Μελέτη εντόπισε γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με τα 5 βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας

Πόσο επηρεάζουν τα γονίδια την προσωπικότητά μας; Μία από τις μεγαλύτερες γενετικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα, εντοπίζοντας 1.260 γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με πέντε βασικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature, αποκαλύπτουν ότι το DNA παίζει σημαντικό αλλά όχι καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας.

Τα Big Five χαρακτηριστικά της προσωπικότητας

Η έρευνα συγκέντρωσε δεδομένα από 46 ερευνητικές ομάδες και περιέλαβε, ανάλογα με το χαρακτηριστικό που εξεταζόταν, από 611.000 έως 1,14 εκατομμύρια ανθρώπους, αναφέρει το News-Medical. Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στα λεγόμενα Big Five (πέντε μεγάλα) χαρακτηριστικά της προσωπικότητας: την εξωστρέφεια, την προσήνεια, την ευσυνειδησία, τον νευρωτισμό και τη δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες.

Από τις 1.260 γενετικές παραλλαγές που εντοπίστηκαν, οι 824 βρίσκονται σε περιοχές του γονιδιώματος που δεν είχαν συσχετιστεί προηγουμένως με το αντίστοιχο χαρακτηριστικό προσωπικότητας. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι ανακαλύφθηκαν συγκεκριμένα «γονίδια της προσωπικότητας», όπως εξηγεί ο Χένρι Κράντσλερ, καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή Πέρελμαν του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια και συνυπογράφων της μελέτης:

«Δεν υπάρχει ένα μοναδικό γονίδιο που να καθορίζει αν κάποιος είναι εξωστρεφής ή ευσυνείδητος», Αντίθετα, παρατηρούμε χιλιάδες γενετικές διαφορές που, μεμονωμένα συμβάλλουν ελάχιστα, αλλά συλλογικά διαμορφώνουν την προσωπικότητα, παράλληλα με τις επιδράσεις του περιβάλλοντος».

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι κοινές γενετικές παραλλαγές εξηγούν περίπου το 5% έως 9% των διαφορών που παρατηρούνται στα χαρακτηριστικά προσωπικότητας μεταξύ των ανθρώπων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περισσότερες από 16.000 κοινές γενετικές παραλλαγές συμβάλλουν ανεξάρτητα στη διαμόρφωση καθενός από τα πέντε χαρακτηριστικά.

Οι γενετικές συσχετίσεις παρουσίασαν αξιοσημείωτη σταθερότητα μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, γεωγραφικών περιοχών του δυτικού κόσμου και μεθόδων αξιολόγησης της προσωπικότητας. Παρόμοια αποτελέσματα προέκυψαν είτε οι συμμετέχοντες αξιολογούσαν οι ίδιοι τον χαρακτήρα τους είτε η αξιολόγηση γινόταν από κοντινά τους πρόσωπα. Εξαίρεση αποτέλεσε η προσήνεια, για την οποία διαπιστώθηκε μικρότερη συνέπεια. Πρόσθετες αναλύσεις μεταξύ μελών των ίδιων οικογενειών έδειξαν ότι οι περισσότερες γενετικές συσχετίσεις δεν μπορούν να αποδοθούν απλώς στις κοινές περιβαλλοντικές συνθήκες ανατροφής.

Η σχέση προσωπικότητας και υγείας

Η ομάδα διαπίστωσε επίσης ότι τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας μοιράζονται γενετικές επιδράσεις με διάφορες συμπεριφορές και προβλήματα υγείας. Για παράδειγμα, οι γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τον νευρωτισμό συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης των ψυχιατρικών διαταραχών που εξετάστηκαν. Αντίθετα, η ευσυνειδησία παρουσίασε γενετικές συσχετίσεις με μειωμένη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και συχνότερη σωματική άσκηση.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, πάντως, ότι αυτές οι συσχετίσεις αφορούν πληθυσμιακές ομάδες και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αξιόπιστες προβλέψεις σχετικά με συγκεκριμένα άτομα. Οι γενετικοί δείκτες είχαν περιορισμένη δυνατότητα πρόβλεψης της συμπεριφοράς.

Επηρεάζουν, δεν καθορίζουν

Τα ευρήματα προσφέρουν νέα εργαλεία για την κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην προσωπικότητα, την υγεία και τη συμπεριφορά, χωρίς να υποστηρίζουν ότι η ανθρώπινη φύση είναι γενετικά προκαθορισμένη.

«Το DNA μάς επηρεάζει, αλλά δεν καθορίζει την προσωπικότητά μας ή το μέλλον μας», λέει χαρακτηριστικά ο Κράντσλερ.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, τέλος, την ανάγκη μεγαλύτερων μελετών με συμμετέχοντες διαφορετικής γενετικής καταγωγής και πολιτισμικού υπόβαθρου, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο τα αποτελέσματα ισχύουν σε διαφορετικούς πληθυσμούς.