CNN: Η μάχη για την εξουσία στο Ιράν που θα μπορούσε να βάλει τέλος στον πόλεμο του Τραμπ

Πριν από τέσσερις δεκαετίες, μετά από μήνες αναποδιάς και πισωγυρισμάτων στον πόλεμο εναντίον του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, χιλιάδες νεαροί Ιρανοί στρατιώτες εξαπέλυσαν μια αιφνιδιαστική επίθεση που άλλαξε την τροπή των πραγμάτων.

Όμως, αντί να εδραιώση τη νίκη, ο τότε ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, ήθελε περισσότερα. Ήθελε να ανατρέψει τον Ιρακινό δικτάτορα, ο οποίος είχε την υποστήριξη της  Ουάσινγκτον και να αποδείξει στους μελλοντικούς εχθρούς ότι ο πόλεμος με το Ιράν συνεπάγεται βαρύ τίμημα.

Η σύγκρουση με το Ιράκ υπήρξε κομβική στιγμή για τη διαμόρφωση του σύγχρονου ιρανικού κράτους. Η απόφαση του Χομεϊνί κατέληξε σε έναν εξαετή πόλεμο φθοράς που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, αποτελώντας μία από τις πιο αιματηρές συρράξεις στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Και τώρα, χρόνια μετά, το ερώτημα αν πρέπει να συνεχιστεί ο αγώνας ή να επιτευχθεί μια συμφωνία βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο για το Ιράν.

Οι επαναστάτες που ηγήθηκαν εκείνης της επίθεσης κυριαρχούν στα κέντρα εξουσίας στην Τεχεράνη. Για εκείνους, ο πόλεμος με τις ΗΠΑ-Ισραήλ, όπως και η σύγκρουση με το Ιράκ, ήταν ένας επιβληθείς πόλεμος, το αποτέλεσμα του οποίου δεν θα κρινόταν από το ποια πλευρά ήταν η πιο ισχυρή, αλλά από το ποια θα άντεχε.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει ένα πιο μετριοπαθές στρατόπεδο που διακρίνει μια ευκαιρία να εδραιώσει τα οφέλη του Ιράν σε συνομιλίες που έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο. Μετά από έξι μήνες πολέμου, το αδιέξοδο έχει αφήσει την Ισλαμική Δημοκρατία βαθιά διχασμένη, ενώ ο τελικός κριτής της, ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ, συνεχίζει να κρύβεται.

Τα στρατόπεδα μέσα στο Ιράν

Στη μία πλευρά βρίσκονται οι πραγματιστές και οι τεχνοκράτες, με επικεφαλής τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν (Masoud Pezeshkian), τον Πρόεδρο της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ (Mohammad Bagher Ghalibaf) και τον Υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί (Abbas Araghchi).

Υποστηρίζουν μια οριστική συμφωνία, επισημαίνοντας την πληγωμένη από τον πόλεμο οικονομία, τον εξαντλητικό ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ και τις ζημιές στις υποδομές της χώρας.

Έχουν προειδοποιήσει δημοσίως ότι το παράθυρο ευκαιρίας για την επίλυση της σύγκρουσης από θέση ισχύος κλείνει. Είναι οι Ιρανοί που πιστεύουν ότι ο τερματισμός της 47χρονης διαμάχης με την Ουάσινγκτον είναι ο πιο σίγουρος δρόμος για την ελάφρυνση των εσωτερικών κρίσεων της χώρας .

«Ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει κάποια στιγμή», δήλωσε ο Πεζεσκιάν αυτόν τον μήνα. «Θα ήταν καλύτερο να τελειώσει σήμερα, ενώ βρισκόμαστε σε θέση ισχύος και αξιοπρέπειας και ολόκληρος ο κόσμος αναγνωρίζει τη νίκη μας».

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι σκληροπυρηνικοί συντηρητικοί. Η ιδεολογία τους περιστρέφεται γύρω από την δυσπιστία προς μια Ουάσινγκτον που θεωρούν ότι είναι αποφασισμένη να καταστρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία. Για περισσότερο από μισό αιώνα προειδοποιούν για τις προθέσεις των ΗΠΑ, και τώρα αισθάνονται δικαιωμένοι απέναντι στους μετριοπαθείς αντιπάλους τους εξαιτίας του πολέμου του Τραμπ. Κατηγορούν επίσης τους εν ενεργεία αξιωματούχους ότι είναι «δυτικόφιλοι» και ότι προσπαθούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη υπέρ μιας συμφωνίας και υπερβάλλοντας για τα εσωτερικά προβλήματα. «Βλέπουν τις ΗΠΑ ως έναν βαθιά αξιόπιστο παίκτη… και έχουν καεί τόσο πολλές φορές από τον ίδιο τον Τραμπ, που θεωρούν ότι αυτό ακριβώς θα συμβεί ξανά», δήλωσε στο CNN η Σανtarget Βακίλ (Sanam Vakil), διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο δεξαμενή σκέψης Chatham House του Λονδίνου.

«Στο μυαλό τους, με το να μην χάσουν (τον πόλεμο), έχουν νικήσει, και δεν προσπαθούν απλώς να επικρατήσουν εξασφαλίζοντας μια καλύτερη συμφωνία από την Ουάσινγκτον, αλλά επιζητούν εσωτερική μακροημέρευση στον ανταγωνισμό τους με τους αντιπάλους τους».

Βλέπουν τον Πεζεσκιάν ως έναν αδύναμο πρόεδρο που ανέλαβε την εξουσία κατά τύχη, αφού ο σκληροπυρηνικός προκάτοχός του σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου. Η υπογραφή του δίπλα σε εκείνη του Τραμπ στη συμφωνία εκεχειρίας του Ιουνίου τον έχει περιθωριοποιήσει ακόμη περισσότερο, ενισχύοντας την εκστρατεία τους να τον κατηγορούν για τη διαλυμένη οικονομία και την αποτυχία της συμφωνίας με την Ουάσινγκτον.

Οι διαιρέσεις είναι τόσο βαθιές που οι σκληροπυρηνικοί έχουν κατηγορήσει αξιωματούχους ότι διαχειρίζονται σκόπιμα λανθασμένα την οικονομική κρίση για να πιέσουν έναν εξαντλημένο λαό να αποδεχθεί μια συμφωνία. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση έχει προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων για να καταστήσει τη συμφωνία αναπόφευκτη, ενώ άλλοι προχωρούν περισσότερο, κατηγορώντας τους μετριοπαθείς για απόπειρα πραξικοπήματος.

«Οικονομικά, βρισκόμαστε πράγματι σε αδιέξοδο ή απλώς προβάλλετε ένα αδιέξοδο;» αναρωτήθηκε ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Μοχάμαντ-Μαναν Ραϊσί (Mohammad-Manan Raisi). «Όλα έχουν αποδοθεί στον πόλεμο, ενώ δεν σχετίζονται όλα με αυτόν».

Τι θέλουν οι σκληροπυρηνικοί;

Οι σκληροπυρηνικοί επικαλούνται τις αποτυχίες παλαιότερων συμφωνιών με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής συμφωνίας που υπεγράφη το 2015 με την κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία ο Τραμπ έσκισε αργότερα, ενώ αναφέρουν τις δύο φορές που οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία εν μέσω διαπραγματεύσεων.

Αυτό το στρατόπεδο ποντάρει στην αντοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ισχυρίζεται ότι η πολιτική της σύγκρουσης, υποστηριζόμενη από ένοπλους περιφερειακούς αντιπροσώπους (proxies), πυραύλους, drones και τη σιιτική θρησκευτική πίστη, έχει προστατεύσει τη χώρα πιο αποτελεσματικά από τη διπλωματία που προκρίνουν οι «δυτικόφιλοι» πολιτικοί.

«Οι σκληροπυρηνικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν θα επιτύχουν καμία συμφωνία με τον Τραμπ και ίσως τώρα απλώς ζουν στον “πόλεμο μεταξύ των πολέμων”», δήλωσε η Βακίλ. «Πιστεύουν ότι μπορούν να εξαντλήσουν τον Τραμπ και να κερδίσουν χρόνο για να τον εξασθενήσουν παρατείνοντας την οικονομική πίεση».

Ένας σκληροπυρηνικός βουλευτής περιέγραψε όσους τασσόταν υπέρ μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ ως αντίθετους στον πρώην Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ,  ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στην αρχή του πολέμου. «Θέλουν να προετοιμάσουν την κοινή γνώμη να αποδεχθεί μια συμφωνία και μια ταπεινωτική ειρήνη», δήλωσε ο Καμράν Γκαζανφαρί (Kamran Ghazanfari) στη Βουλή την Πέμπτη, αναφερόμενος σε όσους τάσσονται υπέρ της διπλωματίας με τις ΗΠΑ.

«Ωστόσο, ο εχθρός έχει δείξει επανειλημμένα ότι όσες υποχωρήσεις κι αν κάνουμε, όσο κι αν οπισθοχωρήσουμε μπροστά του, δεν θα ικανοποιηθεί ποτέ και θα συνεχίσει να απαιτεί άλλα πράγματα από εμάς, χωρίς να συμβιβαστεί με τίποτα λιγότερο από την πλήρη υποταγή μας».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ

«Ο Τραμπ δεν βοηθάει»

Καθώς οι πραγματιστές του Ιράν παίζουν ένα παιχνίδι «poker» υψηλού ρίσκου με την Ουάσινγκτον, οι προειδοποιήσεις των σκληροπυρηνικών κατά μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ έχουν αποκτήσει δυναμική εν μέσω της ασταθούς στρατηγικής του Τραμπ και της αβεβαιότητας σχετικά με τη δέσμευσή του σε μια πιθανή συμφωνία.

«Ο Τραμπ δεν βοηθάει. Λέει ότι θέλει να κάνει το Ιράν ξανά μεγάλο (Make Iran Great Again) και αμέσως μετά απειλεί το Ιράν στο επόμενο tweet, τροφοδοτώντας τις φλόγες της παρανοϊκότητας μέσα στο ιρανικό σύστημα», σημείωσε η Βακίλ.

Οι συντηρητικοί, οι οποίοι ελέγχουν εφημερίδες, κρατικούς τηλεοπτικούς σταθμούς, διαδηλωτές στους δρόμους και υποστηρικτές στον στρατό, πιστεύουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί τη διπλωματία για να προετοιμάσει μια νέα στρατιωτική εκστρατεία και ότι «κάθε φορά που παίρνουν τον δρόμο της διπλωματίας» μαζί του, εκείνος «τους προδίδει», πρόσθεσε η ίδια.

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ παραμένει σιωπηλός εν μέσω αυτού του διχασμού. Φαίνεται να κατανοεί ότι το να πάρει θέση στις διαπραγματεύσεις με έναν μη αξιόπιστο Τραμπ θα μπορούσε να βλάψει το αξίωμά του, την ίδια ώρα που προσπαθεί να εξασφαλίσει τη νομιμοποίησή του.

Την Παρασκευή, ο ίδιος επαίνεσε την απόδοση της κυβέρνησης υπό πίεση, αλλά προέτρεψε τους αξιωματούχους να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες της χώρας χωρίς να τις προβάλλουν δημοσίως, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποθρασύνει τους εχθρούς του Ιράν και να κάμψει το ηθικό των συμμάχων του. Χωρίς κανέναν να τους συγκρατεί, οι σκληροπυρηνικοί προχωρούν δυναμικά στην εκστρατεία τους εναντίον μιας συμφωνίας.

«Ο μαρτυρικός μας Ιμάμης (Αλί Χαμενεΐ) τους προειδοποίησε δεκάδες φορές. Γιατί δεν το καταλαβαίνουν;» είπε ο Γκαζανφαρί για τους εσωτερικούς του αντιπάλους. «Μιλούν με τρόπο που αναδύει μόνο συνθηκολόγηση και παράδοση».

Πηγή: CNN

Η μετάφραση έγινε με τη χρήση εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης