Ισραήλ: Η εκλογική μάχη που μπορεί να ανατρέψει τον Νετανιάχου

Περίπου 7,3 εκατομμύρια ισραηλινοί πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου στις εκλογές για την ανάδειξη της 26ης Κνεσέτ, σε μια αναμέτρηση που ενδέχεται να τερματίσει την πολυετή παραμονή του Μπενιαμίν Νετανιάχου στην εξουσία ή να του επιτρέψει να παραμείνει στην πρωθυπουργία, παρά τη δυσαρέσκεια σημαντικού μέρους του εκλογικού σώματος.

Η συμμετοχή χαρακτηρίζεται ως εντυπωσιακή, έχοντας φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο 50 ετών, γεγονός που δείχνει και τον βαθμό κρισιμότητας των εκλογών, όπως σημειώνουν οι Times of Israel.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τα κόμματα που αντιτίθενται στον Νετανιάχου συγκεντρώνουν συνολικά μεγαλύτερη υποστήριξη από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Ωστόσο, η διαφορά αυτή δεν εγγυάται την ανατροπή του, καθώς η κατανομή των κοινοβουλευτικών εδρών και οι δυσκολίες συνεννόησης μεταξύ των αντιπολιτευόμενων δυνάμεων μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές.

Η εκλογική αναμέτρηση διεξάγεται σε ένα περιβάλλον βαθιάς πολιτικής πόλωσης, έπειτα από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, τους διαδοχικούς πολέμους σε πολλαπλά μέτωπα και τη διεύρυνση της διεθνούς απομόνωσης του Ισραήλ.

Πώς λειτουργεί το εκλογικό σύστημα

Το Ισραήλ εφαρμόζει σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης, με το σύνολο της χώρας να αποτελεί μία ενιαία εκλογική περιφέρεια. Οι πολίτες ψηφίζουν κομματικούς συνδυασμούς και όχι μεμονωμένους υποψηφίους, ενώ οι 120 έδρες της Κνεσέτ κατανέμονται αναλογικά με βάση τα εκλογικά ποσοστά.

Για την είσοδο στο κοινοβούλιο, κάθε κόμμα πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον το 3,25% των έγκυρων ψήφων, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου σε τέσσερις έδρες. Οσοι συνδυασμοί δεν ξεπεράσουν το όριο αποκλείονται από την κατανομή των εδρών, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ισορροπία μεταξύ των πολιτικών στρατοπέδων.

Η συγκεκριμένη παράμετρος έχει ιδιαίτερη σημασία για μικρότερα κόμματα, η αποτυχία των οποίων να εισέλθουν στην Κνεσέτ μπορεί να ευνοήσει τους μεγαλύτερους σχηματισμούς.

Οι κάλπες είναι προγραμματισμένο να κλείσουν στις 22:00, οπότε τα τηλεοπτικά δίκτυα θα δημοσιεύσουν τα πρώτα exit polls. Η επίσημη καταμέτρηση θα ακολουθήσει, ενώ τα τελικά αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν στις 4 Νοεμβρίου, σύμφωνα με το εκλογικό χρονοδιάγραμμα που περιγράφεται στο δημοσίευμα.

Η επόμενη ημέρα και ο ρόλος του προέδρου

Μετά την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, θα διαβουλευθεί με τους επικεφαλής των εκλεγμένων κομμάτων και θα αναθέσει σε βουλευτή που θα κρίνει ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση τη σχετική εντολή.

Δεν είναι απαραίτητο ο εντολοδόχος να ηγείται του πρώτου σε έδρες κόμματος. Καθοριστικό στοιχείο είναι η δυνατότητα εξασφάλισης επαρκούς κοινοβουλευτικής υποστήριξης, με την απόλυτη πλειοψηφία των 61 εδρών να αποτελεί τον βασικό στόχο για τη συγκρότηση σταθερής κυβέρνησης.

Ο εντολοδόχος θα έχει στη διάθεσή του 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ημέρες. Εάν αποτύχει, η εντολή μπορεί να δοθεί σε άλλο πολιτικό αρχηγό, ενώ προβλέπεται και πρόσθετη διαδικασία μέσω της οποίας 61 βουλευτές μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο να αναθέσει την προσπάθεια σε συγκεκριμένο πρόσωπο.

Η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας.

Τα τέσσερα βασικά σενάρια

1. Κυβερνητική πλειοψηφία της αντιπολίτευσης

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις των μεγάλων ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων εμφανίζουν το μπλοκ του Νετανιάχου να εξασφαλίζει περίπου 50-51 έδρες, έναντι 52-56 εδρών για τα τέσσερα βασικά κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι εκτιμήσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν τα αραβικά κόμματα Ράαμ και Κοινή Λίστα, τα οποία θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν επιπλέον 14-16 έδρες συνολικά.

Επικεφαλής της προσπάθειας για την ανατροπή του Νετανιάχου εμφανίζεται ο Γκάντι Αϊζενκότ, ηγέτης του κόμματος Yashar, με πιθανούς συμμάχους τις δυνάμεις του Ναφτάλι Μπένετ, του Αβιγκντορ Λίμπερμαν και του Γιαΐρ Γκολάν.

Το βασικό εμπόδιο είναι η άρνηση ορισμένων πολιτικών αρχηγών να συνεργαστούν με αραβικά κόμματα. Ειδικά ο Λίμπερμαν έχει αποκλείσει επανειλημμένα το ενδεχόμενο στήριξης κυβέρνησης που θα εξαρτάται από αυτά.

Παράλληλα, η συμμετοχή των αραβικών ψηφοφόρων μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη. Αυξημένη προσέλευση θα μπορούσε να ενισχύσει τα αραβικά κόμματα και να μεταβάλει την κατανομή των εδρών, ενώ ενδέχεται να επηρεάσει και τη δυνατότητα μικρότερων δεξιών κομμάτων να περάσουν το εκλογικό όριο.

Αντίστοιχα, η είσοδος ή ο αποκλεισμός μικρότερων κομμάτων από την Κνεσέτ μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς. Το 2022, ο συνασπισμός του Νετανιάχου εξασφάλισε 64 έδρες, παρά το γεγονός ότι οι αντίπαλοί του είχαν συγκεντρώσει συνολικά περισσότερες ψήφους, καθώς κόμματα που αντιτάσσονταν σε αυτόν δεν κατάφεραν να περάσουν το εκλογικό όριο.

Ακόμη και αν η αντιπολίτευση εξασφαλίσει πλειοψηφία, δεν είναι δεδομένο ότι θα καταφέρει να συγκροτήσει βιώσιμη κυβέρνηση. Οι ιδεολογικές διαφορές και ο κίνδυνος αποχωρήσεων βουλευτών δημιουργούν αμφιβολίες για τη σταθερότητα ενός πιθανού συνασπισμού.

2. Κυβέρνηση μειοψηφίας

Εάν ο Αϊζενκότ δεν εξασφαλίσει 61 έδρες, θα μπορούσε να επιχειρήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας με την εξωτερική υποστήριξη αραβικών κομμάτων.

Το ισραηλινό σύστημα επιτρέπει τον σχηματισμό κυβέρνησης χωρίς απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, εφόσον αυτή εξασφαλίσει περισσότερες θετικές από αρνητικές ψήφους στην ψηφοφορία εμπιστοσύνης.

Υπάρχουν ιστορικά προηγούμενα, καθώς ο Γιτζάκ Ράμπιν και στη συνέχεια ο Σιμόν Πέρες είχαν κυβερνήσει με τη στήριξη αραβικών κομμάτων. Ωστόσο, μια τέτοια λύση θα ήταν ευάλωτη στις διαφωνίες μεταξύ των εταίρων και στις ενδεχόμενες αποχωρήσεις βουλευτών.

3. Επαναληπτικές εκλογές

Εάν αποτύχουν διαδοχικά οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, η Κνεσέτ θα μπορούσε να διαλυθεί και να προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Σε αυτή την περίπτωση, ο Νετανιάχου θα παρέμενε υπηρεσιακός πρωθυπουργός, αποκτώντας επιπλέον χρόνο για να αναζητήσει συμμάχους. Το σενάριο θυμίζει την πολιτική κρίση που οδήγησε σε τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις μέσα σε δύο χρόνια, από το 2019, και σε νέα προσφυγή στις κάλπες το 2022.

4. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Ο πρόεδρος Χέρτζογκ έχει εκφράσει την επιθυμία να αποφευχθεί ένα νέο παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Ωστόσο, ο Αϊζενκότ έχει αποκλείσει επανειλημμένα τη συμμετοχή σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου, ακόμη και με συμφωνία εναλλαγής στην πρωθυπουργία. Μια τέτοια ανατροπή της προεκλογικής του δέσμευσης θα μπορούσε να πλήξει την αξιοπιστία του.

Τα δεδομένα θα μπορούσαν να αλλάξουν σε περίπτωση νέας πολεμικής κλιμάκωσης με το Ιράν, καθώς οι εξελίξεις στην ασφάλεια ενδέχεται να ενισχύσουν τις πιέσεις για σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Σε κάθε περίπτωση, η εκλογική αναμέτρηση δεν προδιαγράφει από μόνη της το πολιτικό μέλλον του Ισραήλ. Το αποτέλεσμα θα κριθεί όχι μόνο από την κατανομή των ψήφων, αλλά και από τις συμμαχίες που θα μπορέσουν να συγκροτηθούν μετά το κλείσιμο της κάλπης.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google