SOS για τους ελβετικούς παγετώνες: Χάθηκε 20% μέσα σε πέντε χρόνια

Η Ελβετία έχασε σχεδόν το ένα πέμπτο των πάγων της μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, σύμφωνα με νέα έρευνα, γεγονός που οδηγεί σε δραματική μεταμόρφωση της αλπικής χώρας. Οι μεγάλοι, λευκοί παγετώνες της υποχωρούν και στη θέση τους εμφανίζονται τοπία που θυμίζουν σεληνιακές επιφάνειες, γεμάτα βράχια και απομεινάρια παλιού πάγου, όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες.

Ο Guardian γράφει ότι οι ελβετικοί παγετώνες συρρικνώθηκαν κατά 5,5% μέσα στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση παρακολούθησής τους. Η απώλεια σημειώθηκε ύστερα από ένα καλοκαίρι με ακραίους καύσωνες, που ακολούθησε έναν χειμώνα με ελάχιστες χιονοπτώσεις. Η μείωση του όγκου των πάγων ήταν λίγο μικρότερη από το ρεκόρ του 2022, ανεβάζοντας όμως τη συνολική απώλεια παγετώνων από το 2021 στο 19,4%.

Ο Ματίας Χους, γεωλόγος ειδικευμένος στην παγετωνολογία στο ETH Zürich και επικεφαλής της έρευνας, λέει στον Guardian ότι πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται πόσο γρήγορα υποχωρούν οι παγετώνες ούτε συνειδητοποιούν ότι, μόλις μία γενιά πριν, ορισμένες από τις περιοχές που σήμερα είναι γυμνές από πάγο βρίσκονταν κάτω από εκατοντάδες μέτρα παγετώνα.

Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταρτίσει επίσημο απολογισμό των παγετώνων που έλιωσαν το 2026, αλλά έχουν ήδη καταγράψει τον «θάνατο» αρκετών μικρών. Ο Χους επισκέφθηκε έναν από αυτούς την περασμένη εβδομάδα. «Είναι εντυπωσιακό να στέκεσαι σε αυτό το σεληνιακό τοπίο, όπου μόλις πριν από λίγα χρόνια υπήρχε ένα τεράστιο στρώμα πάγου, ένας εκτεταμένος παγετώνας», είπε. Τώρα, πρόσθεσε, έχει απομείνει μια βραχώδης έρημος, με διάσπαρτα κομμάτια παλιού πάγου που λιώνουν πάνω στα καυτά βράχια.

Η έκθεση, προϊόν συνεργασίας του Swiss Glacier Monitoring Network και της Swiss Commission for Cryosphere Observation, διαπίστωσε ότι το μέσο πάχος των παγετώνων μειώθηκε κατά 2,5 έως 4 μέτρα το 2026. Σύμφωνα με τον Guardian, οι επιστήμονες παρατηρούν πλέον όλο και συχνότερα ότι οι παγετώνες δεν υποχωρούν απλώς επειδή λιώνει η επιφάνειά τους. Καταρρέουν και εκ των έσω.

Ο λόγος είναι τα υπόγεια ρεύματα νερού που σχηματίζονται κάτω από τον πάγο και ανοίγουν μεγάλες κοιλότητες στο εσωτερικό του. «Πλέον έχουμε τεράστιες τρύπες σαν αυτές του τυριού στο κέντρο του πάγου, με οροφές που καταρρέουν» εξηγεί ο Χους. Πρόκειται για διαδικασίες που διαλύουν τους παγετώνες και επιταχύνουν ακόμη περισσότερο την υποχώρησή τους.

Η Ευρώπη θερμαίνεται σήμερα περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, εξαιτίας των επιπτώσεων των αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων, αλλά και της καταστροφής της φύσης. Οι Αλπεις είναι μία από τις περιοχές όπου οι αλλαγές αυτές είναι ιδιαίτερα έντονες.

Ανάλυση της MeteoSwiss, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου, έδειξε ότι το θερινό εξάμηνο, από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο, ήταν το θερμότερο και ξηρότερο από τότε που υπάρχουν καταγεγραμμένα στοιχεία, δηλαδή από το 1864. Στο διάστημα αυτό, σημειώνει ο Guardian, η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει απελευθερώσει στην ατμόσφαιρα περίπου 1,8 τρισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα και έχει αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου.

Παρότι το φετινό καλοκαίρι ήταν ακόμη θερμότερο από εκείνο του 2022, η απώλεια πάγου στην Ελβετία δεν έφτασε στα επίπεδα του ρεκόρ εκείνης της χρονιάς. Οι επιστήμονες αποδίδουν τη διαφορά σε διάφορους παράγοντες: υπήρξαν μικρότερες ποσότητες σκόνης από τη Σαχάρα, η οποία σκουραίνει το χιόνι και μειώνει την ικανότητά του να αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία, ενώ στο τέλος του χειμώνα υπήρχε ελαφρώς περισσότερη χιονοκάλυψη και το καλοκαίρι περισσότερη ηλιοφάνεια.

Ο Χους επισκέφθηκε τον Σεπτέμβριο τον παγετώνα Γκρις, ο οποίος κάποτε κάλυπτε μια ολόκληρη πλαγιά βουνού. Μέσα σε μόλις 20 χρόνια έχασε το 99% του όγκου του. Ο συγκεκριμένος παγετώνας είχε αποτελέσει αντικείμενο ενός από τα πιο λεπτομερή προγράμματα παρακολούθησης στον κόσμο ήδη από τη δεκαετία του 1950. Ο ίδιος ο Χους είχε χρησιμοποιήσει τα δεδομένα του όταν έκανε το διδακτορικό του.

Τότε, λέει στον Guardian, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Οι ρυθμοί υποχώρησης βρίσκονταν ακόμη σε ένα σχετικά φυσιολογικό επίπεδο. Σήμερα, όμως, οι επιστήμονες βλέπουν κάτι πολύ διαφορετικό: «Μια πλήρη έκρηξη των ρυθμών τήξης, που οδηγεί στη διάλυση των παγετώνων. Στην πραγματικότητα, απλώς καταρρέουν».

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την εικόνα των Αλπεων. Οι παγετώνες αποτελούν σημαντικές δεξαμενές γλυκού νερού και συμβάλλουν στη ρύθμιση της απορροής των ποταμών, ιδιαίτερα κατά τους θερμούς και ξηρούς μήνες. Η ταχύτητα με την οποία χάνεται ο πάγος σημαίνει ότι ένα τοπίο που επί αιώνες θεωρούνταν σταθερό, αλλάζει πλέον μέσα σε διάστημα μιας ανθρώπινης ζωής.

Ο Guardian καταλήγει ότι η εικόνα που διαμορφώνεται στις ελβετικές Αλπεις αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές αποτυπώσεις της ταχύτητας με την οποία μεταβάλλεται το κλίμα. Εκεί όπου πριν από λίγες δεκαετίες υπήρχαν τεράστιες λευκές εκτάσεις, οι επιστήμονες βλέπουν πλέον γυμνούς βράχους, λίμνες και μικρά κομμάτια πάγου που λιώνουν γρήγορα. Οι παγετώνες δεν υποχωρούν απλώς· σε πολλές περιπτώσεις, όπως λέει ο Χους, «απλώς διαλύονται».

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google