Eurostat: Από νοσήματα του κυκλοφορικού 1 στους 3 θανάτους στην ΕΕ

Σχεδόν ένας στους τρεις θανάτους στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέθηκε το 2023 με νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, σύμφωνα με τα νέα περιφερειακά στοιχεία της Eurostat.

Πρόκειται για περίπου 1,6 εκατομμύρια θανάτους, που αντιστοιχούν στο 32,5% του συνόλου των θανάτων στην ΕΕ. Στην ευρεία αυτή κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ισχαιμική καρδιοπάθεια, οι υπερτασικές παθήσεις και τα αγγειακά εγκεφαλικά νοσήματα.

Τα στοιχεία προέρχονται από το Eurostat Regional Yearbook 2026 και αποτυπώνουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Στην ίδια ανάλυση υπάρχουν και δύο ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ευρήματα για την Ελλάδα: ένα αφορά τα Ιόνια Νησιά και ένα το Βόρειο Αιγαίο.

Μεγάλες διαφορές από περιφέρεια σε περιφέρεια

Για να μπορούν να συγκριθούν δίκαια οι περιφέρειες, η Eurostat χρησιμοποιεί δείκτες που λαμβάνουν υπόψη την ηλικία του πληθυσμού. Το 2023, ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν 313 θάνατοι από νοσήματα του κυκλοφορικού ανά 100.000 κατοίκους. Από τις 244 περιφέρειες που εξετάστηκαν

• οι 108 βρίσκονταν πάνω ή στο ίδιο επίπεδο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο,
• ενώ οι 136 χαμηλότερα.

Οι υψηλότεροι δείκτες καταγράφηκαν κυρίως στην ανατολική Ευρώπη και στις χώρες της Βαλτικής..

Σε 25 περιφέρειες, τα νοσήματα του κυκλοφορικού αντιστοιχούσαν τουλάχιστον στο 50% των θανάτων. Σε αυτή την ομάδα βρίσκονταν όλες οι περιφέρειες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, έξι από τις οκτώ περιφέρειες της Ουγγαρίας, οι δύο περιφέρειες της Λιθουανίας, δύο από τις τέσσερις της Σλοβακίας και η Λετονία.

Τις υψηλότερες αναλογίες κατέγραψαν οι βουλγαρικές περιφέρειες Yuzhen tsentralen, με 67,3%, και Yugoiztochen, με 66,4%.

Στον αντίποδα, πέντε περιφέρειες είχαν ποσοστό χαμηλότερο από 20% και όλες βρίσκονταν στη Γαλλία. Το χαμηλότερο καταγράφηκε στη Μαρτινίκα, με 18,2%.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών ως προς το ποσοστό των συνολικών θανάτων που οφείλεται σε νοσήματα του κυκλοφορικού.

Το υψηλότερο ποσοστό, επί των συνολικών θανάτων, καταγράφεται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, με 37,4%, ενώ ακολουθούν η Δυτική Μακεδονία με 34,4%, η Στερεά Ελλάδα με 33,7% και η Ήπειρος με 32,9%.

Στην Αττική, τα νοσήματα του κυκλοφορικού αντιστοιχούν στο 30,5% όλων των θανάτων, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ήταν 32,5% το 2023.

Αναλυτικά:

Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: 37,4%
Δυτική Μακεδονία: 34,4%
Στερεά Ελλάδα: 33,7%
Ήπειρος: 32,9%
Νότιο Αιγαίο: 32,5%
Κεντρική Μακεδονία: 31,3%
Αττική: 30,5%
Πελοπόννησος: 30,3%
Δυτική Ελλάδα: 29,7%
Ιόνια Νησιά: 28,7%
Θεσσαλία: 28,4%
Κρήτη: 28,4%
Βόρειο Αιγαίο: 27,0%

Ιόνια Νησιά: Η μικρότερη διαφορά ανδρών και γυναικών σε όλη την ΕΕ

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ελληνικά στοιχεία αφορά τα Ιόνια Νησιά.

Η Eurostat διαπιστώνει ότι σε κάθε περιφέρεια της ΕΕ ο ηλικιακά σταθμισμένος δείκτης θνησιμότητας από νοσήματα του κυκλοφορικού ήταν υψηλότερος στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες.

Όμως η μικρότερη διαφορά μεταξύ των δύο φύλων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκε στα Ιόνια Νησιά.

Ο δείκτης ήταν 286,3 θάνατοι ανά 100.000 άνδρες και 256,2 ανά 100.000 γυναίκες.

Για σύγκριση, στο σύνολο της ΕΕ οι ηλικιακά σταθμισμένοι δείκτες ήταν 377,9 ανά 100.000 στους άνδρες και 261,8 στις γυναίκες. Σε απόλυτους αριθμούς, το 2023 καταγράφηκαν περίπου 742.900 θάνατοι ανδρών και 846.400 γυναικών από νοσήματα του κυκλοφορικού.

Βόρειο Αιγαίο: Μείωση 38,8% μέσα σε δέκα χρόνια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη της θνησιμότητας σε βάθος χρόνου.

Συνολικά στην ΕΕ ο ηλικιακά σταθμισμένος δείκτης θανάτων από νοσήματα του κυκλοφορικού μειώθηκε από 407,6 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους το 2013 σε 313 το 2023.  Ανάμεσα στις περιφέρειες με τη μεγαλύτερη σχετική βελτίωση βρίσκεται και μία ελληνική.

Το Βόρειο Αιγαίο κατέγραψε μείωση 38,8% μεταξύ 2013 και 2023, την τρίτη μεγαλύτερη σχετική μείωση που αναφέρει η Eurostat. Μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν μόνο στις πολωνικές περιφέρειες Mazowiecki regionalny, με 41,4%, και Łódzkie, με 40,9%.

Η Eurostat επισημαίνει ότι το Βόρειο Αιγαίο είχε ήδη σχετικά χαμηλό δείκτη στην αρχή της εξεταζόμενης περιόδου.

Τι μπορεί να εξηγεί τις περιφερειακές ανισότητες

Οι διαφορές στη θνησιμότητα δεν αποδίδονται σε έναν μόνο παράγοντα. Η Eurostat αναφέρει ότι το καρδιαγγειακό φορτίο κατανέμεται άνισα τόσο μεταξύ των χωρών όσο και στο εσωτερικό τους και συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το εισόδημα, την εκπαίδευση, το φύλο και άλλες κοινωνικές ανισότητες.

Οι άνθρωποι χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου εμφανίζουν συχνότερα νοσήματα του κυκλοφορικού, τα οποία μπορεί να συνυπάρχουν με παράγοντες όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία, επιβαρύνοντας περαιτέρω την υγεία.

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί την τελευταία δεκαετία, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα νοσήματα της καρδιάς και του κυκλοφορικού εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας στην Ευρώπη.

Η Κομισιόν στρέφεται περισσότερο στην πρόληψη

Τα νέα στοιχεία της Eurostat δημοσιεύονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ενισχύσει την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η Κομισιόν προτείνει τακτικούς ελέγχους για αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη και σάκχαρο, με μεγαλύτερη έμφαση στα άτομα υψηλού κινδύνου. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο σχέδιο Safe Hearts, με στόχο τη μείωση των πρόωρων θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις κατά 25% έως το 2035.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, έως και 8 στα 10 καρδιαγγειακά περιστατικά θα μπορούσαν να προληφθούν με καλύτερο έλεγχο παραγόντων κινδύνου όπως η υπέρταση, η παχυσαρκία και η υψηλή χοληστερόλη. Παράλληλα, λιγότερα από τα μισά κράτη-μέλη της ΕΕ διαθέτουν σήμερα οργανωμένα προγράμματα καρδιαγγειακού ελέγχου.

Φωτογραφία: istock