Αδενοκαρκίνωμα: Δύο έλληνες γιατροί εξηγούν τη νόσο του Πάπα

Στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Gemelli της Ρώμης νοσηλεύεται ο Πάπας Λέων ΙΔ’ ο οποίος υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση μέρους του πνεύμονα, καθώς διαγνώστηκε με αδενοκαρκίνωμα.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», αναφέρουν ότι ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως.

Ο καρκίνος του πνεύμονα, αν και συνδέεται στενά με το κάπνισμα, μπορεί να εμφανιστεί και σε ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη κατηγορία ασθενών, με διακριτά επιδημιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά, η οποία παρουσιάζει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον.

Σύμφωνα με τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το 2022 καταγράφηκαν περίπου 2,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις και 1,8 εκατομμύρια θάνατοι, που αντιστοιχούν στο 12,4% των νέων διαγνώσεων καρκίνου και στο 18,7% των θανάτων από κακοήθειες. Το αδενοκαρκίνωμα αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου του πνεύμονα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 40–50% των συνολικών περιστατικών και εμφανίζεται τόσο σε καπνιστές όσο και σε μη καπνιστές.

Υπολογίζεται ότι περίπου το 10–20% των καρκίνων του πνεύμονα στις Ηνωμένες Πολιτείες διαγιγνώσκεται σε άτομα που δεν έχουν καπνίσει ποτέ, ενώ σε ορισμένους ασιατικούς πληθυσμούς το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο. Το αδενοκαρκίνωμα αποτελεί τον επικρατέστερο τύπο σε αυτή την ομάδα ασθενών, δηλαδή τους μη καπνιστές. Η εμφάνισή του αποδίδεται σε σύνθετη αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών και βιολογικών παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται η ατμοσφαιρική ρύπανση, η παθητική έκθεση στον καπνό, η επαγγελματική έκθεση και η γενετική προδιάθεση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφορετική μοριακή «ταυτότητα» των αδενοκαρκινωμάτων που αναπτύσσονται σε μη καπνιστές. Οι καρκίνοι που σχετίζονται με το κάπνισμα χαρακτηρίζονται συνήθως από υψηλότερο συνολικό φορτίο γονιδιακών μεταλλάξεων. Η διάκριση αυτή έχει ουσιαστική κλινική σημασία, καθώς επιτρέπει τη χορήγηση στοχευμένων θεραπειών.

Ενα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται, σύμφωνα με τους έλληνες επιστήμονες, αφορά τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Η αξονική τομογραφία χαμηλής ακτινοβολίας αποτελεί τη μοναδική μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονα σε κατάλληλα επιλεγμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, κυρίως βάσει ηλικίας και καπνιστικού ιστορικού.

Αντίθετα, για τους μη καπνιστές δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν το όφελος της συστηματικής εφαρμογής αντίστοιχων προγραμμάτων. Η αναγνώριση των μη καπνιστών που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποτελεί επομένως ένα σημαντικό πεδίο έρευνας, με στόχο την ανάπτυξη περισσότερο εξατομικευμένων στρατηγικών έγκαιρης διάγνωσης.

Παράλληλα, η αναφορά οικογενειακού ιστορικού κακοήθειας, όπως πολλαπλού μυελώματος σε συγγενή πρώτου βαθμού, θέτει το ερώτημα της πιθανής κληρονομικής προδιάθεσης. Ωστόσο, η εμφάνιση διαφορετικών κακοηθειών σε μέλη της ίδιας οικογένειας δεν υποδηλώνει απαραίτητα κοινή γενετική αιτιολογία. Παρότι έχουν αναγνωριστεί σπάνιες κληρονομικές μεταβολές που σχετίζονται με αυξημένη προδιάθεση για καρκίνο του πνεύμονα, η πλειονότητα των περιπτώσεων δεν αποδίδεται σε αναγνωρισμένο κληρονομικό σύνδρομο.

Σύμφωνα με τα επίσημα ανακοινωθέντα για την περίπτωση του Πάπα αφαιρέθηκε ολόκληρος ο κάτω λοβός του δεξιού πνεύμονα. Ο όγκος περιεγράφηκε ως μικρός και εντοπισμένος και ανακαλύφθηκε σε εξετάσεις ρουτίνας. Αναμένεται η τελική ιστολογική εξέταση για να διαπιστωθεί εάν είχαν προσβληθεί οι λεμφαδένες. Αν δεν υπάρχει προσβολή των λεμφαδένων και ο όγκος είναι σχετικά μικρός, δεν θα χρειαστεί κάποια συμπληρωματική θεραπεία και η πιθανότητα ίασης είναι μεγάλη (80% και πάνω).

Η περίπτωση του Πάπα αναδεικνύει τελικά μια ουσιαστική πρόκληση για τη σύγχρονη Ογκολογία, την ανάγκη καλύτερης κατανόησης των μηχανισμών καρκινογένεσης σε άτομα χωρίς ιστορικό καπνίσματος, αλλά και ανάπτυξης αξιόπιστων μεθόδων αναγνώρισης όσων διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Γιατί, όπως τονίζουν οι έλληνες γιατροί, ενώ η μοριακή ανάλυση έχει ήδη επιτρέψει σημαντικά βήματα προς την εξατομίκευση της θεραπείας, η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα στους μη καπνιστές παραμένει ένα σημαντικό, ακόμη αναπάντητο, επιστημονικό ζητούμενο.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google