Ενδείξεις ψυχοπάθειας μπορούν να αναγνωριστούν στον καθημερινό γραπτό λόγο, σύμφωνα με μελέτη

Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι περιγράφουν τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις σημαντικές στιγμές της ζωής τους στον γραπτό λόγο μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία της προσωπικότητάς τους που συνδέονται με την ψυχοπάθεια, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Personality and Individual Differences, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν τις λέξεις που επιλέγουμε όταν γράφουμε, αν και όχι πάντοτε με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς.

Τα τρία βασικά χαρακτηριστικά

Η ψυχοπάθεια δεν περιλαμβάνεται ως αυτοτελής διάγνωση στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM), επισημαίνει το Science Alert. Ωστόσο, ο όρος χρησιμοποιείται ευρέως, ιδιαίτερα στην εγκληματολογία, για να περιγράψει ένα σύνολο προβληματικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας.

Σύμφωνα με το τριαρχικό μοντέλο της ψυχοπάθειας, τρία είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της: η τόλμη, η έλλειψη αναστολών και η σκληρότητα. Και η μελέτη των ερευνητών κλινικής ψυχολογίας Κέι Μπρέι και Λόρα Ντρίσλεϊν, από το Πανεπιστήμιο του Μισισίπι στις ΗΠΑ, δείχνει ότι καθένα από αυτά αφήνει διαφορετικό αποτύπωμα στον γραπτό λόγο.

Πολυδιάστατη, όχι ενιαία

«Οι άνθρωποι τείνουν να αντιμετωπίζουν την ψυχοπάθεια ως κάτι ενιαίο, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολυδιάστατη», εξηγεί η Μπρέι. Όλοι εμφανίζουν σε κάποιον βαθμό αυτά τα χαρακτηριστικά. Η συνύπαρξή τους, όμως, σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα μπορεί να συνδέεται με σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς.

Όπως επισημαίνει η Ντρίσλεϊν, η επιστημονική κοινότητα απομακρύνεται σταδιακά από τον χαρακτηρισμό ανθρώπων ως «ψυχοπαθών», καθώς η ψυχοπάθεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απόλυτη κατηγορία. Οι επιμέρους διαστάσεις της μπορούν, ωστόσο, να προβλέψουν σημαντικές συμπεριφορές, όπως η εγκληματικότητα, η υποτροπή και η βία μεταξύ ερωτικών συντρόφων.

Τι έδειξαν τα γραπτά 451 ανθρώπων

Στη μελέτη συμμετείχαν 307 προπτυχιακοί φοιτητές και 144 άνθρωποι που είχαν αποφυλακιστεί. Όλοι συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο TriPM (Triarchic Psychopathy Measure), το οποίο αξιολογεί τα τρία βασικά ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν για τρεις σημαντικές εμπειρίες της ζωής τους: μια ιδιαίτερα θετική στιγμή, μια ιδιαίτερα αρνητική και ένα γεγονός που αποτέλεσε σημείο καμπής.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι συγκέντρωναν υψηλή βαθμολογία στην τόλμη χρησιμοποιούσαν γενικά λιγότερες λέξεις που σχετίζονται με το άγχος, όπως «ανησυχία», «φόβος» και «νευρικότητα». Αντίστοιχα, όσοι εμφάνιζαν υψηλά επίπεδα σκληρότητας χρησιμοποιούσαν λιγότερες λέξεις που συνδέονται με αρνητικά συναισθήματα, όπως «μίσος», «πόνος» και «κούραση», όταν περιέγραφαν μια καθοριστική αλλαγή στη ζωή τους.

Η έλλειψη αναστολών αποδείχθηκε ότι είχε τη μεγαλύτερη επίδραση στη γλώσσα. Οι συμμετέχοντες με υψηλή βαθμολογία σε αυτό το χαρακτηριστικό αναφέρονταν πολύ σπανιότερα σε θετικές εκβάσεις και στις τρεις αφηγήσεις τους.

Παράλληλα, χρησιμοποιούσαν περισσότερες αρνητικές εκφράσεις όταν περιέγραφαν ευχάριστες εμπειρίες και καθοριστικές στιγμές, αλλά όχι όταν αναφέρονταν στις δυσκολότερες περιόδους της ζωής τους. Επιπλέον, στις αφηγήσεις τους για αρνητικές εμπειρίες και σημαντικές αλλαγές εμφανίζονταν συχνότερα αναφορές σε ουσίες, με λέξεις όπως «μπύρα», «κρασί», «μεθυσμένος» και «πούρο». Η ίδια τάση δεν παρατηρήθηκε στις περιγραφές θετικών στιγμών.

Πέρα από τα στερεότυπα

Τα αποτελέσματα αμφισβητούν την αντίληψη ότι οι άνθρωποι με ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά χρησιμοποιούν απαραίτητα έναν ψυχρό λόγο, στερημένο από συναίσθημα ή προσωπικό νόημα. Αντίθετα, μπορεί να εκφράζουν συναισθήματα που δεν ανταποκρίνονται πάντοτε σε όσα θεωρούνται αναμενόμενα σε μια συγκεκριμένη περίσταση.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι στόχος δεν είναι η διάγνωση της ψυχοπάθειας μέσω του γραπτού λόγου, αλλά η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα χαρακτηριστικά αυτά εκδηλώνονται στην καθημερινότητα, ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς εγκληματική συμπεριφορά.

Η καλύτερη κατανόηση των τριών διαστάσεων και των μηχανισμών που τις διαμορφώνουν, επισημαίνει η Ντρίσλεϊν, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων παρεμβάσεων και, ιδανικά, την πρόληψη της εμφάνισης σοβαρών ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών.