Τα πυρηνικά του Πούτιν δεν τρομάζουν πια

Οι πυρηνικές απειλές του Βλαντίμιρ Πούτιν δεν προκαλούν πλέον τον ίδιο φόβο που προκαλούσαν παλαιότερα στη Δύση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία έγινε λιγότερο επικίνδυνη, έγραφε πριν λίγο καιρό ο Γκίντιον Ράχμαν στους Financial Times· σημαίνει ότι η πυρηνική της αποτροπή χάνει σταδιακά την αποτελεσματικότητά της. Και αυτή η εξέλιξη, όσο καθησυχαστική και αν ακούγεται, δημιουργεί νέους και απρόβλεπτους κινδύνους.

Η Ρωσία διαθέτει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο και φροντίζει να το θυμίζει κάθε φορά που θέλει να προειδοποιήσει τη Δύση. Ομως κάτι έχει αλλάξει. Οι απειλές της Μόσχας, που στις πρώτες φάσεις του πολέμου στην Ουκρανία προκαλούσαν πραγματικό φόβο στις δυτικές κυβερνήσεις, αντιμετωπίζονται πλέον με πολύ μεγαλύτερη ψυχραιμία. Και αυτό έχει σημαντικές συνέπειες, αν και όχι όλες ευχάριστες.

Σε έγγραφο που έστειλε πρόσφατα στο ΝΑΤΟ, η ρωσική κυβέρνηση δήλωσε ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει «ολόκληρο το οπλοστάσιο» των διαθέσιμων μέσων της, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών όπλων, για να υπερασπιστεί το έδαφός της. Η αναφορά αφορούσε το Καλίνινγκραντ, τον ρωσικό θύλακα που βρίσκεται ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία. Την 1η Οκτωβρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επανέλαβε προσωπικά την απειλή, λέγοντας ότι σε περίπτωση επίθεσης στο Καλίνινγκραντ, η Ρωσία θα χρησιμοποιούσε «όλα τα όπλα» που διαθέτει. Αναγνώρισε ότι πυρηνικά όπλα διαθέτουν επίσης η Γαλλία και η Βρετανία, αλλά υποστήριξε ότι, ως προς το οπλοστάσιό της, η Ρωσία «δεν έχει αντίπαλο».

Κάποτε μια τέτοια δήλωση θα καταλάμβανε τα πρωτοσέλιδα. Αυτή τη φορά, όμως, δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Οπως παρατηρεί ο αρθρογράφος των FT, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν πλέον συνηθίσει τις πυρηνικές απειλές του Κρεμλίνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ειδικοί ασφαλείας τις αγνοούν. Ορισμένοι φοβούνται ότι η Μόσχα μπορεί να προετοιμάζει το έδαφος για στρατιωτική ενέργεια εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ, χρησιμοποιώντας ως επιχείρημα την υποτιθέμενη απειλή κατά του Καλίνινγκραντ.

Η σχετική αδιαφορία έχει, ωστόσο, μια εξήγηση. Από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, ο Πούτιν έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει το πυρηνικό οπλοστάσιο ως εργαλείο εκφοβισμού της Δύσης. Στην αρχή αυτό λειτούργησε. Η αμερικανική και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν ιδιαίτερα προσεκτικές ως προς τα όπλα που έστελναν στην Ουκρανία, φοβούμενες ότι η κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε πυρηνική σύγκρουση.

Με τον χρόνο, όμως, το πυρηνικό ταμπού αποδείχθηκε ισχυρότερο από όσο υπολόγιζε η Μόσχα. Η Κίνα και η Ινδία προειδοποίησαν τη Ρωσία να μην καταφύγει σε πυρηνικά όπλα, ενώ σύμφωνα με τους FT οι ΗΠΑ φέρεται να είχαν προειδοποιήσει ότι θα μπορούσαν να επέμβουν άμεσα στον πόλεμο εάν η Ρωσία χρησιμοποιούσε πυρηνικά στην Ουκρανία.

Καθώς οι απειλές δεν υλοποιούνταν, η Δύση άρχισε σταδιακά να μετακινεί τα όριά της, στέλνοντας άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, ακόμη και για πλήγματα σε στόχους μέσα στη Ρωσία, όπλα που κάποτε θεωρούνταν υπερβολικά επικίνδυνα.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική, σημειώνει ο Ράχμαν, ήταν η ουκρανική επιχείρηση «Ιστός της Αράχνης» το 2025, όταν drones έπληξαν με επιτυχία τον ρωσικό στόλο στρατηγικών βομβαρδιστικών αεροσκαφών. Σύμφωνα με το ρωσικό στρατιωτικό δόγμα, μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να δικαιολογήσει πυρηνική απάντηση. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Η Ρόουζ Γκέτεμελερ, πρώην αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ, καταλήγει έτσι στο συμπέρασμα ότι «η πυρηνική απειλή δεν λειτουργεί». Η κατοχή πυρηνικών όπλων υποτίθεται ότι θα προστάτευε μια χώρα από συμβατική επίθεση. Η Ρωσία διαπιστώνει τώρα ότι αυτό δεν είναι απολύτως αληθές.

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τη Ρωσία, σημειώνουν οι FT. Το Ιράν έχει επιτεθεί με πυραύλους και drones στο Ισραήλ, μολονότι γνωρίζει ότι το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικά όπλα. Ινδία και Πακιστάν έχουν επίσης ανταλλάξει συμβατικά πλήγματα, παρά το γεγονός ότι είναι και οι δύο πυρηνικές δυνάμεις. Για τη Ρωσία, ωστόσο, η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη, καθώς το τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο αποτελεί ένα από τα τελευταία ισχυρά στοιχεία της ταυτότητάς της ως υπερδύναμης.

Το γεγονός ότι οι πυρηνικές απειλές του Πούτιν χάνουν την αποτελεσματικότητά τους είναι, σε πρώτη ανάγνωση, καλή είδηση. Οπως επισημαίνουν οι FT, όμως, η αποδυνάμωση της πυρηνικής αποτροπής δημιουργεί νέους κινδύνους.

Η Ρωσία αναζητά πλέον άλλους τρόπους για να εκφοβίσει τους αντιπάλους της: σαμποτάζ, δολοφονίες, επιθέσεις με drones και άλλες μορφές υβριδικού πολέμου στην Ευρώπη. Παράλληλα, η αυξανόμενη ένταση των συμβατικών επιθέσεων στην Ουκρανία δείχνει μια προσπάθεια κλιμάκωσης χωρίς την προσφυγή στα πυρηνικά.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο των FT, είναι ίσως ότι η αποδυνάμωση της πυρηνικής αποτροπής μπορεί να κάνει έναν συμβατικό πόλεμο περισσότερο πιθανό. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ προστατεύονται από την αμερικανική πυρηνική «ομπρέλα», όπως συμβαίνει και με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Αν οι αντίπαλοί τους αρχίσουν να πιστεύουν ότι η αμερικανική απειλή πυρηνικής απάντησης δεν είναι αξιόπιστη, μπορεί να θεωρήσουν πιο εύκολο το ενδεχόμενο μιας συμβατικής σύγκρουσης.

Και υπάρχει ένας τελευταίος, ακόμη πιο ανησυχητικός παράγοντας. Η Ρωσία και το ΝΑΤΟ αναθεωρούν, μέσα από τον πόλεμο, τις αντιλήψεις τους για το πώς λειτουργεί η πυρηνική αποτροπή. Το ταμπού απέναντι στη χρήση πυρηνικών όπλων φαίνεται εξαιρετικά ισχυρό. Κανείς όμως δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα αν είναι απόλυτο.

Και αυτή η αβεβαιότητα, καταλήγουν οι FT, είναι που κάνει τον κόσμο πιο επικίνδυνο.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google