«Δαίδαλος»: Ο νέος ελληνικός υπερυπολογιστής που μπαίνει στην παγκόσμια ελίτ

Η Ελλάδα αποκτά μία από τις ισχυρότερες υπολογιστικές υποδομές που έχουν εγκατασταθεί ποτέ στη χώρα. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» εγκαινιάζεται σήμερα, Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την επιστημονική έρευνα, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την επεξεργασία τεράστιων όγκων δεδομένων.

Δεν πρόκειται απλώς για έναν ιδιαίτερα γρήγορο υπολογιστή. Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» είναι μία υποδομή σχεδιασμένη να εκτελεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο υπολογισμούς που για έναν συμβατικό υπολογιστή θα απαιτούσαν εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, βρίσκεται στην 31η θέση της παγκόσμιας κατάταξης TOP500, ενώ είναι και ο ισχυρότερος υπερυπολογιστής που έχει καταταχθεί ποτέ από την Ελλάδα. Παράλληλα, βρίσκεται στην 23η θέση του GREEN500, της διεθνούς λίστας που αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των ισχυρότερων υπολογιστικών συστημάτων.

Τι σημαίνουν τα 85,69 petaflops

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της υπολογιστικής του ισχύος, ένα petaflop αντιστοιχεί σε ένα τετράκις εκατομμύριο πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο.

Στην πράξη, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» έχει καταγράψει επίδοση περίπου 85,7 τετράκις εκατομμυρίων τέτοιων υπολογισμών ανά δευτερόλεπτο, ενώ η θεωρητική μέγιστη επίδοσή του στη λίστα TOP500 ξεπερνά τα 115 petaflops.

Η ΕΔΥΤΕ αναφέρει ότι η νέα υποδομή προσφέρει υπολογιστική ισχύ περίπου 120 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του προηγούμενου εθνικού υπερυπολογιστή ARIS.

Από την Ιατρική μέχρι την πρόγνωση του καιρού

Η χρησιμότητα ενός τέτοιου συστήματος δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ιδιαίτερα απαιτητικές εργασίες στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τη Βιοϊατρική, τη Βιολογία, τη Φυσική, την Υπολογιστική Χημεία, τη Μετεωρολογία και την ανάλυση μεγάλων δεδομένων.

Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκπαίδευση πολύ μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, την προσομοίωση μορίων για την έρευνα νέων φαρμάκων, πολύπλοκα μοντέλα πρόγνωσης καιρού και κλίματος, αλλά και προσομοιώσεις που απαιτούν επεξεργασία τεράστιου αριθμού μεταβλητών.

Αντίστοιχα, επιχειρήσεις θα μπορούν να αξιοποιούν την υποδομή για ανάπτυξη νέων προϊόντων και εφαρμογών χωρίς να χρειάζεται να διαθέτουν οι ίδιες υπερυπολογιστικά συστήματα τέτοιου μεγέθους.

Στην «καρδιά» του NVIDIA GH200

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» βασίζεται σε αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και χρησιμοποιεί τους προηγμένους NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchips, που συνδυάζουν ισχυρούς επεξεργαστές ARM με επιταχυντές GPU ειδικά σχεδιασμένους για εφαρμογές HPC και Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το σύστημα διαθέτει συνολικά 411.264 υπολογιστικούς πυρήνες σύμφωνα με την καταχώρισή του στο TOP500.

Παράλληλα, διαθέτει αποθηκευτικό σύστημα υψηλών επιδόσεων 1 petabyte NVMe και επιπλέον αποθηκευτική χωρητικότητα περίπου 10 petabytes.

Με απλά λόγια, είναι σχεδιασμένος όχι μόνο για να πραγματοποιεί τεράστιο αριθμό υπολογισμών, αλλά και για να μετακινεί και να επεξεργάζεται εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες δεδομένων με πολύ υψηλές ταχύτητες.

Υδρόψυξη για να αντιμετωπιστεί η τεράστια θερμότητα

Η υψηλή υπολογιστική ισχύς συνοδεύεται και από ένα βασικό πρόβλημα: τη θερμότητα.

Για τον λόγο αυτό ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» χρησιμοποιεί τεχνολογία άμεσης υδρόψυξης, με το υγρό να απομακρύνει τη θερμότητα πολύ πιο αποτελεσματικά από τα συμβατικά συστήματα ψύξης με αέρα.

Η ενεργειακή του απόδοση αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους κατάφερε να φτάσει στην 23η θέση του GREEN500, με επίδοση 61,427 gigaflops ανά watt.

Το EuroHPC έχει επίσης προβλέψει τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προηγμένων τεχνολογιών ψύξης, με στόχο τον περιορισμό του ενεργειακού αποτυπώματος μιας εγκατάστασης που λειτουργεί σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ισχύος.

Από εργοστάσιο του 19ου αιώνα σε κέντρο υπερυπολογιστών

Εξίσου ιδιαίτερη είναι η τοποθεσία όπου εγκαταστάθηκε.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» φιλοξενείται σε νέο Data Center μέσα στο ιστορικό κτήριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, έναν χώρο βιομηχανικής κληρονομιάς που μετατράπηκε σε υποδομή προηγμένης τεχνολογίας.

Έτσι, ένα κτήριο που κάποτε συνδεόταν με τη βιομηχανική παραγωγή του Λαυρίου φιλοξενεί πλέον ένα από τα ισχυρότερα υπολογιστικά συστήματα της Ευρώπης.

Κόστος περίπου 36 εκατ. ευρώ

Η προμήθεια του υπερυπολογιστή έχει συνολικό κόστος περίπου 36 εκατομμύρια ευρώ.

Το 35% χρηματοδοτείται από την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση EuroHPC, ενώ το υπόλοιπο 65% καλύπτεται από το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Στην κοινοπραξία του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» συμμετέχουν επίσης η Κύπρος, το Μαυροβούνιο και η Βόρεια Μακεδονία, ενώ τη λειτουργία και διαχείρισή του αναλαμβάνει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας – ΕΔΥΤΕ (GRNET).

Ποιοι θα μπορούν να τον χρησιμοποιούν

Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ δεν προορίζεται αποκλειστικά για ένα πανεπιστήμιο ή μία κρατική υπηρεσία.

Η υπολογιστική του ισχύς θα είναι διαθέσιμη σε ερευνητές, πανεπιστήμια, επιστημονικά ιδρύματα, δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις και βιομηχανίες τόσο από την Ελλάδα όσο και από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο της επένδυσης: μία ελληνική ερευνητική ομάδα ή startup θα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ που μέχρι πρόσφατα ήταν διαθέσιμη κυρίως σε κορυφαία διεθνή εργαστήρια και πολύ μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» θα «τροφοδοτεί» το ελληνικό AI Factory

Ο υπερυπολογιστής αποτελεί παράλληλα την υπολογιστική βάση του PHAROS AI Factory, του ελληνικού «εργοστασίου» Τεχνητής Νοημοσύνης που έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories.

Το PHAROS θα δίνει σε startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους, εργαλεία AI, δεδομένα και εξειδικευμένη τεχνογνωσία.

Τρεις από τους βασικούς τομείς στους οποίους θα επικεντρωθεί είναι η Υγεία, η Ελληνική Γλώσσα και ο Πολιτισμός και η Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Στην πράξη, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» θα παρέχει την τεράστια υπολογιστική ισχύ και το PHAROS θα λειτουργεί ως η υποδομή μέσω της οποίας αυτή η ισχύς θα μετατρέπεται σε νέες εφαρμογές και υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Ελλάδα στις 14 χώρες με τόσο υψηλή θέση στο TOP500

Η είσοδος του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» στην 31η θέση του TOP500 έφερε την Ελλάδα ανάμεσα στις πρώτες 14 χώρες παγκοσμίως που εκπροσωπούνται από υπερυπολογιστή σε τόσο υψηλή θέση της διεθνούς κατάταξης, σύμφωνα με την ΕΔΥΤΕ.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» βρίσκεται πλέον στην ίδια ευρωπαϊκή υπολογιστική «οικογένεια» με συστήματα όπως τα JUPITER, LUMI, Leonardo και MareNostrum, τα οποία χρησιμοποιούνται για ορισμένα από τα πιο απαιτητικά επιστημονικά και τεχνολογικά projects της Ευρώπης.

Η πραγματική αξία του, όμως, δεν θα κριθεί μόνο από τη θέση του σε μια παγκόσμια κατάταξη. Θα κριθεί από το κατά πόσο η τεράστια υπολογιστική ισχύς του θα μετατραπεί σε νέα έρευνα, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, καινοτόμες επιχειρήσεις και τεχνολογίες που μέχρι σήμερα ήταν πολύ δύσκολο να αναπτυχθούν στην Ελλάδα.