
Φοροαπαλλαγές 26,3 δισ. ευρώ: Ποιοι κερδίζουν τις μεγαλύτερες ελαφρύνσεις
Στα 26,29 δισ. ευρώ ανήλθε το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των φοροαπαλλαγών και των φορολογικών εκπτώσεων της χώρας, καταγράφοντας άλμα κατά 3,41 δισ. ευρώ ή 14,9% μέσα σε διάστημα ενός έτους (έναντι 22,88 δισ. ευρώ στην προηγούμενη αποτίμηση).
Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των ενεργών απαλλαγών διευρύνθηκε κατά 103 ρυθμίσεις (+8,3%), φθάνοντας συνολικά τις 1.339 από 1.236 πέρυσι.
Σύμφωνα με την Έκθεση Φορολογικών Δαπανών που συνοδεύει τον κρατικό προϋπολογισμό του 2027 – η οποία αποτυπώνει το καθεστώς που ίσχυε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 σε 18 επιμέρους κατηγορίες – η συντριπτική πλειονότητα της φετινής διεύρυνσης του λογαριασμού προέρχεται από τη φορολογία κεφαλαίου.
Συγκεκριμένα, από τα 3,41 δισ. ευρώ της συνολικής αύξησης, περίπου 3 δισ. ευρώ οφείλονται αποκλειστικά στις ελαφρύνσεις που συνδέονται με την ακίνητη περιουσία και τις μεταβιβάσεις.
Το «άλμα» της φορολογίας κεφαλαίου
Στη φορολογία κεφαλαίου συγκεντρώνονται συνολικά 190 φορολογικές απαλλαγές κατανεμημένες σε πέντε υποκατηγορίες, με το συνολικό αποτιμώμενο κόστος να σκαρφαλώνει στα 12,08 δισ. ευρώ από 9,07 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα, ποσό που αντιστοιχεί πλέον σχεδόν στο ήμισυ (45,9%) του συνόλου των φορολογικών δαπανών του κράτους.
Η αναλυτική ακτινογραφία της κατηγορίας αναδεικνύει δύο βασικούς πυλώνες κόστους:
- Ειδικός Φόρος επί των Ακινήτων (ΕΦΑ): Αποτελεί τη μεγαλύτερη μεμονωμένη δαπάνη σε ολόκληρη την έκθεση, καθώς οι εξαιρέσεις που αφορούν νομικά πρόσωπα και οντότητες που κατέχουν ακίνητα αποτιμώνται σε 6,85 δισ. ευρώ.
- Φόρος Μεταβίβασης Ακινήτων (ΦΜΑ): Αποτελεί τον βασικό καταλύτη της φετινής εκτόξευσης, καθώς το κόστος των σχετικών απαλλαγών σχεδόν διπλασιάστηκε, ανεβαίνοντας από τα 2,43 δισ. ευρώ στα 4,70 δισ. ευρώ. Καθοριστική συμβολή σε αυτή την εξέλιξη είχε η απαλλαγή για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, η οποία εκτινάχθηκε στα 2,77 δισ. ευρώ, έναντι περίπου 600 εκατ. ευρώ στην προηγούμενη έκθεση.
- Κληρονομιές, δωρεές και ΕΝΦΙΑ: Οι ελαφρύνσεις στον φόρο κληρονομιών διαμορφώνονται σε 271,80 εκατ. ευρώ, οι μειώσεις και απαλλαγές στον ΕΝΦΙΑ φθάνουν τα 136,74 εκατ. ευρώ, ενώ στην κοινή κατηγορία δωρεών, γονικών παροχών και κερδών από τυχερά παίγνια το κόστος ανέρχεται σε 124,88 εκατ. ευρώ.
Το εισόδημα
Διαφορετικό πρόσημο καταγράφεται στη φορολογία εισοδήματος, όπου οι ελαφρύνσεις για τους πολίτες ενισχύθηκαν σημαντικά, ενώ για τις επιχειρήσεις περιορίστηκαν:
* Φυσικά πρόσωπα: Καταγράφονται 268 φοροαπαλλαγές (από 253 πέρυσι, ή 252 σύμφωνα με την επιμέρους καταγραφή), με το συνολικό κόστος να αυξάνεται κατά περίπου 1,16 δισ. ευρώ, φθάνοντας τα 6,10 δισ. ευρώ από 4,95 δισ. ευρώ.
Η μεγαλύτερη επιμέρους δαπάνη, ύψους 4,16 δισ. ευρώ, αφορά τις μειώσεις φόρων σε εισοδήματα από μισθωτή εργασία, συντάξεις και ατομική αγροτική δραστηριότητα.
Στην ίδια δεξαμενή περιλαμβάνονται εκπτώσεις δαπανών και ελαφρύνσεις στα τεκμήρια.
Ειδικότερα, η ειδική φορολόγηση των ναυτικών κοστίζει 141,85 εκατ. ευρώ, η μείωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα 63,41 εκατ. ευρώ, οι απαλλαγές μισθών και συντάξεων λόγω αναπηρίας 32,62 εκατ. ευρώ και η απαλλαγή των επιδομάτων ανεργίας 24,18 εκατ. ευρώ.
* Νομικά πρόσωπα και οντότητες: Στο συγκεκριμένο πεδίο εντοπίζεται ο μεγαλύτερος αριθμός ρυθμίσεων μεταξύ των 18 κατηγοριών, με 297 φοροαπαλλαγές (από 265 πέρυσι).
Ωστόσο, το αποτιμώμενο κόστος υποχώρησε στα 4,91 δισ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση σχεδόν 900 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Οι ρυθμίσεις αφορούν εκπτώσεις επιχειρηματικών δαπανών, μειωμένους συντελεστές, απαλλαγές συγκεκριμένων εισοδημάτων, καθώς και κίνητρα που συνδέονται με εταιρικούς μετασχηματισμούς και αναπτυξιακούς νόμους.
Οι υπόλοιπες φορολογικές δαπάνες
Πέρα από το κεφάλαιο και το εισόδημα, σημαντικά κονδύλια κατευθύνονται στους έμμεσους φόρους, στα τέλη συναλλαγών και στην ασφάλιση:
- ΦΠΑ: Περιλαμβάνει 76 απαλλαγές (έναντι 73 πέρυσι) συνολικού κόστους 1,13 δισ. ευρώ (από 1,01 δισ. ευρώ). Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση έχει η απαλλαγή της ιδιωτικής εκπαίδευσης (438,95 εκατ. ευρώ), ακολουθούμενη από τον υπερμειωμένο συντελεστή 6% σε φάρμακα, βιβλία και ηλεκτρικό ρεύμα (354,62 εκατ. ευρώ), την απαλλαγή ΦΠΑ στην πρώτη κατοικία (169,34 εκατ. ευρώ) και τους μειωμένους κατά 30% συντελεστές στα νησιά του Αιγαίου (167,12 εκατ. ευρώ).
- Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ): Οι ρυθμίσεις μειώθηκαν σε 40 (από 42), αλλά το κόστος αυξήθηκε οριακά στα 1,052 δισ. ευρώ (από 1,024 δισ. ευρώ). Τα 586 εκατ. ευρώ αφορούν ενεργειακά προϊόντα και τα 463,5 εκατ. ευρώ την αιθυλική αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά.
- Φόρος ασφαλίστρων και λοιπές φορολογίες: Οι απαλλαγές στον φόρο ασφαλίστρων κοστίζουν 594,2 εκατ. ευρώ, ενώ οι λοιπές φορολογίες (ειδικές εισφορές αυτοκινήτων, φόρος τηλεοπτικών διαφημίσεων, τέλη κινητής τηλεφωνίας κ.ά.) επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό κατά 23,4 εκατ. ευρώ.
- Οχήματα και καφές: Οι απαλλαγές από το τέλος ταξινόμησης οχημάτων και τον φόρο κατανάλωσης καφέ υποχώρησαν ελαφρώς στα 263,8 εκατ. ευρώ (από περίπου 270 εκατ. ευρώ), με τη μερίδα του λέοντος (221,5 εκατ. ευρώ) να κατευθύνεται στα υβριδικά οχήματα. Στα τέλη κυκλοφορίας, οι 34 απαλλαγές (από 30) κοστίζουν 27 εκατ. ευρώ (έναντι 24,4 εκατ. ευρώ).
- Ψηφιακό τέλος συναλλαγής: Το νέο τέλος που αντικατέστησε το χαρτόσημο περιλαμβάνει 79 περιπτώσεις απαλλαγών συνολικού κόστους 82,74 εκατ. ευρώ (από 72,88 εκατ. ευρώ).
- Συγκέντρωση κεφαλαίων και πολυτέλεια: Για τον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίων καταγράφονται 19 απαλλαγές κόστους 17,23 εκατ. ευρώ, ενώ στον φόρο πολυτελείας 4 απαλλαγές αποτιμώνται σε 200.000 ευρώ.
Επαναξιολόγηση
Η συνεχής διόγκωση τόσο του πλήθους όσο και του δημοσιονομικού αποτυπώματος των φοροαπαλλαγών επαναφέρει στο προσκήνιο τις συστάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, του ΟΟΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος.
Οι διεθνείς οργανισμοί και η κεντρική τράπεζα – η οποία συνδέει άμεσα την αναθεώρηση των απαλλαγών με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την ενίσχυση των δημοσίων εσόδων – επισημαίνουν την ανάγκη συστηματικής αξιολόγησης κάθε ρύθμισης.
Όπως υποστηρίζουν, ζητούμενο παραμένει να διαπιστώνεται εάν κάθε ελάφρυνση εξακολουθεί να είναι αναγκαία και κατά πόσο εκπληρώνει στην πράξη τον αρχικό της σκοπό, είτε αυτός αφορά τη στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είτε την τόνωση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.
| Κατηγορία Φόρου / Απαλλαγής | Πλήθος Ρυθμίσεων (Προηγ. → Τρέχ.) |
Κόστος (Τρέχον) |
Κόστος (Προηγούμενο) |
Κύριες Επιμέρους Δαπάνες |
|---|---|---|---|---|
| Φορολογία Κεφαλαίου (Σύνολο) | 190 | 12,08 δισ. € | 9,07 δισ. € | ΕΦΑ: 6,85 δισ. € | ΦΜΑ: 4,70 δισ. € (1η κατοικία: 2,77 δισ. €) | Κληρονομιές: 271,80 εκατ. € | ΕΝΦΙΑ: 136,74 εκατ. € | Δωρεές/Γον. παροχές: 124,88 εκατ. € |
| Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων | 253 → 268 | 6,10 δισ. € | 4,95 δισ. € | Μισθοί/Συντάξεις/Αγρότες: 4,16 δισ. € | Ναυτικοί: 141,85 εκατ. € | Τεκμαρτό: 63,41 εκατ. € | Αναπηρία: 32,62 εκατ. € | Επιδ. ανεργίας: 24,18 εκατ. € |
| Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων | 265 → 297 | 4,91 δισ. € | ~5,81 δισ. €* | Εκπτώσεις δαπανών, μειωμένοι συντελεστές, μετασχηματισμοί, αναπτυξιακοί νόμοι (−900 εκατ. € ετησίως) |
| Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) | 73 → 76 | 1,13 δισ. € | 1,01 δισ. € | Ιδιωτική εκπαίδευση: 438,95 εκατ. € | Συντ. 6% (φάρμακα, βιβλία, ρεύμα): 354,62 εκατ. € | 1η κατοικία: 169,34 εκατ. € | Νησιά Αιγαίου (−30%): 167,12 εκατ. € |
| Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) | 42 → 40 | 1,052 δισ. € | 1,024 δισ. € | Ενεργειακά προϊόντα: 586 εκατ. € | Αλκοολούχα ποτά & αιθυλική αλκοόλη: 463,5 εκατ. € |
| Φόρος Ασφαλίστρων | — | 594,20 εκατ. € | — | Απαλλαγές ασφαλίστρων |
| Τέλος Ταξινόμησης Οχημάτων & Καφές | — | 263,80 εκατ. € | ~270 εκατ. € | Υβριδικά οχήματα: 221,5 εκατ. € | Λοιπά οχήματα & φόρος κατανάλωσης καφέ |
| Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής (πρώην χαρτόσημο) | 79 | 82,74 εκατ. € | 72,88 εκατ. € | 79 περιπτώσεις απαλλαγών συναλλαγών |
| Τέλη Κυκλοφορίας | 30 → 34 | 27,00 εκατ. € | 24,40 εκατ. € | Απαλλαγές τελών κυκλοφορίας οχημάτων |
| Λοιπές Φορολογίες | — | 23,40 εκατ. € | — | Ειδικές εισφορές αυτοκινήτων, φόρος τηλεοπτικών διαφημίσεων, τέλη κινητής τηλεφωνίας κ.ά. |
| Φόρος Συγκέντρωσης Κεφαλαίων | 19 | 17,23 εκατ. € | — | 19 περιπτώσεις απαλλαγών |
| Φόρος Πολυτελείας | 4 | 0,20 εκατ. € | — | 4 περιπτώσεις απαλλαγών (200.000 €) |
| ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ (18 κατηγορίες) | 1.236 → 1.339 | 26,29 δισ. € | 22,88 δισ. € | Αύξηση +3,41 δισ. € (+14,9%) και +103 ρυθμίσεις (+8,3%) |
*Σημείωση: Το προηγούμενο κόστος στα νομικά πρόσωπα προκύπτει έμμεσα από την αναφερόμενη ετήσια μείωση κατά σχεδόν 900 εκατ. ευρώ.
Δημοσιεύτηκε ! 2026-11-21 08:08:00
