Αλάσκα: Mega τσουνάμι απειλεί τις κρουαζιέρες

Ενα γιγαντιαίο τσουνάμι που προκλήθηκε πέρυσι σε φιόρδ της Αλάσκας το οποίο επισκέπτονται κρουαζιερόπλοια συνιστά σκληρή προειδοποίηση για τους κινδύνους από κατολισθήσεις βράχων στις παράκτιες περιοχές λόγω της υποχώρησης των παγετώνων, φαινόμενο που τροφοδοτείται από την κλιματική κρίση, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που παρουσιάζει ο Guardian.

Οι επιστήμονες κατέγραψαν το δεύτερο υψηλότερο τσουνάμι στον κόσμο. Χτύπησε το φιόρδ Tracy Arm στη νοτιοανατολική Αλάσκα τον περασμένο Αύγουστο, μετά από μια τεράστια κατολίσθηση βράχων στην άκρη ενός παγετώνα. Το ύψος του έφθασε στα 481 μ. – συγκριτικά, ο Πύργος του Αϊφελ έχει ύψος 330 μ.

Σύμφωνα με τη νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, η ακολουθία ξεκίνησε στις 5:26 π.μ. τοπική ώρα, στις 10 Αυγούστου 2025. Μια μεγάλη κατολίσθηση οδήγησε στην κατάρρευση τμήματος του κάθετου παγετώνα Σάουθ Σόγερ στο στενό φιόρδ Tracy Arm, μήκους 48 χλμ., προκαλώντας το τεράστιο τσουνάμι.

Δεδομένης της πρωινής ώρας δεν υπήρξαν θύματα. Ωστόσο την περιοχή επισκέπτονται καθημερινά τρία κρουαζιερόπλοια, μαζί με άλλα σκάφη που ταξιδεύουν σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από το σημείο της κατολίσθησης. Λίγες ώρες αργότερα, ένα τουριστικό πλοίο από την πρωτεύουσα της Αλάσκας, Τζούνο, και ένα τουριστικό σκάφος του National Geographic, με πάνω από 100 επιβάτες το καθένα, εισήλθαν στο φιόρδ.

Μία ημέρα πριν από την κατολίσθηση δύο κρουαζιερόπλοια που μετέφεραν εκατοντάδες επιβάτες είχαν ήδη επισκεφθεί την περιοχή, ενώ ένα άλλο είχε προγραμματιστεί να φτάσει την επόμενη ημέρα. Οι γεωλόγοι χαρακτήρισαν τότε το τσουνάμι «ιστορικό γεγονός», εκφράζοντας στον Guardian την ανακούφισή τους που δεν υπήρχαν πλοία εκείνη την ώρα. Η νέα έρευνα υπογραμμίζει τους αυξανόμενους κινδύνους αντίστοιχων περιστατικών ελέω κλιματικής αλλαγής.

Το τσουνάμι του Tracy Arm – που προκάλεσε στάσιμο κυματισμό εντός του κλειστού φιόρδ επί 36 ώρες – ήταν το δεύτερο υψηλότερο που έχει σημειωθεί παγκοσμίως μετά από εκείνο των 530 μ. που είχε καταγραφεί στον κόλπο Λίτουα, επίσης στην Αλάσκα, το 1958. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η κατολίσθηση προκάλεσε σεισμικά κύματα ισοδύναμα με σεισμό έντασης 5,4 Ρίχτερ.

Οι καταθέσεις αυτοπτών μαρτύρων τονίζουν τις εκτεταμένες επιπτώσεις του τσουνάμι. Μέλη μιας ομάδας εκδρομέων με καγιάκ που είχαν κατασκηνώσει στην απομακρυσμένη νήσο Χάρμπορ, περίπου 55 χλμ. μακριά, ανέφεραν ότι το νερό ανέβηκε πάνω από τη σκηνή τους παρασύροντας ένα από τα καγιάκ τους, μαζί με άλλο εξοπλισμό.

Ενας άλλος παρατηρητής, σε μηχανοκίνητο σκάφος στον κόλπο Νο Νέιμ, περίπου 50 χλμ. μακριά από την κατολίσθηση, ανέφερε ότι είδε ένα κύμα ύψους 2-2,5 μ. κατά μήκος της ακτογραμμής από την κατεύθυνση του Tracy Arm, ακολουθούμενο από ένα δεύτερο κύμα περίπου ενός μέτρου.

Η μελέτη διαπιστώνει ότι τα τσουνάμι που προκαλούνται από κατολισθήσεις μπορούν «να έχουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ξεβράσματος (το μέγιστο ύψος που φτάνει το νερό) από τα τσουνάμι των σεισμών, λόγω των μεγαλύτερων τοπικών διακυμάνσεων στο βάθος του νερού και της άμεσης μετατόπισης της στήλης νερού που δεν βρίσκει την πλαγιά – ιδίως σε περιορισμένα υδάτινα σώματα όπως τα φιόρδ».

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι «αν δεν υπήρχε η κλιματική κρίση η κατολίσθηση πιθανότατα δεν θα είχε οδηγήσει σε ένα τέτοιο κύμα, καθώς θα είχε καταρρεύσει εξ ολοκλήρου πάνω στον πάγο των παγετώνων, ενώ ίσως να μην είχε προκληθεί καν».

Τα τελευταία χρόνια, τα φιόρδ με παλιρροϊκούς παγετώνες (που σχηματίζονται στη στεριά και καταλήγουν στο νερό) έχουν γίνει ολοένα και πιο δημοφιλείς προορισμοί για κρουαζιερόπλοια. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο ετήσιος αριθμός επιβατών κρουαζιέρων στην Αλάσκα έχει αυξηθεί, από περίπου ένα εκατομμύριο το 2016 σε 1,6 εκατομμύρια το 2025.

Σε συνδυασμό με την επιταχυνόμενη υποχώρηση των παγετώνων και την υποβάθμιση του μόνιμα παγωμένου εδάφους που προκαλείται από την κλιματική κρίση, ο κίνδυνος εκδήλωσης τσουνάμι μεγάλης κλίμακας που θα προκαλούνται από κατολισθήσεις αυξάνεται και στην Αρκτική.

Η έρευνα συστήνει αυστηρότερα μέτρα, όπως συστηματική παρακολούθηση των ασταθών πλαγιών των παγετώνων, πιο ρεαλιστικά σενάρια μοντελοποίησης των τσουνάμι και ενισχυμένη προστασία των τοπικών κοινοτήτων, των τουριστών και των κρίσιμων υποδομών.

. . .