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις Αθήνας και Λευκωσίας για την πόντιση του καλωδίου. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει να παρεμποδίσει έργα υποδομής, προειδοποιεί όμως ότι θα αντιδράσει εάν θεωρήσει πως δημιουργούνται «τετελεσμένα» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική πλευρά απαντά ότι η υλοποίηση του έργου δεν προϋποθέτει τουρκική άδεια. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι σαφές και ότι Ελλάδα, Κύπρος και Γαλλία έχουν κοινή κατανόηση τόσο για τη σημασία του έργου όσο και για τον τρόπο ανάπτυξής του.

Παράλληλα, η Αθήνα επιθυμεί οι δίαυλοι επικοινωνίας να παραμείνουν ανοιχτοί. Η ελληνική θέση είναι ότι ο διάλογος δεν σημαίνει εγκατάλειψη των εθνικών θέσεων. Ωστόσο η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις που η Αθήνα απορρίπτει, μεταξύ άλλων μέσω της ρητορικής περί «Γαλάζιας Πατρίδας», γκρίζων ζωνών και αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.

Σε αυτό το περιβάλλον, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποκτά συμβολισμό πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμη αμυντική συμφωνία. Αποτελεί τμήμα μιας συνολικής προσπάθειας της Αθήνας να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ και να δημιουργήσει ένα σύγχρονο σύστημα αντιμετώπισης των απειλών.

Η εμβάθυνση των σχέσεων με το Ισραήλ, η στενή συνεργασία με την Κύπρο, η προσέγγιση με τον Λίβανο και η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας συγκροτούν ένα ευρύτερο πλέγμα στρατηγικών συνεργασιών.