H «ψυχρή σταγόνα» που κάνει την Ευρώπη να λιώνει από τη ζέστη

Οι χάρτες με τις θερμοκρασίες των ωκεανών είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου βαμμένοι σε έντονο κόκκινο. Μόνο μία περιοχή, νότια της Γροιλανδίας, παραμένει μπλε. Πρόκειται για μια ζώνη του Βόρειου Ατλαντικού που «αντιστέκεται στην κλιματική αλλαγή σαν τον τελευταίο στρατιώτη ενός πολέμου που έχει πλέον χαθεί» – όπως γράφει χαρακτηριστικά η Ελενα Ντούζι της La Repubblica – διατηρώντας θερμοκρασίες κατά 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερες από τον μέσο όρο, την ώρα που στη Μεσόγειο οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες κατά 5-6 βαθμούς.

Τα αίτια του φαινομένου που είναι γνωστό ως «ψυχρή σταγόνα» (cold blob) δεν είναι ακόμη απολύτως ξεκάθαρα. Πλέον, όμως, είναι σαφές ότι τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη συνδέονται, με κάποιον τρόπο, και με την ύπαρξη αυτής της «ψυχρής σταγόνας».

«Πολλές επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν τη σχέση μεταξύ του cold blob και των κυμάτων καύσωνα που κατευθύνονται προς τη Δυτική Ευρώπη», εξήγησε στην ιταλική εφημερίδα ο Τζούλιο Μπέτι, μετεωρολόγος με ειδίκευση στην κλιματική αλλαγή και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών της Ιταλίας, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς το φαινόμενο της ψυχρής σταγόνας. Η εν λόγω ψυχρή περιοχή νότια της Γροιλανδίας μελετάται εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια. «Η θερμοκρασία της συνεχίζει να μειώνεται. Και φέτος περιβάλλεται από θάλασσες ακόμη θερμότερες από ό,τι συνήθως», πρόσθεσε ο ιταλός επιστήμονας.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία παρατήρησης της Γης Copernicus, ο ανατολικός Ατλαντικός παρουσιάζει θερμοκρασίες κατά 3-4 βαθμούς υψηλότερες από τον μέσο όρο. Την ίδια ώρα στη Βαλτική, όπως και στη Μεσόγειο, τα θερμόμετρα ανεβαίνουν 5 βαθμούς πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της ψυχρής σταγόνας και των γύρω θαλασσών φέτος είναι εντονότερη από κάθε άλλη χρονιά.

«Στην ατμόσφαιρα πάνω από την ψυχρή σταγόνα σχηματίζεται ένα χαμηλό βαρομετρικό που μπορεί να αναρροφά αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική, οι οποίες είναι εκ φύσεως θερμές, αλλά καθίστανται θερμότερες εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη», ανέφερε σχετικά ο Τζούλιο Μπέτι. «Αυτά τα ρεύματα ξεκινούν από το Μαρόκο, διασχίζουν την Ιβηρική Χερσόνησο, τη δυτική Γαλλία και τη βόρεια Ιταλία», πρόσθεσε και είναι αυτή η διαδρομή των αντικυκλώνων που, σύμφωνα πάντα με το Copernicus, κατέστησαν τον περασμένο Ιούνιο τον θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στη Δυτική Ευρώπη, με θερμοκρασίες κατά 3 βαθμούς υψηλότερες από τον μέσο όρο.

Οτι η ενίσχυση του φαινομένου της ψυχρής σταγόνας προηγείται των κυμάτων καύσωνα στην Ευρώπη πρώτη φορά είχε επισημανθεί σε σχετική μελέτη το 2016. Μια δεύτερη έρευνα, το 2023, επιβεβαίωσε μέσω υπολογιστικών προσομοιώσεων ότι οι θερμοκρασίες στον Βόρειο Ατλαντικό και οι αφρικανικοί αντικυκλώνες συνδέονται στενά. Οπως σημειώνει το ιταλικό δημοσίευμα, εάν δύο ενδείξεις δεν συνιστούν ακόμη απόδειξη, τότε η φετινή σημαντική ενίσχυση του φαινομένου της ψυχρής σταγόνας σε συνδυασμό με τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα στην Ιβηρική Χερσόνησο, τη Γαλλία και τη βόρεια Ιταλία, ενδέχεται να αποτελεί επιβεβαίωση της σχέσης μεταξύ των δύο κλιματικών φαινομένων, παρά την απόσταση των 4.000 χιλιομέτρων που τα χωρίζει.

Οσον αφορά το τρέχον κύμα καύσωνα δυστυχώς το τέλος του δεν διαφαίνεται ακόμη. «Οι προβλέψεις μας φθάνουν έως τις 18-20 Ιουλίου», σημείωσε ο ιταλός μετεωρολόγος. «Δεν αναμένουμε εξασθένηση του αντικυκλώνα· το πολύ να παρατηρηθεί κάποια πρόσκαιρη αστάθεια, με καταιγίδες στις Αλπεις. Πάντως και το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου θα παραμείνει, κατά πάσα πιθανότητα, θερμό».

Ωστόσο υπάρχουν και άλλα ερωτήματα σχετικά με την ψυχρή σταγόνα του Ατλαντικού. Οσον αφορά την προέλευση του φαινομένου, για παράδειγμα, ενδέχεται να είναι διπλή. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η τήξη των πάγων της Γροιλανδίας, η οποία διοχετεύει στη θάλασσα μεγάλες ποσότητες ψυχρού νερού. Από την άλλη υπάρχει ένα ακόμη πιο ανησυχητικό φαινόμενο, η εξασθένηση του Ρεύματος του Κόλπου: γνωστό και ως ο «μεταφορικός ιμάντας» του Ατλαντικού, μεταφέρει τη θερμότητα από τον Κόλπο του Μεξικού έως τις βρετανικές ακτές. Το ότι η Βρετανία και ο Καναδάς βρίσκονται και οι δύο κοντά στον 55ο παράλληλο αλλά τον χειμώνα παρουσιάζουν διαφορά θερμοκρασίας σχεδόν 20 βαθμών, οφείλεται ακριβώς στη μετριαστική επίδραση του Ρεύματος του Κόλπου.

Μεταξύ των πιο ύπουλων και επικίνδυνων συνεπειών της υπερθέρμανσης του πλανήτη συγκαταλέγεται η επιβράδυνση αυτού του «μεταφορικού ιμάντα»· σύμφωνα με τους υπολογισμούς των επιστημόνων, η ισχύς του βρίσκεται σήμερα στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων χιλίων ετών. Οι ειδικοί της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) του ΟΗΕ θεωρούν μια πλήρη εξασθένησή του «ελάχιστα πιθανή», επισημαίνουν, όμως, ότι, εάν συνέβαινε κάτι τέτοιο θα είχε «δραματικές συνέπειες». Και η ενίσχυση του φαινομένου της ψυχρής σταγόνας θα μπορούσε να αποτελεί έναν ανησυχητικό προάγγελο αυτού του ενδεχομένου.

Η θερμοκρασία της είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο έως και σε βάθος 2,5 χιλιομέτρων. Επομένως, δεν πρόκειται για ένα επιφανειακό φαινόμενο, γεγονός που υποδηλώνει ότι σχετίζεται περισσότερο με την εξασθένηση του Ρεύματος του Κόλπου παρά με την τήξη των πάγων.

Στην ταινία «Η Επόμενη Μέρα» (The Day After Tomorrow), το ρεύμα αυτό καταρρέει μέσα σε λίγες ημέρες, βυθίζοντας το βόρειο ημισφαίριο σε μια νέα εποχή παγετώνων. Πρόκειται, βεβαίως, για ένα χολιγουντιανό σενάριο σε αντίθεση με τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, τα οποία είναι υπερβολικά πραγματικά, όπως σχολιάζει η δημοσιογράφος της La Repubblica.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google