Φυσικό αέριο: Πρόσθετο κόστος 12 δισ. δολάρια για την Ευρώπη το 2026 και 217,8 δισ. δολάρια παγκοσμίως

Στα 12 δισ. δολάρια εκτιμάται το επιπλέον κόστος εισαγωγής φυσικού αερίου για την Ευρώπη, ως απόρροια των ενεργών αναταραχών στην Μέση Ανατολή και της επακόλουθης ενεργειακής κρίσης.

Ειδικότερα, η διεθνής αγορά εξακολουθεί να παλεύει με μια παρατεταμένη κρίση στον ενεργειακό και ναυτιλιακό τομέα, καθώς η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ επιβαρύνει το κόστος εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων και εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rystad Energy, το επιπλέον κόστος για τις ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG το 2026 αναμένεται να φτάσει τουλάχιστον τα 12 δισ. δολάρια, ενώ η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners προειδοποιεί ότι οι διαμάχες ενδέχεται να παραμείνουν ενεργές για πολλά χρόνια, με περιοδικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, συνεχιζόμενες κυρώσεις και προσωρινές συμφωνίες για τη διατήρηση των πετρελαϊκών ροών.

Η Rystad Energy εκτιμά ότι η συνολική επιβάρυνση των παγκόσμιων εισαγωγών LNG θα αυξηθεί από 217,8 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τις προπολεμικές εκτιμήσεις, σε τουλάχιστον 256,3 δισ. δολάρια το 2026, παρά τη μείωση των εισαγόμενων ποσοτήτων κατά 60,7 εκατ. τόνους.

Ο σχεδιασμός της εταιρείας βασίζεται στο σενάριο ότι οι παραδόσεις LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν θα είναι διαθέσιμες από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή.

Η Ευρώπη αναμένεται να επωμιστεί τη μεγαλύτερη αύξηση κόστους, τουλάχιστον κατά 18%, παρά την προβλεπόμενη μείωση της ζήτησης κατά 24 εκατ. τόνους.

Ταυτόχρονα, υπολογίζεται ότι θα χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι από τα συνολικά 24,7 εκατ. τόνους φυσικού αερίου από το Κατάρ που είχαν προγραμματιστεί για παράδοση στην ευρωπαϊκή αγορά πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Η Ευρώπη έρμαιο της αγοράς spot

Σημαντικός παράγοντας επιβάρυνσης αποτελεί η υψηλή εξάρτηση της Ευρώπης από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot), μέσω της οποίας προμηθεύεται περίπου το 65% των εισαγόμενων ποσοτήτων φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τη Rystad Energy, η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 47%, ενώ στην Ανατολική Ασία η σχετική αύξηση του συνολικού κόστους εισαγωγών αγγίζει μόλις το 9,7%. Η διάσταση αυτή στην τιμή οφείλεται κυρίως στη διάρθρωση των συμβάσεων προμήθειας. 

Ειδικότερα, στην Ανατολική Ασία, το 82% των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου, περιορίζοντας την άμεση έκθεση στις έντονες διακυμάνσεις των τιμών spot.

Μια σύγκρουση χωρίς τέλος

Η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν να παραταθεί για χρόνια, χωρίς διπλωματική λύση, παρά τις προσδοκίες για συμφωνία εντός των επόμενων τριών έως έξι μηνών. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να διατηρήσει το σημερινό αδιέξοδο, με επαναλαμβανόμενες επιθέσεις, κυρώσεις και άκαρπες διαπραγματεύσεις.

Καθοριστικό παράγοντα αποτελεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων, ο οποίος έχει ουσιαστικά διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου της Τεχεράνης. Το Ιράν φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα αργού που διατηρούσε σε πλωτές εγκαταστάσεις στην Ασία, ενώ ταυτόχρονα η Τεχεράνη συνδέει την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ με την άρση του αποκλεισμού. Παράλληλα, οι επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον παραμένουν αβέβαιες και ενδέχεται να επηρεαστούν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

Υψηλοί ναύλοι παρά τις αναταράξεις

Παρά τη διαρκή πολεμική κρίση, η Poten εκτιμά ότι μια συνεχιζόμενη σύγκρουση δεν σημαίνει απαραίτητα την παράλυση των αγορών πετρελαίου και δεξαμενόπλοιων.

Οι εμπορικές διελεύσεις έχουν ήδη προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, με δεξαμενόπλοια να διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία και άλλα πλοία να κάνουν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν.

Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν βελτιωθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, αποδεικνύοντας ότι η αγορά ψάχνει εναλλακτικούς τρόπους συνέχισης της εμπορικής δραστηριότητας. Υπό αυτές τις συνθήκες, η παράταση της κρίσης θα μπορούσε να αυξήσει περεταίρω τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων, καθώς παραμένουν οι δυσκολίες διακίνησης, τα πρόσθετα κόστη και τα ασφάλιστρα κινδύνου.

128 επιθέσεις σε πετρελαιοφόρα

Η ανασφάλεια που επικρατεί στις ναυτικές διελεύσεις από τα στενά του Ορμούζ παρουσιάζεται στα τελευταία δεδομένα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), σύμφωνα με τα οποία, έως τις 3 Νοεμβρίου 2026, είχαν καταγραφεί 128 επιβεβαιωμένα περιστατικά κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, μετρώντας 24 νεκρούς ναυτικούς.

Η Poten κρούει τον κώδωνα κινδύνου για τους ναυτικούς, οι οποίοι καλούνται να διατηρήσουν σε λειτουργία τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές εν μέσω της σύγκρουσης.

Η πιθανότητα, επομένως, μιας μακροχρόνιας κρίσης δημιουργεί έτσι μια διπλή συνθήκη για τη διεθνή ναυτιλία: αφενός, αυξάνει το κόστος του εφοδιασμού φυσικού αερίου και επιβαρύνει τις οικονομίες που βασίζονται στις εισαγωγές, αφετέρου, συντηρεί τις καταστάσεις που μπορούν να αυξάνουν τους ναύλους στα δεξαμενόπλοια, με σημαντική όμως θυσία την ακεραιότητα των πληρωμάτων και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.