Η Κίνα και οι ΗΠΑ στη νέα «Οδύσσεια του Διαστήματος»

Τον ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και στο Διάστημα, με τους συνεχείς εξοπλισμούς, τη χρήση νέων τεχνολογιών και μια αέναη κόντρα, εξετάζει και αναλύει σε έρευνά του το Reuters. Το διεθνές πρακτορείο, έχοντας στη διάθεσή του συγκεκριμένα δεδομένα, αλλά και μιλώντας με στελέχη των διαστημικών προγραμμάτων των δύο χωρών, καταγράφει αυτή τη νέα κούρσα εξοπλισμών, η οποία ξεπερνά τα σύνορα της Γης.

Οπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, τον περασμένο Ιούνιο, ένα κινεζικό διαστημικό όχημα χωρίς πλήρωμα απελευθέρωσε έναν μικρό δορυφόρο εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, σε μια περιοχή όπου συνωστίζονται εμπορικοί και στρατιωτικοί δορυφόροι. Στη συνέχεια έκανε έναν ελιγμό γύρω από έναν άλλο κινεζικό δορυφόρο και επέστρεψε προς το διαστημικό σκάφος από το οποίο είχε ξεκινήσει.

Η κίνηση καταγράφηκε από την αμερικανική εταιρεία παρακολούθησης του Διαστήματος LeoLabs. Για τον μικρό δορυφόρο και την αποστολή του είναι γνωστά ελάχιστα πράγματα. Το περιστατικό, όμως, αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ. Ο λόγος για την ταχύτατη στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος και τον ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας για την απόκτηση πλεονεκτήματος στο νέο αυτό πεδίο.

Για δεκαετίες οι δορυφόροι είχαν συγκεκριμένες αποστολές: παρείχαν επικοινωνίες, πλοήγηση και πληροφορίες στις ένοπλες δυνάμεις, ενώ παρέμεναν κατά κανόνα σε προκαθορισμένες τροχιές. Οι σύγχρονες συγκρούσεις, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, έχουν αναδείξει πόσο κρίσιμες είναι αυτές οι δυνατότητες για τη διεξαγωγή ενός πολέμου στη Γη.

Τώρα, όμως, η εικόνα αλλάζει, ξεκαθαρίζει το Reuters.

Οι στρατιωτικοί δορυφόροι αντιμετωπίζονται ολοένα περισσότερο ως ενεργές πλατφόρμες που μπορούν να κινηθούν και να επιχειρήσουν εναντίον άλλων διαστημικών σκαφών. Οι δυνατότητες περιλαμβάνουν ηλεκτρονικές παρεμβολές, λέιζερ που μπορούν να «τυφλώσουν» αισθητήρες, αλλά και πολύ πιο άμεσες μορφές αντιπαράθεσης: την προσέγγιση, την καταδίωξη, ακόμη και την κατάληψη ενός εχθρικού δορυφόρου.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά τις κινεζικές δοκιμές. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Πεκίνο αναπτύσσει με αξιοσημείωτη ταχύτητα ένα σύνολο δυνατοτήτων που θα μπορούσαν, σε περίπτωση σύγκρουσης, να απειλήσουν κρίσιμες αμερικανικές διαστημικές υποδομές.

«Οι Κινέζοι αναπτύσσουν ταχύτατα τις δυνατότητές τους», δήλωσε τον Ιούλιο ο στρατηγός Τσανς Σάλτσμαν, επικεφαλής των διαστημικών επιχειρήσεων της αμερικανικής Space Force. Αναφέρθηκε σε συστήματα που βρίσκονται τόσο στη Γη όσο και στο Διάστημα και μπορούν να παρεμβάλλουν ή να καταστρέφουν στόχους, χαρακτηρίζοντας την κινεζική απειλή «σημαντική».

Το Διάστημα ως νέο πεδίο μάχης

Το γεγονός ότι το Διάστημα έχει και στρατιωτική «χρήση» δεν είναι κάτι νέο. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος που οι μεγάλες δυνάμεις αντιλαμβάνονται πλέον την ίδια την τροχιά. Η απώλεια ή η διατάραξη ενός δορυφορικού συστήματος δεν θα σήμαινε απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα. Θα μπορούσε να επηρεάσει επικοινωνίες, επιτήρηση, πλοήγηση, προειδοποίηση για πυραυλικές επιθέσεις και άλλα κρίσιμα στρατιωτικά συστήματα.

Ο Εβερετ Ντόλμαν, πρώην καθηγητής στο Air War College της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, υποστηρίζει, μιλώντας στο Reuters, ότι η διατάραξη των αμερικανικών διαστημικών δυνατοτήτων θα μπορούσε να «παραλύσει» μεγάλο μέρος της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος στη Γη. Τα διαστημικά αεροσκάφη, λόγω της ευελιξίας τους και της δυνατότητάς τους να μεταφέρουν φορτία ή να αναπτύσσουν δορυφόρους, θα μπορούσαν επίσης να εκληφθούν από έναν αντίπαλο ως ένα είδος «διαστημικού μαχητικού».

Η εξέλιξη συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία το Διάστημα γίνεται όλο και πιο… πολυσύχναστο. Η SpaceX, για παράδειγμα, έχει ήδη αναπτύξει περίπου 11.000 δορυφόρους Starlink και σχεδιάζει μια μεγαλύτερη συστοιχία υποδομών που θα μπορούσαν να λειτουργούν ως κέντρα δεδομένων με δυνατότητες Τεχνητής Νοημοσύνης στο Διάστημα. Η Κίνα αναπτύσσει ανταγωνιστικά δίκτυα, ενώ το αμερικανικό πρόγραμμα αντιπυραυλικής άμυνας Golden Dome περιλαμβάνει την προοπτική διαστημικών εργαλείων αναχαίτισης.

Οσο αυξάνονται οι δορυφόροι, αυξάνονται και οι πιθανότητες να βρεθούν κοντά ο ένας στον άλλον. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν εξαιρετική και δύσκολη επιχείρηση γίνεται σταδιακά εφικτό για τις στρατιωτικές δυνάμεις.

ΗΠΑ και Βρετανία στέλνουν μήνυμα στο Πεκίνο

Ενα χαρακτηριστικό συμβάν σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, όπως αποκαλύπτει το Reuters. Αμερικανικές διαστημικές δυνάμεις από βάση στο Κολοράντο κατηύθυναν έναν αμερικανικό στρατιωτικό δορυφόρο κοντά σε έναν βρετανικό, την ώρα που ο κινεζικός Shiyan 12-01 περνούσε περίπου 83 χιλιόμετρα χαμηλότερα.

Η επιχείρηση ήταν η πρώτη γνωστή κοινή στρατιωτική διαστημική επιχείρηση δύο κρατών της συμμαχίας Five Eyes. Τρεις ειδικοί με στρατιωτικό υπόβαθρο που μίλησαν στο Reuters εκτίμησαν ότι η κίνηση είχε και συμβολικό χαρακτήρα: ήταν ένα μήνυμα προς το Πεκίνο για την ενότητα και τις δυνατότητες των δύο συμμάχων.

Ο Αντριου Τέρνερ, πρώην ανώτερος αξιωματικός της βρετανικής Πολεμικής Αεροπορίας και νυν σύμβουλος σε θέματα Διαστήματος, εκτίμησε ότι επρόκειτο «σχεδόν σίγουρα» για στρατηγικό μήνυμα προς την Κίνα: επίδειξη δυνατοτήτων, συμμαχικής ενότητας και προειδοποίηση να μη γίνει παρέμβαση στον βρετανικό δορυφόρο.

Η αμερικανική Space Command δήλωσε ότι η αποστολή απέδειξε την ικανότητα των συμμάχων να συνεργάζονται στο Διάστημα. Το βρετανικό υπουργείο Αμυνας ανέφερε από την πλευρά του ότι το Διάστημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και ότι η Βρετανία και οι σύμμαχοί της πραγματοποιούν προηγμένες επιχειρήσεις σε τροχιά, για την προστασία των εθνικών και στρατιωτικών συμφερόντων τους.

Οι «κυνηγοί» δορυφόρων της Κίνας

Η Κίνα, όμως, δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη δικτύων επικοινωνιών ή παρατήρησης. Κινεζικοί δορυφόροι έχουν ήδη επιδείξει αυτό που αμερικανοί αξιωματούχοι περιγράφουν ως «διαστημική αερομαχία» (orbital «dogfighting»): πολλαπλά διαστημικά σκάφη κινούνται συντονισμένα και σε μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Σε άλλη περίπτωση, κινεζικό διαστημικό σκάφος έδειξε ότι μπορεί να συλλάβει έναν ανενεργό δορυφόρο και να τον μετακινήσει σε διαφορετική τροχιά.

Ακόμη πιο σημαντική θεωρείται η δυνατότητα ανεφοδιασμού. Πέρυσι, σύμφωνα με αξιωματούχο της αμερικανικής Space Force, η Κίνα πραγματοποίησε πιθανότατα μια δοκιμή ανεφοδιασμού δορυφόρου σε τροχιά. Αν η τεχνολογία αυτή καταστεί επιχειρησιακά αξιόπιστη, θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα: ένας δορυφόρος δεν θα περιορίζεται πλέον τόσο αυστηρά από την ποσότητα καυσίμων που έφερε κατά την εκτόξευση.

Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να παραμένει ενεργός για μεγαλύτερο διάστημα και να πραγματοποιεί περισσότερους ελιγμούς. Και σε ένα περιβάλλον όπου η δυνατότητα προσέγγισης ενός άλλου διαστημικού σκάφους έχει στρατιωτική αξία, το καύσιμο γίνεται κρίσιμο πλεονέκτημα.

Κινεζικοί ερευνητικοί φορείς εξετάζουν επίσης τεχνολογίες που επιτρέπουν στους δορυφόρους να υπολογίζουν αυτόνομα διαδρομές εξοικονόμησης καυσίμων όταν καταδιώκουν άλλο διαστημικό σκάφος. Σε έγγραφα που συνδέονται με πατέντες και έχει στην κατοχή του το Reuters, ερευνητές κινεζικών πανεπιστημίων έχουν παρουσιάσει ακόμη και ιδέες για πολλαπλά διαστημικά σκάφη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν δίχτυα για την παγίδευση στόχων.

Οι δυνατότητες αυτές δεν είναι κατ’ ανάγκην στρατιωτικές από τη φύση τους. Η ίδια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επισκευή, τον ανεφοδιασμό ή την απομάκρυνση παλιών δορυφόρων. Είναι όμως ακριβώς αυτή η διττή χρήση που προκαλεί ανησυχία στις στρατιωτικές υπηρεσίες.

Eνα διαστημικό σκάφος που μπορεί να πλησιάσει έναν άλλο δορυφόρο για να τον επισκευάσει μπορεί, θεωρητικά, να πλησιάσει και έναν αντίπαλο για να τον κατασκοπεύσει, να τον αχρηστεύσει ή να τον μετακινήσει.

Το αόρατο μέτωπο

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σήμερα την ισχυρότερη διαστημική στρατιωτική υποδομή στον κόσμο. Η Κίνα, όμως, αυξάνει γρήγορα τόσο τον αριθμό των δορυφόρων της όσο και την πολυπλοκότητα των αποστολών τους. Η Ρωσία διαθέτει επίσης δορυφόρους με δυνατότητα ελιγμών και προσέγγισης άλλων διαστημικών σκαφών.

Οι Δυτικές υπηρεσίες προειδοποιούν για ένα ευρύ φάσμα απειλών: επίγεια λέιζερ, ηλεκτρονικές παρεμβολές, κυβερνοεπιθέσεις και αντιδορυφορικούς πυραύλους. Ταυτόχρονα, η τεχνολογία μεταφέρει σταδιακά τη σύγκρουση και μέσα στην ίδια την τροχιά.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής Space Command, στρατηγός Στίβεν Γουίτινγκ, έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να πλήξουν τα αμερικανικά διαστημικά συστήματα ήδη από τα πρώτα στάδια μιας σύγκρουσης. Για τον λόγο αυτόν υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να υιοθετήσουν πιο ενεργή πολεμική στάση στο Διάστημα, όχι μόνο προστατεύοντας τα δικά τους συστήματα, αλλά και διατηρώντας τη δυνατότητα να απειλήσουν εχθρικά διαστημικά μέσα.

Τον Απρίλιο είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ πρέπει να είναι προετοιμασμένες για μια σύγκρουση στο Διάστημα και, αν αποτύχει η αποτροπή, να είναι σε θέση να την κερδίσουν.

Το παράδοξο είναι πως, παρότι η εικόνα παραπέμπει σε ένα νέο πολεμικό μέτωπο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επίθεση από τη Γη παραμένει σε αρκετές περιπτώσεις ευκολότερη από μια επίθεση δορυφόρου εναντίον δορυφόρου. Η τεχνολογική εξέλιξη, όμως, κάνει το δεύτερο σενάριο όλο και πιο ρεαλιστικό.

Ετσι, κάπου ανάμεσα στους χιλιάδες εμπορικούς και στρατιωτικούς δορυφόρους που κινούνται πάνω από τη Γη διαμορφώνεται ένα νέο και σε μεγάλο βαθμό αόρατο πεδίο ανταγωνισμού.

Οι δορυφόροι δεν είναι πλέον απλώς τα μάτια και τα αυτιά των στρατών της Γης. Μπορούν να γίνουν κυνηγοί, στόχοι, ακόμη και όπλα.
Και όσο ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία αναπτύσσουν την ικανότητα να κινούν τους δορυφόρους τους στην ίδια τροχιά, το Διάστημα παύει να είναι απλώς το σημείο από όπου παρακολουθούμε τους πολέμους στη Γη. Αρχίζει να γίνεται ένας από τους χώρους όπου θα μπορούσαν αυτοί να κριθούν.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google