Στο πεδίο δοκιμάζεται η επανέναρξη των ερευνών για τον GSI

Στα διεθνή ύδατα, από τα ανατολικά της Καρπάθου μέχρι και την Κύπρο, θα δοκιμαστεί η επανέναρξη των εργασιών για το GSI, το βάρος της γαλλο-τουρκικής συμφωνίας, καθώς και πώς έχει ζυγίσει η Άγκυρα τα μηνύματα Ρούμπιο από την Αθήνα και κυρίως την αλλαγή των συσχετισμών στην Ουάσινγκτον.

Στον απόηχο της «μάχης» των NAVTEX μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας που ξεκίνησαν χθες για το καλώδιο με την Κύπρο, και ενώ το σκάφος Abeille Marengo ζεσταίνει τις μηχανές του προς το όριο των ελληνικών χωρικών υδάτων στην Κάρπαθο, το τοπίο παραμένει ακόμη θολό ως προς τη στάση που θα τηρήσει τελικά η Άγκυρα και ποιος θα είναι ο βαθμός αντίδρασης επί του πεδίου.

Στις αμέσως επόμενες ημέρες θα φανεί κατά πόσο έπιασαν τόπο οι παρασκηνιακές γαλλο-τουρκικές διαβουλεύσεις και σε τι βαθμό έχει υπάρξει συνεννόηση με το Παρίσι, όσο και για το εάν η Τουρκία τελικά δεν αρκείται στην ενημέρωση ή τη γνωστοποίηση, αλλά απαιτεί να ζητηθεί η συγκατάθεσή της για τη διεξαγωγή των ερευνών, τμήμα των οποίων, όπως αναφέρει η τουρκική αντιNAVTEX, βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Η θέση του τουρκικού ΥΠΕΞ

Στην χθεσινή του πάντως ανακοίνωση το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών διαμηνύει ότι δεν έχει δώσει τη συγκατάθεσή του, ότι οι NAVTEX που εξέδωσαν Αθήνα και Λευκωσία είναι μη εξουσιοδοτημένες, πως το γαλλικό σκάφος ετοιμάζεται να προβεί σε παράνομη δραστηριότητα, ενώ κάνει φυσικά αναφορά στη μονομερή κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.

Ταυτόχρονα προβάλλει τον ισχυρισμό ότι «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας —όπως απαιτείται βάσει των καθιερωμένων διατάξεων του διεθνούς δικαίου της θάλασσας για οποιαδήποτε δραστηριότητα σχεδιάζεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας μας», σύμφωνα με το τουρκικό ΥΠΕΞ.

Στον λεκτικό αυτό πόλεμο, τη σκυτάλη πήραν ελληνικές διπλωματικές πηγές που απαντώντας στην ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ αναφέρουν ότι «το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών», «καθώς επίσης ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας».

Άμεσα ο απόπλους για Κάρπαθο

Στο επιχειρησιακό σκέλος και καιρού επιτρέποντος, το πλοίο πρόκειται να αποπλεύσει άμεσα από το Ηράκλειο με κατεύθυνση τα διεθνή ύδατα ανατολικά της Καρπάθου μέχρι και την Κύπρο, όπως δείχνει και ο χάρτης για τη διαδρομή που πρόκειται να ακολουθήσει.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τις πρώτες ημέρες το Abeille Marengo θα προβεί σε calibration των οργάνων του, δηλαδή σε ελέγχους των ηχοβολιστικών του συστημάτων (sonar) για την ακρίβεια των μετρήσεων του θαλάσσιου βάθους και του βυθού, των συστημάτων εντοπισμού GPS, του σεισμικού του εξοπλισμού (υδρόφωνα κλπ) και γενικότερα σε συγχρονισμό του εξοπλισμού του.

Το τοπίο προς ώρας δείχνει ρευστό, με αναλυτές να θεωρούν ότι τις επόμενες ώρες η Άγκυρα θα επιχειρήσει να αποσπάσει κάποια γραπτή ενημέρωση, που θα τη χρησιμοποιήσει για να υποστηρίξει ότι τελικά το πλοίο ζήτησε και πήρε από την ίδια την άδεια για τις έρευνες. Αυτή άλλωστε ήταν και παραμένει η επιδίωξη της τουρκικής πλευράς, να παρουσιάσει την ενημέρωση ως αίτημα αδείας.

Το καλό σενάριο

Στον αντίποδα αρκετοί ισχυρίζονται ότι μετά και το μπλε κύμα στο αμερικανικό Κογκρέσο που περιορίζει τους ελιγμούς του Πρόεδρου Ντόναλντ Τραμπ για την ικανοποίηση των τουρκικών αιτημάτων, με πρώτο την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, η γείτονας θα επιλέξει να αποφύγει μια σοβαρή κλιμάκωση στην περίπτωση του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου.

Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, μια κλιμάκωση θα την έφερνε στο ραντάρ των Δημοκρατικών που αναλαμβάνουν στις αρχές του 2027 και τα δύο σώματα (Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων), με τους συνομιλητές μας να θέτουν το ερώτημα κατά πόσο στην παρούσα συγκυρία, η Τουρκία είναι διατεθειμένη να σπαταλήσει τόσο πολύ κεφάλαιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ειδικά όταν με βάση το διεθνές δίκαιο η έρευνα για την πόντιση ενός καλωδίου συνδέεται με τις ελευθερίες της ανοικτής θάλασσας.

Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι μετά τη συνεννόηση που έχει υπάρξει μεταξύ της γαλλικής και της τουρκικής πλευράς, η αντίδραση μπορεί να περιοριστεί στη συνήθη, όπως έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια, διαδικασία παρενόχλησης του σκάφους που διενεργεί έρευνες μέσω ασυρμάτου (hailing).

Στο σενάριο αυτό, η τουρκική πλευρά θα επιμείνει ότι πρέπει εκείνη να δώσει την άδειά της καθώς όλες οι έρευνες στην περιοχή πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές (όπως ακριβώς υποστηρίζει η αντί NAVTEX που εξέδωσε ο σταθμός της Αττάλειας), με την ελληνική πλευρά να το αμφισβητεί, καθώς όπως διέμηνυσαν χθες διπλωματικές πηγές «το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών».

Σύμφωνα πάντα με αυτή την ανάγνωση, κάθε πλευρά θα εμμείνει στις θέσεις της, υποστηρίζοντας ότι έχει αδειοδοτήσει εκείνη τις έρευνες, γεγονός που σημαίνει ότι παρά τη νομική αντιδικία, αυτές θα προχωρήσουν.