Ιωάννης Ιωαννίδης: «Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε βαθιά κρίση και συνθήκη αυτοεξαφανισμού»

Μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη παραχώρησε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Stanford, Γιάννης Ιωαννίδης, στην εκπομπή «Καθαρές Κουβέντες» του OPEN και στον δημοσιογράφο Σπύρο Χαριτάτο.

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκαν τα δομικά προβλήματα που ταλανίζουν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, με τον ίδιο να σκιαγραφεί μια κοινωνία βυθισμένη στην αβεβαιότητα για το παρόν και το μέλλον, όπου οι πολίτες αγωνιούν καθημερινά για την προοπτική των παιδιών τους.

Το δημογραφικό και η απειλή του αφανισμού

Ιδιαίτερα δραματικός εμφανίστηκε ο κ. Ιωαννίδης όσον αφορά την εξέλιξη του πληθυσμού στη χώρα μας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, ο συνδυασμός της ραγδαίας μείωσης των γεννήσεων—η οποία εκτιμάται στο 25% με 30% κατά την τελευταία πενταετία—με τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας οδηγεί την Ελλάδα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Όπως υπογράμμισε, η χώρα δεν αντιμετωπίζει απλώς μια οριακή κατάσταση αλλά μια συνθήκη αυτοεξαφανισμού. Για την αναστροφή αυτού του κλίματος δεν αρκούν μεμονωμένα οικονομικά επιδόματα, καθώς απαιτείται ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας με ποιοτική εκπαίδευση, ισχυρό σύστημα υγείας, ουσιαστικές επαγγελματικές ευκαιρίες και κοινωνική συνοχή.

Εκπαίδευση δύο ταχυτήτων και το ζήτημα των ιδιωτικών σχολών

Αναφερόμενος στον τομέα της Παιδείας, ο καθηγητής σημείωσε ότι οι διεθνείς αξιολογήσεις αποτυπώνουν μια σημαντική απώλεια εδάφους για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σε σχέση με το εξωτερικό. Εστιάζοντας στα δημόσια πανεπιστήμια, έκανε λόγο για υποχρηματοδότηση και συνθήκες που μετατρέπουν το λειτούργημα του πανεπιστημιακού σε πράξη αυταπάρνησης.

Παράλληλα, κατέρριψε τον μύθο της απολύτως δωρεάν εκπαίδευσης, επισημαίνοντας τα τεράστια ποσά που αναγκάζονται να καταβάλλουν οι οικογένειες στηρίζοντας την παραπαιδεία και τα φροντιστήρια. Σχετικά με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ξεκαθάρισε ότι δεν αντιτίθεται θεσμικά στον ρόλο τους, επικαλούμενος και τη δική του παρουσία στο ιδιωτικό Stanford, ωστόσο άσκησε δριμεία κριτική στον τρόπο και το μοντέλο με το οποίο επιχειρείται η εφαρμογή τους στην Ελλάδα, τονίζοντας πως πρωταρχικός στόχος οφείλει να είναι η ποιότητα της έρευνας και η ουσιαστική προσφορά στην κοινωνία.

Σκληρή δοκιμασία για το Εθνικό Σύστημα Υγείας

Εξίσου ζοφερή ήταν η εικόνα που μετέφερε για την κατάσταση των δημόσιων νοσοκομείων. Περιγράφοντας την καθημερινότητα των γιατρών και των νοσηλευτών, χρησιμοποίησε τους χαρακτηρισμούς «εξουθενωτική, παραληρηματική, σουρεαλιστική και αδιέξοδη». Η χρόνια υποστελέχωση και τα εξαντλητικά ωράρια οδηγούν το υγειονομικό προσωπικό σε βαθιά επαγγελματική εξουθένωση, γεγονός που αποτελεί βασικό μοχλό για τη συνεχιζόμενη μαζική διαρροή νέων επιστημόνων και καταρτισμένων επαγγελματιών προς το εξωτερικό.

Η πανδημία, η εμπιστοσύνη στην επιστήμη και τα ψηφιακά μέσα

Επιστρέφοντας στην εμπειρία της διαχείρισης της πανδημίας, ο κ. Ιωαννίδης τόνισε ότι η επιστήμη δεν πρέπει να υποτάσσεται σε πολιτικές σκοπιμότητες ή οργανωμένα συμφέροντα. Επισήμανε ότι έγιναν σοβαρά λάθη που κλόνισαν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την ιατρική κοινότητα, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι, ενώ τα εμβόλια αποτελούν σωτήρια ιατρική τεχνολογία, κάθε νέα παρέμβαση οφείλει να εξετάζεται αυστηρά στη βάση οφέλους και κινδύνου.

Σε ό,τι αφορά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναγνώρισε την ύπαρξη εθισμού στους ανηλίκους, εξέφρασε όμως επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα ενός οριζόντιου ηλικιακού αποκλεισμού, προειδοποιώντας για κινδύνους στα προσωπικά δεδομένα και προαναγγέλλοντας σχετική επιστημονική μελέτη για τις πραγματικές συνέπειες του μέτρου.

Θεσμική κριτική χωρίς κομματικές φιλοδοξίες

Στο κλείσιμο της συζήτησης, ο καθηγητής άσκησε δριμεία κριτική στη λειτουργία της κυβέρνησης, των μηχανισμών εξουσίας, της Δικαιοσύνης και των μέσων ενημέρωσης, αποσαφηνίζοντας ότι οι κρίσεις αυτές αποτελούν προσωπικές του πολιτικές θέσεις ως ενεργού πολίτη. Ξεκαθάρισε κατηγορηματικά ότι δεν ανήκει σε κανέναν κομματικό χώρο και δεν διατηρεί καμία πρόθεση καθόδου στον πολιτικό στίβο, παραμένοντας αφοσιωμένος στο ακαδημαϊκό και ερευνητικό του έργο.

Η διαδρομή ενός κορυφαίου ερευνητή

Ο Γιάννης Ιωαννίδης αποτελεί μία από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες παγκοσμίως στους τομείς της Ιατρικής, της Επιδημιολογίας και της μεθοδολογίας της έρευνας. Κατέχει την έδρα George E. and Lucy Becker στο Stanford University, είναι συνδιευθυντής του κέντρου METRICS και έχει επικεντρώσει το έργο του στην τεκμηριωμένη ιατρική και την αξιοπιστία των επιστημονικών δεδομένων.

Γεννημένος το 1965 στη Νέα Υόρκη και απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, διετέλεσε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων πριν συνεχίσει στις ΗΠΑ, ενώ έγραψε ιστορία το 2005 με την περίφημη μελέτη του για το γιατί τα περισσότερα δημοσιευμένα ερευνητικά ευρήματα είναι ψευδή.