Πιερρακάκης στο IFSWF: Η Ελλάδα σε νέα εποχή επενδύσεων

Αναφερόμενος στον ανταγωνισμό και στην ιδιωτική επιχειρηματικότητα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης έκανε λόγο για τρία νέα στοιχεία που θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να βρουν απαντήσεις σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα που διαμορφώνουν την πορεία ενός έθνους.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επεσήμανε ότι το κράτος έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της οικονομικής στρατηγικής, όχι ως προσωρινός παράγοντας για την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης σε περιόδους κρίσεων για την αγορά και τις επιχειρήσεις, αλλά ως μόνιμος συντελεστής.

Υπάρχουν τρία στοιχεία που οφείλει να συνεισφέρει το κράτος: ο χρόνος, οι αξίες και η ελευθερία.

Αρχικά, ο χρόνος: οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές στην αποτίμηση του επόμενου τριμήνου και του επόμενου οικονομικού κύκλου. Είναι λιγότερο κατάλληλες, όμως, για να εκπροσωπήσουν τα συμφέροντα της επόμενης γενιάς.

Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τα λιμάνια, οι διασυνδέσεις, τα ερευνητικά οικοσυστήματα και οι στρατηγικές υποδομές σχεδιάζονται με χρονικό ορίζοντα που υπερβαίνει τις περισσότερες πολιτικές θητείες και πολλούς επενδυτικούς κύκλους. Κάποιος πρέπει να είναι διατεθειμένος να σκέφτεται σε βάθος δεκαετιών, ακόμη και πέρα από αυτές.

Δεύτερον, οι αξίες: Ένα κυρίαρχο κράτος έχει υποχρεώσεις που δεν μπορούν να περιοριστούν σε ένα μοντέλο προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Λογοδοτεί σε πολίτες που δεν έχουν θέση σε καμία επενδυτική επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί.

Οφείλει να αποφασίζει τι πρέπει να προστατεύεται, τι πρέπει να παραμένει ανοιχτό και πού το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει θεμιτούς περιορισμούς. Μια χώρα που δεν μπορεί να πει «όχι» στο κεφάλαιο, δεν είναι πραγματικά κυρίαρχη. Είναι απλώς διαθέσιμη προς πώληση.

Τρίτον, η ελευθερία: Η εξάρτηση μπορεί να μοιάζει αποτελεσματική σε ένα υπολογιστικό φύλλο, μέχρι την ημέρα που μετατρέπεται σε όπλο. Ένας και μοναδικός προμηθευτής μπορεί να προσφέρει τη χαμηλότερη τιμή και ταυτόχρονα να επιβάλλει το υψηλότερο στρατηγικό κόστος. Η Ευρώπη το διαπίστωσε με επώδυνο τρόπο στον τομέα της ενέργειας.

Προκύπτουν αντίστοιχα ερωτήματα στις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες, στις προηγμένες τεχνολογίες και στην υπολογιστική ισχύ. Η αποτελεσματικότητα έχει σημασία. Αλλά η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί αναποτελεσματικότητα. Είναι το τίμημα που καταβάλλουμε για να διατηρούμε την ελευθερία των επιλογών μας.

Ο κίνδυνος από την κρατική παρέμβαση

Υπάρχει, ωστόσο, ένας εξίσου σοβαρός κίνδυνος στην αντίθετη κατεύθυνση. Οι κυβερνήσεις μπορεί να συγχέουν κάποιες φορές τον στρατηγικό σκοπό με την οικονομική ορθολογικότητα. Μπορεί να επιλέγουν λανθασμένα έργα, να προστατεύουν επιχειρήσεις που δεν θα έπρεπε και να συνεχίζουν να χρηματοδοτούν προτεραιότητες του παρελθόντος, επειδή η παραδοχή ενός λάθους έχει πολιτικό κόστος.

Τα κράτη συχνά είναι καλύτερα στο να εισέρχονται σε επενδύσεις παρά στο να αποχωρούν από αυτές. Γι’ αυτό το κράτος πρέπει να θέτει μακροπρόθεσμους στόχους και ταυτόχρονα να θέτει τους όρους στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς.

Ούτε το αόρατο ούτε το ορατό χέρι αρκεί από μόνο του και γι’ αυτό χρειάζεται συνεργασία του κρατικής και της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας.

Ένας ενδεικτικός τρόπος συνεργασίας είναι αυτός των κρατικών επενδυτικών ταμείων, τα οποία κατέχουν μια μοναδική θέση σε αυτή την τακτική. Έχουν δημόσια ιδιοκτησία, αλλά λειτουργούν με εμπορικά κριτήρια. Μπορούν να υιοθετούν μακροπρόθεσμο ορίζοντα χωρίς να εγκαταλείπουν την απαίτηση για απόδοση. Μπορούν να κατανοούν τις στρατηγικές προτεραιότητες χωρίς να μετατρέπονται σε εργαλεία της καθημερινής πολιτικής. Μπορούν να συνδυάζουν τη μακροπρόθεσμη οπτική του κράτους με την σχολαστικότητα του επενδυτή.

Χρηματοοικονομικός έλεγχος

Εάν ένα έργο χαρακτηρίζεται στρατηγικό, αλλά δεν αντέχει σε σοβαρό χρηματοοικονομικό έλεγχο, ο χαρακτηρισμός «στρατηγικό» δεν πρέπει να το απαλλάσσει από τον έλεγχο. Αντιθέτως, πρέπει να οδηγεί σε ακόμη αυστηρότερο έλεγχο.

Εάν μια κυβέρνηση επιθυμεί ένα επενδυτικό ταμείο να επιδιώξει έναν δημόσιο στόχο, αυτός ο στόχος πρέπει να αποτυπώνεται σε μια διαφανή εντολή, με σαφείς κανόνες διακυβέρνησης και μετρήσιμη λογοδοσία. Όχι σε μια άτυπη οδηγία που δίνεται αφού έχει συνεδριάσει η επενδυτική επιτροπή.

Επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη

Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά η αδυναμία των κρατών να τις μετατρέψουν σε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.

Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά κεφάλαια, εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό, επιχειρήσεις παγκόσμιας κλάσης και μια τεράστια ενιαία αγορά. Ωστόσο, το χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένο κατά μήκος των εθνικών συνόρων. Και υπερβολικά μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών κεφαλαίων βρίσκει τις πιο παραγωγικές επενδυτικές ευκαιρίες εκτός Ευρώπης.

Έχουν επιτευχθεί πολύ περισσότερα στην οικοδόμηση μιας ενιαίας αγοράς αγαθών απ’ ό,τι στην οικοδόμηση μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς υπηρεσιών και κεφαλαίων.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχει τόσο μεγάλη σημασία το εγχείρημα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Ο υπουργός τόνισε ακόμα ότι ο δανεισμός από μόνος του δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει κάθε νέα πρόκληση, αλλά ορισμένες καινοτομίες απαιτούν ίδια κεφάλαια.

Δεν χρειάζεται τα κράτη να επιλέγουν ανάμεσα στη στρατηγική αυτονομία και στο άνοιγμα προς τα διεθνή κεφάλαια. Αντίθετα, πραγματική αυτονομία σημαίνει να μπορείς να συνεργάζεσαι με τον υπόλοιπο κόσμο από θέση ισχύος, όχι να επιχειρείς να απομονωθείς από αυτόν.

Η Ευρώπη πρέπει να αποτελεί έναν ελκυστικό προορισμό για τα μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια, με προβλέψιμους κανόνες, δίκαιη μεταχείριση και ισχυρούς θεσμούς.

Πρέπει να δέχεται τις συνεπενδύσεις και να μην τις συγχέει με την εξάρτηση. Κεφάλαια που επενδύονται από κοινού, με κανόνες διακυβέρνησης, αποδόσεις και σαφή δυνατότητα αποεπένδυσης, μπορούν να δημιουργούν αμοιβαία συμφέροντα αντί για πολιτικούς μοχλούς πίεσης.

Βεβαίως, οι δημόσιοι επενδυτικοί φορείς δεν πρέπει να μετατρέπονται σε εργαλεία απόκρυψης δημοσιονομικών δεσμεύσεων. Το επενδυτικό ρίσκο πρέπει να είναι πραγματικό και όχι προσχηματικό, η διακυβέρνηση αξιόπιστη και η λογιστική αποτύπωση διαφανής.

Οι στρατηγικές επενδύσεις δεν αποτελούν άδεια εγκατάλειψης της δημοσιονομικής υπευθυνότητας. Αντιθέτως, χωρίς δημοσιονομική υπευθυνότητα, καμία στρατηγική δεν μπορεί πραγματικά να αντέξει στον χρόνο.

Ο υπουργός έκανε λόγο για την αναβάθμιση της επενδυτικής βαθμίδας της χώρας, μιλώντας για τράπεζες που έχουν ανακτήσει την ικανότητά τους να στηρίζουν την πραγματική οικονομία, διατήρηση πρωτογενούς πλεονάσματατος και μείωση του δημοσίου χρέους με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο.

Μια χώρα που θέλει περισσότερες επενδύσεις πρέπει να καλλιεργεί και περισσότερους επενδυτές και γι’ αυτό η ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο Euronext αποτελεί ακόμη μία έκφραση της ίδιας φιλοσοφίας: οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν πρέπει να περιορίζονται από το μέγεθος της ελληνικής αγοράς. Πρέπει να έχουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κεφάλαια, στην ευρωπαϊκή ρευστότητα και στις ευρωπαϊκές αναπτυξιακές δυνατότητες.

Συγχωνεύσεις, το «κλειδί» της ανάπτυξης

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης διατύπωσε μια σημαντική διαρθρωτική αδυναμία των ελληνικών επιχειρήσεων. Πάρα πολλές ελληνικές επιχειρήσεις παραμένουν υπερβολικά μικρές για να ανταγωνιστούν διεθνώς. Το επόμενο στάδιο της ελληνικής ανάπτυξης πρέπει να περιλαμβάνει συγχωνεύσεις, εξαγορές, αύξηση του μεγέθους των επιχειρήσεων και δημιουργία εταιρειών ικανών να πρωταγωνιστήσουν στην Ανατολική Μεσόγειο και πέρα από αυτήν.

Το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο ενσαρκώνει αυτή τη μετάβαση από την παθητική διαχείριση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων στην ενεργή και πειθαρχημένη κινητοποίηση κεφαλαίων.

Οι πρωτοβουλίες του στην καινοτομία και στις υποδομές, καθώς και η δυνατότητά του να προετοιμάζει επενδυτικά έργα, αποσκοπούν στη δημιουργία ώριμων επενδυτικών ευκαιριών, ιδίως στην ενέργεια, στις ψηφιακές υποδομές, στη γαλάζια οικονομία και στην αγροτική τεχνολογία.

Ο στόχος δεν είναι η υλοποίηση έργων, αλλά η προσήλωση στην χρηματοδότησή τους από σοβαρούς επενδυτές.

Κλείνοντας , αναφερόμενος στους ευρωπαϊκούς θεσμούς για τις επιχειρήσεις, ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι ο δημόσιος σκοπός και η χρηματοοικονομική αριστεία μπορούν να συνυπάρχουν και να ενισχύουν ο ένας την άλλη.

Για να γίνει αυτό εφικτό, απαιτούνται κοινοί θεσμοί ικανοί να συνδυάζουν το όραμα με την πειθαρχία, την ελευθερία με την ανθεκτικότητα και τα μακροπρόθεσμα κεφάλαια με την παραγωγική φιλοδοξία.