
Αριστοτέλης Σαρρηκώστας: Ο φωτορεπόρτερ που «πάγωσε» στο χρόνο την εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο
«Οι φοιτητές είχαν σκαρφαλώσει στις κεντρικές κολώνες δεξιά και αριστερά της πύλης, αλλά και πάνω σε αυτή, είχαν ανοίξει τα πουκάμισά τους και δείχνοντας τα στήθη τους, φώναζαν: Είμαστε άοπλοι, είμαστε άοπλοι» θυμάται ο κύριος Σαρρηκώστας.
Τα τανκ είχαν παραταχθεί μπροστά από το Πολυτεχνείο, από τη Στουρνάρη μέχρι την Τοσίτσα. Οι προβολείς τους τύφλωναν τους φοιτητές. Ο επικεφαλής της φάλαγγας, που οδηγούσε και το μεγαλύτερο τανκ στεκόταν μπροστά από την κεντρική πύλη απειλητικά. Το στιγμιότυπο αποτυπώνεται στον φακό του φωτορεπόρτερ. Ένα στιγμιότυπο που σήμερα έχει κανείς την ευκαιρία να αντικρίσει από κοντά στη μόνιμη έκθεση που δημιουργείται μετά από 53 ολόκληρα χρόνια στο ιστορικό συγκρότημα του Πολυτεχνείου.
Από τον πειρατικό ραδιοφωνικό σταθμό του Πολυτεχνείου, ο Δημήτρης Παπαχρήστος ακούγεται να λέει: «Δεν πρέπει να χυθεί άλλο αίμα. Όχι άλλο αίμα». Αρχίζει να ψέλνει τον Εθνικό Ύμνο.
«Έφτασε η ώρα 3 παρά 5» αναφέρει ο φωτορεπόρτερ και θυμάται πως άκουγε τον λοχία να λέει στο τηλέφωνο: «Μάλιστα, μάλιστα. Διατάξτε».
«Σίγουρα μιλούσε με το Πεντάγωνο και έπαιρνε οδηγίες. Με το ένα χέρι κρατούσε το περίστροφο, με το άλλο το τηλέφωνο. Κατεβάζει το τηλέφωνο και βλέπω τον πυργίσκο, που έβλεπε την κεντρική είσοδο να γυρίζει ανάποδα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά ήρθε πίσω και ανέβηκε στο πεζοδρόμιο» αφηγείται.
Το τανκ γυρνά το κανόνι από την άλλη πλευρά.
H έκθεση με τα καρέ του φωτορεπόρτερ Αριστοτέλης Σαρρηκώστας από το Πολυτεχνείου
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
Ο φωτορεπόρτερ που αποτέλεσε τα «μάτια» της εισβολής και γκρέμισε την προπαγάνδα της Χούντας βρισκόταν στο απέναντι πεζοδρόμιο, Στουρνάρη και Πατησίων. Νομίζει πως τα τανκ έλαβαν εντολή να φύγουν.
«Γελάστηκα» λέει, «έπεσα έξω».
«Ξαφνικά μαρσάρει τις μηχανές, βγάζει ένα μαύρο ντουμάνι και με όση δύναμη είχε έπεσε πάνω στην κεντρική πύλη» διηγείται. Γιατί γύρισε το κανόνι πίσω ο οδηγός του τανκ; «Για να μη βρει η μπούκα του πάνω στα σίδερα, γιατί έτσι δεν θα μπορούσε να ρίξει την πόρτα» απαντά ο ίδιος.
«Ό,τι βρήκε μπροστά του, το ισοπέδωσε»
Σηκώνει την κάμερα. Ο φωτορεπόρτερ του Associated Press καταγράφει την εισβολή. Τα κολωνάκια – που είχαν γραμμένα τα συνθήματα: Έξω η Χούντα, Έξω το ΝΑΤΟ – ήταν γεμάτα με φοιτητές, ανθρώπους με σημαίες, με πλακάτ που φώναζαν συνθήματα.
«Ταρακούνησε την πόρτα, άλλοι έπεσαν μπροστά, άλλοι πίσω. Ήταν σαν να κούναγες μια πορτοκαλιά και να έπεφταν γινωμένα πορτοκάλια κάτω. Άκουσα βογγητά» αναφέρει ο κύριος Σαρρηκώστας.
Το έργο του τανκ, όμως, δεν τελείωσε εκεί. «Έβαλε πρώτη, πιο δυνατή ταχύτητα και ό,τι βρήκε μπροστά του, το ισοπέδωσε. Πίσω από τα κάγκελα οι φοιτητές είχαν τοποθετήσει μία Mercedes κάποιου Πρυτάνεως, την οποία παρέσυρε 15 μέτρα μέσα και την έλιωσε» συνεχίζει.

Ο φωτορεπόρτερ Αριστοτέλης Σαρρηκώστας
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
«Το 36άρι φιλμ, το EV36 που χρησιμοποιούσα δεν το τελείωσα ποτέ. Απλώς το έδινα στον διευθυντή μου, γιατί δεν ήξερα πότε θα με αρπάξουν να με πάνε στη Μπουμπουλίνας, στην Ασφάλεια» περιγράφει, εξηγώντας ότι αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, οι φωτογραφίες αυτές, δεν θα έφταναν ποτέ στη δημοσιότητα.
«Οι αστυνομικοί μπήκαν κραδαίνοντας τα όπλα τους – Ήθελαν να τελειώνουν με τους φοιτητές»
Αφού το τανκ έριξε την πύλη, οι αστυνομικοί χίμηξαν στον χώρο του Πολυτεχνείου «κραδαίνοντας όπλα, αυτόματα, περίστροφα πολύ παθιασμένοι».
«Ήθελαν να τελειώνουν με τους φοιτητές, με οποιονδήποτε τρόπο» τονίζει και θυμάται: «Άκουσα εκατοντάδες πυροβολισμούς». Ο ίδιος αναφέρει πως δεν μπορεί να ξέρει αν πυροβολούσαν στον αέρα ή στο ψαχνό. Εκείνος όμως άκουσε βογγητά.
Δεν μπορούσε, όμως, να μπει μέσα στο Πολυτεχνείο για να τραβήξει καρέ. Δύο αστυνομικοί στρέφονται προς εκείνον. Δεν κρατούν γκλοπ. Κρατούν δύο δοκάρια δύο μέτρων και τρέχουν καταπάνω του για να τον χτυπήσουν. Οι ελιγμοί μποξέρ που έκανε του έσωσαν τη ζωή και τραυματίζεται ξυστά στους ώμους. Τότε ο ένας πάει να βγάλει το περίστροφο. Ο φωτορεπόρτερ διαφεύγει προς την Ακαδημίας.
Δεν αργεί να επιστρέψει όμως. «Η δουλειά» είχε πια τελειώσει, το τανκ και οι αστυνομικοί που με λύσσα κράδαιναν τα όπλα τους είχαν απομακρυνθεί και η Πυροσβεστική ανέλαβε τον καθαρισμό του χώρου.
«Είδα σκισμένα πουκάμισα, μπλου τζιν παντελόνια πεταμένα κάτω, πολλά παπούτσια σπορ και κηλίδες αίματος διάσπαρτες» περιγράφει.
Η φωτογραφία που «γκρέμισε» το αφήγημα της Χούντας
Την επομένη της αιματηρής καταστολής, ο Στυλιανός Παττακός επιχείρησε αρχικά να υποβαθμίσει τα γεγονότα δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Για ποιο Πολυτεχνείο μιλάτε, δεν συνέβη απολύτως τίποτα».

Ιστορικές φωτογραφίες του φωτορεπόρτερ Αριστοτέλη Σαρρηκώστα από το Πολυτεχνείο
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
Η φωτογραφία του Αριστοτέλη Σαρρηκώστα κυκλοφόρησε στις εφημερίδες τα ξημερώματα της ίδιας ημέρας. Η αστυνομία κατέβασε όλες τις εφημερίδες από τα περίπτερα. Ήταν όμως αργά, ήδη είχε φτάσει στα χέρια πολλών. Ο Στυλιανός Παττακός κάλεσε για «εξηγήσεις» τον φωτορεπόρτερ:
«Τι ανοησίες είναι αυτά που γράφετε. Ετοιμαστείτε να σας στείλω στο νησί με τα πέντε αστέρια» του είπε, με τον κύριο Σαρρηκώστα να εξηγεί πως εννοούσε τη Γυάρο και τη Μακρόνησο.
Υπήρχαν όμως πια ντοκουμέντα. Ο Παττακός τελικά δήλωσε πως «έπρεπε να τελειώνουμε με τα παλιόπαιδα». «Και τελείωσαν τελικά αυτοί. Το Πολυτεχνείο έγινε η αρχή του τέλους τους» υπογραμμίζει ο ίδιος.
Πώς φτάσαμε ως το Πολυτεχνείο: «Η Αθήνα ήταν ένα καζάνι που έβραζε»
Η εξέγερση αυτή, όμως, δεν ήταν μια στιγμή. Πριν από τα ιστορικά γεγονότα του τριημέρου υπήρχαν ενδείξεις για όσα θα ακολουθούσαν.
«Η Αθήνα ήταν ένα καζάνι που έβραζε από το 1964 μέχρι το 1967» θυμάται ο φωτορεπόρτερ.
«Από την Αποστασία, την κατάληψη της Νομικής τον Φλεβάρη του ίδιου χρόνου, με τον θάνατο του Γρηγόρη Λαμπράκη, του Σωτήρη Πέτρουλα -όλα αυτά οδήγησαν στο Πολυτεχνείο», σημειώνει.
«Είχαμε διαδηλώσεις, συλλήψεις, ξυλοδαρμούς. Τα πρώτα σύννεφα ήρθαν όταν την 21η Απριλίου ξεκίνησαν τα τανκ να προελαύνουν στην Αθήνα και μέσα σε λίγες ώρες είχαν καταλάβει τον ΟΤΕ, το Πεντάγωνο, τη Βουλή. Έπιασαν όλους τους πολιτικούς με τις πιτζάμες» αναφέρει ο σπουδαίος φωτορεπόρτερ, για να συμπληρώσει πως επρόκειτο για ένα πολύ οργανωμένο σχέδιο «που έβαλε την Ελλάδα στο γύψο, για επτά χρόνια, τρεις μήνες και τρεις μέρες».

Ο φωτορεπόρτερ Αριστοτέλης Σαρρηκώστας
Νίκος Ραζής/ CNN Greece
Η πρώτη φορά που ακούστηκαν τα συνθήματα: Κάτω η Χούντα, Κάτω ο Παπαδόπουλος, σύμφωνα με τον ίδιο ήταν «τον Νοέμβριο του 1968 στην κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου, που την ακολούθησαν χιλιάδες άνθρωποι».
«Ο κόσμος διψούσε να ακούσει κάτι τέτοιο» σημειώνει, Μετά από τρία χρόνια η κηδεία του Γιώργου Σεφέρη μετατρέπεται σε διαδήλωση διαμαρτυρίας ενάντια στη Χούντα.
«Κατά χιλιάδες ακολούθησαν το φέρετρο μέχρι το Α’ Νεκροταφείο. Η αστυνομία βεβαίως δεν επενέβη όταν ήταν συγκεντρωμένο το πολύ πλήθος, αλλά στις άκρες στο τέλος. Έπεσε πολύ ξύλο, έγιναν πολλές συλλήψεις» περιγράφει.
Η Αθήνα είχε γεμίσει στρατοδικεία. Κάθε γειτονιά είχε το δικό της. Τα μεγαλύτερα ήταν στο Ρουφ.
«Εκεί έγιναν οι μεγαλύτερες δίκες, όπως του Παναγούλη».
«Δεν μπορούσαν να κυκλοφορήσουν τρία άτομα στον δρόμο. Αν κυκλοφορούσαν περισσότερα άτομα μαζί θεωρούνταν συνομωσία και τους συλλάμβαναν. Είχαν καταργήσει μεγάλο αριθμό του συντάγματος. Είχαν αφαιρέσει μεγάλες ελευθερίες από τον λαό» συμπληρώνει, κάνοντας λόγο για μία πρωτοφανή υποδούλωση του ελληνικού λαού.
Το πρώτο «μικρό Πολυτεχνείο», η κατάληψη στην ταράτσα της Νομικής
«Οι πρώτοι που αντιστάθηκαν ήταν οι φοιτητές» τονίζει και σχολιάζει τον τρόπο που έβλεπαν ορισμένοι τότε τους νέους: «Στην εποχή μας κάποιοι φορούσαν παντελόνια με καμπάνες μεγάλες και έτσι έλεγαν τι νεολαία είναι αυτή».

Φοιτητές στην ταράτσα της Νομικής Σχολής
AP photo
Ο μεγαλύτερος προάγγελος όσων θα ακολουθούσαν τον Νοέμβριο, ήταν η κατάληψη στην ταράτσα της Νομικής στον Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Το «μικρό Πολυτεχνείο» όπως έχει χαρακτηριστεί.
Στις 21 Φεβρουαρίου του 1973, 4.000 φοιτητές καταλαμβάνουν το κτήριο της νομικής σχολής Αθηνών και καλούν τον λαό να συμπαρασταθεί στον αγώνα τους. Αιτία ήταν ο Ν. 1347, σύμφωνα με το οποίο το υπουργείο εθνικής Άμυνας θα μπορούσε να ανακαλεί τις αναβολές στράτευσης των φοιτητών που απείχαν λόγω μαθημάτων.
«Επιστράτευσαν όλους τους συνδικαλιστές, πιστεύοντας ότι θα διαλύσουν τον συνδικαλισμό. Πράγμα το οποίο δεν κατάφεραν, διότι μόλις έφευγε κάποιος (συνδικαλιστής) ερχόταν κάποιος άλλος στη θέση του» σχολιάζει ο κύριος Σαρρηκώστας.
«Μέσα σε λίγες ώρες από 500-1.000 φοιτητές, έγιναν χιλιάδες, ανέβηκαν πάνω στη ταράτσα και άπλωσαν το πανό που έγραφε: Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία, με λίγα λόγια, ζητούσαν τα αυτονόητα» αφηγείται ο κ. Σαρρηκώστας.
«Για μένα η νεολαία είναι αυτός ο πυρήνας, που πάντα βάζει τα στήθη του μπροστά σε κάθε κίνδυνο. Είναι οι μπροστάρηδες» αφηγείται.
Πλαστικές σφαίρες τη μέρα, κανονικές τη νύχτα
Λίγους μήνες μετά ακολούθησε το Πολυτεχνείο. Όταν ξεκίνησε η κατάληψη «οι μερικές χιλιάδες που βρέθηκαν μέσα σε αυτό, έγιναν αμέτρητες χιλιάδες» αναφέρει ο κύριος Σαρρηκώστας και σημειώνει πως «δεν ήταν μόνο φοιτητές, ήταν οικοδόμοι, υπάλληλοι, μαθητές σχολείων».
Η κατάσταση πριν τις ημέρες του Πολυτεχνείου ήταν άγρια, το κλίμα πολεμικό.
«Σε όλες τις πολυκατοικίες στις ταράτσες υπήρχαν ακροβολιστές του στρατού. Την ημέρα πυροβολούσαν με πλαστικές σφαίρες, το βράδυ χρησιμοποιούσαν κανονικές και πυροβολούσαν κατά βούληση». Η τελευταία «πράξη» της άγριας καταστολής ήταν η εισβολή. Μια εισβολή που αμφισβητήθηκε τότε και αμφισβητείται ακόμη και σήμερα από ορισμένους.
Οι φωτογραφίες εκείνης της νύχτας που κατέγραψε με τον φακό του ο Αριστοτέλης Σαρρηκώστας και το ιστορικό φιλμ των 35 δευτερολέπτων από τον Ολλανδό δημοσιογράφο και οπερατέρ Άλμπερτ Κουράντ που καταγράφηκε από την ταράτσα του Ακροπόλ είναι τα μοναδικά ιστορικά ντοκουμέντα, τα μοναδικά ιστορικά κειμήλια που διέψευσαν όσους έσπευσαν να λοιδορήσουν την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Με πρώτη τη Χούντα. Και ακολούθησαν κι άλλοι.
Πλέον, 53 χρόνια μετά, αυτά τα ντοκουμέντα έχουν φύγει από τα χέρια των δημιουργών τους και έχουν περάσει στην ιστορία ως μία υπενθύμιση για το πώς κατακτήθηκε μια ελεύθερη Ελλάδα, για το πώς κατακτήθηκε η Δημοκρατία. Με μια ισοπεδωμένη πόρτα, σκισμένα πουκάμισα και αίμα. «Η κατάληψη του Πολυτεχνείο ήταν μια κατάληψη όλης της Ελλάδος» δηλώνει ο κύριος Σαρρηκώστας.
Δημοσιεύτηκε ! 2026-11-17 07:40:00
