Εξωδικαστικός: Ο 10λογος για κούρεμα χρέους και διάσωση πρώτης κατοικίας

Τον «δεκάλογο» του νέου Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών δημοσιοποίησε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με όλες τις λεπτομέρειες για τα νέα όρια, τις οφειλές που εμπίπτουν στην περίμετρο του πλαισίου, τη δεύτερη ευκαιρία και τις προϋποθέσεις για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας.

Ήδη, 675 υπερχρεωμένοι δανειολήπτες έχουν επιλέξει να διαθέσουν προς πώληση άλλα ακίνητα της περιουσίας τους, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνουν στο σπίτι τους.

Σύμφωνα με τη νέα εγκύκλιο της ΑΑΔΕ:

Νέα όρια και οφειλές σε δήμους

1. Οφειλές μέχρι 5.000 ευρώ. Το κατώτατο όριο οφειλών για την ένταξη στον εξωδικαστικό έχει μειωθεί από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Συνεπώς, στην πολυμερή διαδικασία το συνολικό ύψος των χρεών προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία πρέπει να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ. Για τη διμερή διαδικασία το όριο των 5.000 ευρώ εξετάζεται ανά πιστωτή, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις. Η σχετική τροποποίηση για τις διμερείς ρυθμίσεις ισχύει από τις 26 Ιουλίου 2026.

2. Χρέη σε δήμους. Στον εξωδικαστικό μπορούν να υπαχθούν και οφειλές προς δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπά τους, με το ελάχιστο όριο να έχει διαμορφωθεί στις 5.000 ευρώ. Η δυνατότητα καλύπτει, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ακόμη και οφειλές για τις οποίες έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφάλισης. Οι οφειλές αυτές εντάσσονται στη διαδικασία μέσω της προβλεπόμενης καταχώρισής τους στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ.

3. Δεύτερη ευκαιρία για χαμένες ρυθμίσεις. Δυνατότητα νέας αίτησης προβλέπεται για συγκεκριμένη κατηγορία οφειλετών που έχασαν προηγούμενη εξωδικαστική ρύθμιση. Η σχετική εξαίρεση συνδέεται με τη διαδικασία προστασίας της κύριας κατοικίας και ισχύει για έξι μήνες από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026 χωρίς την κανονική αναμονή των 12 μηνών. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για γενική δυνατότητα επανένταξης όλων όσοι έχουν χάσει παλαιότερη ρύθμιση.

Κύρια κατοικία και απλοποιημένη διαδικασία

4. Κύρια κατοικία. Η ΑΑΔΕ αποσαφηνίζει το πλαίσιο που επιτρέπει σε οφειλέτες να επιδιώξουν τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους με παράλληλη εκούσια ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας. Η διαδικασία περιλαμβάνει ειδική αντιπρόταση από τους χρηματοδοτικούς φορείς και συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών. Ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση.

5. Η απλοποιημένη διαδικασία που τεκμαίρεται η συναίνεση των πιστωτών με πιο απλές διαδικασίες, έχει επεκταθεί πέρα από τους ευάλωτους και σε επιλέξιμους οφειλέτες που πληρούν έως το διπλάσιο των προβλεπόμενων εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Για τη δεύτερη κατηγορία προβλέπονται πρόσθετες προϋποθέσεις, όπως ληξιπρόθεσμες οφειλές τουλάχιστον 90 ημερών προς χρηματοδοτικούς φορείς, ύψους έως 300.000 ευρώ.

6. Όσοι εξοφλούν εφάπαξ το υπόλοιπο της εξωδικαστικής ρύθμισης δικαιούνται έκπτωση στους τόκους που αντιστοιχούν στις δόσεις τις οποίες προεξοφλούν. Το ευεργέτημα ισχύει τόσο στις πολυμερείς όσο και στις διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης, ακόμη και όταν η προεξόφληση πραγματοποιείται μέσω συμψηφισμού ή απόδοσης ποσών από κατασχέσεις.

Κούρεμα φόρων και εξαιρέσεις

7. «Κούρεμα» φορολογικών οφειλών. Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι έχει καταργηθεί η προηγούμενη γενική απαγόρευση διαγραφής υπολοίπων βασικής οφειλής από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους. Ωστόσο, για τις συγκεκριμένες κατηγορίες φόρων, το ποσό αποπληρωμής, χωρίς τους τόκους της ρύθμισης, δεν μπορεί να είναι μικρότερο από τη βασική οφειλή.

Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που χρωστά στην Εφορία 25.000 ευρώ από ΦΠΑ, εκ των οποίων τα 20.000 ευρώ αφορούν την αρχική οφειλή και τα υπόλοιπα 5.000 ευρώ τόκους και προσαυξήσεις, μπορεί μέσω του εξωδικαστικού να πετύχει διαγραφή των πρόσθετων επιβαρύνσεων. Δεν μπορεί, όμως, να διαγραφεί μέρος των 20.000 ευρώ της αρχικής οφειλής, καθώς το ποσό που θα κληθεί να αποπληρώσει δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερο από τον αρχικό φόρο.

8. Η επιστρεπτέα προκαταβολή εξακολουθεί να εξαιρείται από τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Εκτός παραμένουν και τα ποσά συμβιβασμού που έχουν προκύψει από την ειδική διαδικασία εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών. Αντίθετα, ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει να μην περιληφθούν στη νέα σύμβαση ορισμένες οφειλές που εξυπηρετούνται ήδη με άλλη ρύθμιση, ώστε να τη διατηρήσει.

9. Για την έναρξη ισχύος της ρύθμισης στις διμερείς συμβάσεις απαιτείται η καταβολή της πρώτης δόσης μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες από την αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης. Η συγκεκριμένη προθεσμία δεν παρατείνεται με βάση τις ειδικές διατάξεις για παρατάσεις φορολογικών υποχρεώσεων λόγω έκτακτων περιστάσεων. Αντίθετα, στις πολυμερείς συμβάσεις η έναρξη ισχύος δεν προϋποθέτει την καταβολή της πρώτης δόσης.

Κατασχέσεις και φορολογική ενημερότητα

10. Η αδρανοποίηση κατασχέσεων στα χέρια τρίτων προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την εξόφληση ή νόμιμη τακτοποίηση των οφειλών που δεν έχουν περιληφθεί στη σύμβαση. Η αδρανοποίηση μπορεί να καλύπτει, υπό προϋποθέσεις, και κατασχέσεις που επιβλήθηκαν μετά την έναρξη της ρύθμισης. Παράλληλα, κατά τον υπολογισμό της παρακράτησης για τη χορήγηση φορολογικής ενημερότητας δεν συνυπολογίζονται ποσά οφειλών που προβλέπεται να διαγραφούν μέσω του εξωδικαστικού, εφόσον τηρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.