Αντιγριπικός εμβολιασμός 2026-2027: Ποιους αφορά, πόσα εμβόλια κυκλοφορούν και γιατί η έγκαιρη προστασία είναι κρίσιμη

Το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε την εγκύκλιο για τον αντιγριπικό εμβολιασμό της περιόδου 2026-2027, θέτοντας σε προτεραιότητα τους ηλικιωμένους άνω των 60 ετών, τα μικρά παιδιά, τις εγκύους και τους ανθρώπους με χρόνια νοσήματα. Το προτεινόμενο «παράθυρο» εμβολιασμού είναι από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, αλλά ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης. Για πρώτη φορά, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει ενισχυμένα εμβόλια για τους άνω των 65 ετών, λόγω της υψηλότερης ανοσογονικότητάς τους. Την προηγούμενη περίοδο, 164 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ και 84 πέθαναν από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με τη συντριπτική πλειονότητα να μην έχει εμβολιαστεί.

Η εποχική γρίπη δεν είναι ένα απλό κρυολόγημα. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, νοσηλεία σε ΜΕΘ και θάνατο, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες. Το εμβόλιο είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης. Χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για την ανάπτυξη προστατευτικής ανοσίας. Γι’ αυτό ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται έγκαιρα, πριν από την κορύφωση της εποχικής δραστηριότητας της γρίπης.

Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, δήλωσε: «Ο αντιγριπικός εμβολιασμός δεν είναι απλώς μια συνήθεια κάθε φθινόπωρο. Είναι μια πράξη φροντίδας. Είναι το πιο απλό και αποτελεσματικό μέτρο προστασίας που έχουμε στα χέρια μας. Όταν εμβολιαζόμαστε, προστατεύουμε τον εαυτό μας, αλλά και τους ηλικιωμένους μας, τις έγκυες γυναίκες, τα μικρά παιδιά και τους συμπολίτες μας με χρόνια νοσήματα.»

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα

Ο εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα στις εξής ομάδες:

• Όλοι οι πολίτες ηλικίας 60 ετών και άνω.
• Βρέφη και παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών.
• Παιδιά άνω των 5 ετών και ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως:

  • Χρόνια αναπνευστικά ή καρδιακά νοσήματα.

  • Ανοσοκαταστολή.

  • Σακχαρώδης διαβήτης.

  • Χρόνια νεφροπάθεια ή ηπατοπάθεια.

  • Νευρολογικά και νευρομυϊκά νοσήματα.

  • Σύνδρομο Down.

  • Νοσογόνος παχυσαρκία.

• Έγκυες γυναίκες, ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχώνες και γυναίκες που θηλάζουν.
• Όσοι φροντίζουν ή ζουν με ανθρώπους υψηλού κινδύνου.
• Εργαζόμενοι σε υπηρεσίες υγείας και μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων.
• Όσοι διαμένουν σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες ηλικιωμένων.
• Συγκεκριμένοι κλειστοί ή ευάλωτοι πληθυσμοί.

Τι ισχύει για τους άνω των 65 ετών

Για πρώτη φορά, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει ενισχυμένα εμβόλια για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, λόγω της υψηλότερης ανοσογονικότητάς τους. Πρόκειται για δύο κατηγορίες:

• Εμβόλιο υψηλής δόσης (TIV-HD) : Περιέχει 60 mcg ανά στέλεχος, δηλαδή τετραπλάσια ποσότητα αντιγόνου σε σύγκριση με το συμβατικό εμβόλιο.
• Εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό MF59 (aTIV) : Περιέχει ένα ανοσοενισχυτικό που ενισχύει την ανοσολογική απόκριση.

Τα ενισχυμένα εμβόλια συστήνονται επίσης σε ενήλικες 18-64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.

Η εγκύκλιος τονίζει ότι εάν το ενισχυμένο εμβόλιο δεν είναι διαθέσιμο, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερήσει. Το άτομο πρέπει να εμβολιαστεί με οποιοδήποτε διαθέσιμο αντιγριπικό εμβόλιο.

Πόσοι τύποι εμβολίων κυκλοφορούν φέτος

Για την περίοδο 2026-2027 κυκλοφορούν επτά σκευάσματα, τα οποία ανήκουν σε πέντε κατηγορίες:

• Συμβατικό τριδύναμο αδρανοποιημένο παραγόμενο σε αυγά (TIVe) .
• Τριδύναμο αδρανοποιημένο κυτταροκαλλιέργειας (TIVc) .
• Τριδύναμο υψηλής δόσης (TIV-HD) – για άτομα 65 ετών και άνω.
• Τριδύναμο με ανοσοενισχυτικό (aTIV) – για άτομα 65 ετών και άνω.
• Τριδύναμο ζων εξασθενημένο εμβόλιο (LAIV) – χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά και εφήβους 2 έως κάτω των 18 ετών.

Τα συμβατικά αδρανοποιημένα εμβόλια αφορούν ενήλικες 60 ετών και άνω, βρέφη και παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών, και παιδιά άνω των 5 ετών και ενήλικες αυξημένου κινδύνου.

Βασικές οδηγίες χορήγησης

• Δοσολογία: Μία δόση ετησίως. Τα παιδιά κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά χρειάζονται δύο δόσεις, με διάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων.

• Συγχορήγηση με το εμβόλιο για τον κορωνοϊό: Μπορεί να γίνει την ίδια ημέρα, σε διαφορετικό σημείο του σώματος, ή οποιαδήποτε άλλη ημέρα.

• Ασφάλεια: Το εμβόλιο είναι ασφαλές και δοκιμασμένο.

• Σε περίπτωση συμπτωμάτων: Ασυμπτωματικά άτομα με αρνητικό τεστ COVID-19 εμβολιάζονται κανονικά. Όσοι έχουν συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού αναβάλλουν τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν.

Τα δεδομένα της προηγούμενης περιόδου

Την περίοδο γρίπης 2025-2026 (από την εβδομάδα 40 του 2025 έως την εβδομάδα 34 του 2026):

• 164 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ, με διάμεση ηλικία τα 69 έτη.

• Καταγράφηκαν 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 76 έτη.

• Η πλειονότητα όσων νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ ή πέθαναν δεν είχαν κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο, παρότι ανήκαν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Τι δείχνουν οι μελέτες για τα ενισχυμένα εμβόλια

Τα ενισχυμένα εμβόλια έχουν μελετηθεί εκτενώς σε πληθυσμούς ηλικιωμένων. Μια μεγάλη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine το 2014 από τους DiazGranados και συνεργάτες έδειξε ότι το εμβόλιο υψηλής δόσης (TIV-HD) ήταν 24,2% πιο αποτελεσματικό από το συμβατικό εμβόλιο στην πρόληψη εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης σε ενήλικες 65 ετών και άνω.

Μια άλλη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Infectious Diseases το 2018 από τους Van Buynder και συνεργάτες, έδειξε ότι το εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό MF59 (aTIV) προκάλεσε ισχυρότερη και ευρύτερη ανοσολογική απόκριση σε σύγκριση με το συμβατικό εμβόλιο σε ηλικιωμένους.

Μια πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Clinical Infectious Diseases το 2025, έδειξε ότι τα ενισχυμένα εμβόλια μειώνουν τις νοσηλείες και τις επισκέψεις στα επείγοντα σε σύγκριση με τα συμβατικά εμβόλια σε άτομα 65 ετών και άνω.

Τι σημαίνει πρακτικά για τον αναγνώστη

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι μια απλή, ασφαλής και αποτελεσματική πράξη πρόληψης. Δεν προστατεύει μόνο τον εαυτό μας, αλλά και τους γύρω μας — ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους. Η έγκαιρη προσέλευση στα φαρμακεία, τα Κέντρα Υγείας ή τα ιατρεία είναι το πρώτο βήμα.

Τι μπορείτε να κάνετε

• Εμβολιαστείτε έγκαιρα, ιδανικά από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου.

• Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για το κατάλληλο εμβόλιο.

• Αν είστε άνω των 65 ετών, ρωτήστε αν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο.

• Αν έχετε συμπτώματα λοίμωξης, αναβάλλετε τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν.

• Ενημερώστε τους οικείους σας, ειδικά τους ηλικιωμένους, για τη σημασία του εμβολιασμού.