Αντίστροφη μέτρηση για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου

Η επανέναρξη των ερευνών πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου ξεκίνησε με την υποβολή επίσημου αιτήματος από τη γαλλική εταιρεία NEXANS προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.

Στο πεδίο αναμένεται να δοκιμαστεί πλέον στην πράξη η συνεννόηση που επιδίωξε το προηγούμενο διάστημα το Παρίσι με την τουρκική πλευρά, με πρωταρχικό στόχο την ανεμπόδιστη εξέλιξη του κρίσιμου αυτού ενεργειακού έργου.

Ο οδικός χάρτης για την έκδοση της NAVTEX

Το αίτημα κατατέθηκε απευθείας από τη NEXANS και όχι μέσω της γαλλικής πρεσβείας, επιβεβαιώνοντας έτσι τον χαρακτήρα του ως έργου ελληνικού ενδιαφέροντος. Η συγκεκριμένη κίνηση ενεργοποιεί τον μηχανισμό που θα οδηγήσει στην έκδοση της NAVTEX για τη διεξαγωγή των ερευνών. Αρχικά, η αίτηση που κατατέθηκε στη Δ1 Διεύθυνση του ΥΠΕΞ μπαίνει στο μικροσκόπιο της Διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Έρευνας Ερευνών Θαλασσών (ΕΧΑΕΘ).

Η Επιτροπή, με τη σειρά της, θα εισηγηθεί στον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος έχει την τελική αρμοδιότητα για τη λήψη της απόφασης. Το τελευταίο βήμα περιλαμβάνει την προώθηση του αιτήματος στην Υδρογραφική Υπηρεσία για την έκδοση της σχετικής αναγγελίας, η οποία θα καθορίζει με ακρίβεια τις συντεταγμένες πορείας του ερευνητικού πλοίου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η συγκεκριμένη διαδικασία θα απαιτήσει τουλάχιστον δύο εβδομάδες, μεταθέτοντας χρονικά την έναρξη των εργασιών μετά τα τέλη Οκτωβρίου.

Η «αίτηση εξαίρεσης» για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο

Ταυτόχρονα, έχει ήδη τεθεί σε κίνηση η προβλεπόμενη διαδικασία προς το Λιμενικό Σώμα για την εξαίρεση ανάληψης του έργου από το υπό γαλλική σημαία πλοίο ABEILLE MARENGO, καθώς διαπιστώθηκε έλλειψη πλοίου με ελληνική σημαία που να διαθέτει τις απαιτούμενες δυνατότητες. Στο εν λόγω έγγραφο γίνεται ρητή αναφορά σε έρευνες εντός των εθνικών χωρικών υδάτων, που αποτελούν τον χώρο ευθύνης του Λιμενικού.

Το κείμενο τονίζει πως επί του παρόντος «δεν υφίσταται καμία άλλη διαφοροποίηση στην όλη διαδικασία που αφορά στη διαδρομή της έρευνας για την προτιθέμενη πόντιση και όδευση του καλωδίου», διατηρώντας απαράλλακτο το πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν οι προηγούμενες αδειοδοτήσεις.

Ορίζεται επίσης ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν εντός του προβλεπόμενου διαστήματος, έως τις 31/12/2026, με ανοιχτή την προοπτική νέας παράτασης. Αξίζει να σημειωθεί πως το αίτημα υποβλήθηκε από την εταιρεία Next Geosolution Europe SA, η οποία ανέλαβε το έργο από την ανάδοχο NEXANS SA, και περιγράφει ρητά το αντικείμενο ως την «απαραίτητη προκαταρκτική υποθαλάσσια έρευνα, με ωκεανογραφικές και βυθομετρικές εργασίες, μεταξύ της θαλάσσιας περιοχής της Κορακιάς, στον Νομό Ηρακλείου Κρήτης, και της θαλάσσιας περιοχής της Κύπρου».

Το διπλωματικό παρασκήνιο

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, το σχήμα του GSI ήταν έτοιμο και τελούσε εν αναμονή του πράσινου φωτός για την κατάθεση του αιτήματος και την έκδοση της NAVTEX. Η καθυστέρηση συνδεόταν με την προσπάθεια ολοκλήρωσης των παρασκηνιακών επαφών της γαλλικής διπλωματίας, η οποία επιδίωκε να διασφαλίσει ότι δεν θα εγερθούν νέα εμπόδια από την Τουρκία. Ανεπίσημα, η Αθήνα κρατά αποστάσεις, δηλώνοντας άγνοια για το τι ακριβώς συζήτησαν οι Γάλλοι με την τουρκική πλευρά και για το αν βρέθηκε μια φόρμουλα που να ικανοποιεί την Άγκυρα χωρίς να θίγει τις ελληνικές θέσεις.

Εικάζεται, ωστόσο, ότι η γαλλική πλευρά θεωρεί πως έχει βρει το κατάλληλο πλαίσιο, δίνοντας έτσι το έναυσμα για τη διαδικασία. Στο τραπέζι είχαν πέσει διάφορες ιδέες, με μία από αυτές να προβλέπει την υποβολή επίσημου αιτήματος στην Ελλάδα και μια απλή γνωστοποίηση του προγράμματος στην Τουρκία. Ο κίνδυνος μιας τέτοιας κίνησης είναι η Τουρκία να εκλάβει τη γνωστοποίηση ως δικό της «αίτημα», να εκδώσει τουρκική NAVTEX και να προβάλει τον ισχυρισμό ότι οι έρευνες γίνονται με δική της άδεια σε περιοχή που θεωρεί υφαλοκρηπίδα της.

Πρακτικά, σε αυτή την περίπτωση, η Αθήνα θα απαντούσε με ακυρωτική NAVTEX, καθιστώντας σαφές ότι οι έρευνες διεξάγονται βάσει της αναγγελίας του εξουσιοδοτημένου σταθμού του Ηρακλείου για την ελληνική ΑΟΖ. Το ευνοϊκότερο σενάριο είναι οι έρευνες να προχωρήσουν παρά την ανταλλαγή NAVTEX, αρκεί η «γνωστοποίηση» να μην πάρει τη μορφή αιτήματος προς ένα παράκτιο κράτος. Ωστόσο, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος μιας θερμής εμπλοκής, αν η Τουρκία επιχειρήσει να επιτηρήσει τις εργασίες με την παρουσία πολεμικού πλοίου βάσει μιας παράνομης NAVTEX.

Η σκληρή στάση της Άγκυρας και η κόκκινη γραμμή της Αθήνας

Τα μηνύματα που εκπέμπει η Τουρκία παραμένουν, σε κάθε περίπτωση, αρνητικά. Πέρα από τις γνωστές δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόσφατη τοποθέτηση του Μουσταφά Μπασκαρά, διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (DEHUKAM), ο οποίος έχει αναλάβει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Τουρκίας.

Ο ίδιος διεμήνυσε με σαφήνεια πως οι «αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία και τον τρόπο που θα διεξαχθούν οι εργασίες σε αυτές τις περιοχές πρέπει να λαμβάνονται από κοινού με την Τουρκία και πρέπει να ληφθεί άδεια από την Τουρκία με την υποβολή γνωστοποίησης». Проχώρησε μάλιστα παραπέρα, προειδοποιώντας ότι «όποιος πρόκειται να πραγματοποιήσει εργασίες στην υφαλοκρηπίδα της Τουρκίας, πρέπει να λάβει άδεια για τις εργασίες αυτές…».

Απέναντι σε αυτές τις αξιώσεις, η Αθήνα έχει διαμηνύσει κατηγορηματικά προς πάσα κατεύθυνση ότι το αίτημα για τις έρευνες πρέπει να υποβληθεί αποκλειστικά στην Ελλάδα, η οποία έχει την πλήρη ευθύνη για την έκδοση της NAVTEX. Σύμφωνα με ανώτατες πηγές, η ελληνική πλευρά έχει χαράξει μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή: δεν πρόκειται να κάνει δεκτό κανένα αίτημα το οποίο θα έχει υποβληθεί παράλληλα και σε οποιαδήποτε τρίτη πλευρά.