Το γαλλικό παράδοξο: Σχολεία σε κρίση, παρά τα € δισ. στην Παιδεία

Ετοιμόρροπα κτίρια, ελλείψεις καθηγητών, εξαντλητικά ωράρια και προγράμματα σπουδών που δεν ανταποκρίνονται πάντα στις ανάγκες των μαθητών: οι εξηγήσεις για τη μαθητική εξέγερση που συγκλονίζει τη Γαλλία είναι πολλές και σε μεγάλο βαθμό γνωστές. Πίσω τους διακρίνεται η αγωνία μιας γενιάς που δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία, ενώ η οργή της διασταυρώνεται με την ευρύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια – γεγονός που, σύμφωνα με κάποιους, θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός νέου κινήματος αλά «Κίτρινα Γιλέκα».

Υπάρχει όμως και ένα παράδοξο που δεν εξηγείται εύκολα: η Γαλλία εξακολουθεί να δαπανά μεγάλα ποσά για τη σχολική εκπαίδευση, χωρίς όμως να καταφέρνει να εξασφαλίζει σε όλα τα σχολεία αξιοπρεπείς συνθήκες λειτουργίας. Προφανώς οι δαπάνες αυτές δεν ακυρώνουν τα παράπονα των μαθητών. Θέτουν ωστόσο ένα επιπλέον ερώτημα: πού πηγαίνουν τα χρήματα και γιατί δεν φτάνουν εκεί όπου χρειάζονται;

Αυτό το παράδοξο εξετάζει σε ανάλυσή του ο Μάσιμο Νάβα της  Corriere della Sera, παραπέμποντας, μεταξύ άλλων, σε εκτενές ρεπορτάζ της Μικαέλα Βίγκελ, επί σειρά ετών ανταποκρίτριας της Frankfurter Allgemeine Zeitung στο Παρίσι.

Οι επενδύσεις και η καθημερινότητα στις τάξεις

Στην περιφέρεια του Παρισιού Ιλ-ντε-Φρανς το δεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης των λυκείων που εγκρίθηκε το 2017 έχει προϋπολογισμό άνω των 6,6 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η γερμανίδα δημοσιογράφος, μόνο στο διαμέρισμα του Σεν Ντενί, όπου το κλίμα είναι ιδιαίτερα τεταμένο, έχουν ανακαινιστεί 53 λύκεια, ενώ τρία ανακατασκευάστηκαν πλήρως.

Στον φετινό προϋπολογισμό της περιφέρειας, μόνο για τα λύκεια προβλέπονται δαπάνες ύψους 1,9 δισ. ευρώ – σχεδόν 4.000 ευρώ ανά μαθητή. Ομως οι μαθητές περιγράφουν μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Μιλούν για ταβάνια που στάζουν, για σοβάδες που πέφτουν, για θέρμανση που δεν λειτουργεί, για βουλωμένες τουαλέτες χωρίς τα στοιχειώδη, ακόμη και για ποντίκια στις τάξεις.

Στην αγανάκτηση και, εν τέλει, στην εξέγερση της μαθητικής νεολαίας της Γαλλίας συνέβαλαν επίσης οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφηκαν φέτος στη χώρα. Πολλά σχολεία δεν διαθέτουν κλιματισμό ούτε επαρκή μόνωση, ενώ η επιστροφή στις τάξεις δεν συμπίπτει πλέον με την υποχώρηση της καλοκαιρινής ζέστης. Τη δυσαρέσκεια ενίσχυσε και η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων, που τον Σεπτέμβριο επεκτάθηκε και στα λύκεια.

Τα βασικά αιτήματα, ωστόσο, των μαθητών αφορούν τις συνθήκες μάθησης και τις ελλείψεις εκπαιδευτικών. «Οι νέοι αισθάνονται ολοένα πιο έντονα ότι ανήκουν σε μια χαμένη γενιά, η οποία καλείται να πληρώσει το τίμημα της υποβάθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος», ανέφερε ο Ριάντ Ρανί, ηγετική φυσιογνωμία του μαθητικού κινήματος.

Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA του ΟΟΣΑ για το 2025, που δημοσιεύθηκαν στις αρχές Σεπτεμβρίου, ενισχύουν αυτή την ανησυχία. Οι επιδόσεις της Γαλλίας συγκαταλέγονται μεταξύ των χειρότερων που έχουν καταγραφεί στη χώρα. Παραμένουν κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, αλλά στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου υποχώρησαν περαιτέρω σε σύγκριση με το 2022, ενώ στις φυσικές επιστήμες έμειναν περίπου στα ίδια επίπεδα (όσο για τις επιδόσεις των ελλήνων μαθητών, δυστυχώς ισχύει απόλυτα το «από το κακό στο χειρότερο»).

Πού πηγαίνουν τα χρήματα

Πώς εξηγείται αυτό το γαλλικό παράδοξο, δηλαδή το γεγονός ότι το δημόσιο σχολείο πράγματι νοσεί (με τον έναν ή τον άλλο τρόπο), παρά τα δεκάδες δισεκατομμύρια που απορροφά; Ο προϋπολογισμός για τη σχολική εκπαίδευση το 2026 αγγίζει τα 90 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τις δαπάνες για την άμυνα! Πού πηγαίνουν, λοιπόν, όλα αυτά τα λεφτά;

Περίπου 25 δισ. ευρώ, πάνω από το ένα τέταρτο του συνόλου, αντιστοιχεί στην κρατική συνεισφορά στις συντάξεις των εκπαιδευτικών. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της taz, περίπου το 70% των χρημάτων που απομένουν προορίζεται για τους μισθούς των εκπαιδευτικών (παρότι οι αμοιβές τους είναι σχετικά χαμηλές). Η γερμανική εφημερίδα αναφέρει επίσης ότι τουλάχιστον 8 δισ. ευρώ διατίθενται ετησίως για το προσωπικό των ιδιωτικών σχολείων που έχουν σύμβαση με το κράτος, τα περισσότερα από τα οποία είναι θρησκευτικά, γεγονός που αποτελεί μόνιμη αιτία αντιπαράθεσης στην κοσμική Γαλλία.

Ζήτημα αποτελεί και μια διαδικασία αποκέντρωσης που έμεινε στη μέση: το κράτος κατέστησε τις περιφέρειες αρμόδιες για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των σχολικών κτιρίων, διατηρώντας την ευθύνη για το διδακτικό προσωπικό και τα προγράμματα σπουδών, ωστόσο ο συντονισμός δεν είναι πάντα αποτελεσματικός, ειδικά όσον αφορά τον διαμοιρασμό των αντίστοιχων πόρων.

Οσο για τις ελλείψεις προσωπικού, αποτελεί γεγονός ότι το υπουργείο Παιδείας δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να προσελκύσει εκπαιδευτικούς. Τα απαιτούμενα προσόντα είναι μειωμένα σε σχέση με το παρελθόν, ενώ έχουν απλουστευθεί και οι διαδικασίες πρόσληψης. Παρ’ όλα αυτά, οι χαμηλές αποδοχές σε σύγκριση, για παράδειγμα, με τη Γερμανία και οι δύσκολες συνθήκες εργασίας αποθαρρύνουν τους υποψηφίους, με αποτέλεσμα να μένουν ακάλυπτες θέσεις, ιδίως στα μαθηματικά, στην πληροφορική και στις φυσικές επιστήμες (πολύ συχνά, όταν ένας εκπαιδευτικός αρρωσταίνει δεν βρίσκεται αντικαταστάτης και οι μαθητές χάνουν ώρες διδασκαλίας).

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google