Ολοι οι δελφίνοι του Πούτιν

Οταν έρθει η ώρα της διαδοχής του Βλαντίμιρ Πούτιν, μια ομάδα αναμένεται να πρωταγωνιστήσει στην κούρσα, οι λεγόμενοι στη Ρωσία «σιλοβίκι», οι άνθρωποι που ελέγχουν τις μυστικές υπηρεσίες και τους μηχανισμούς καταστολής του πουτινικού καθεστώτος.

Ο νομικός

Μεταξύ αυτών, όπως γράφει η ιταλική La Repubblica, ο Ιγκόρ Κράσνοφ θα μπορούσε να αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην παλιά φρουρά των υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών, με ρίζες στη σοβιετική εποχή (κατά την οποία αναδείχθηκε και ο ίδιος ο Πούτιν) και τη νεότερη γενιά, που σχεδιάζει σύγχρονες μεθόδους καταστολής.

Μόλις πενήντα ετών και πρόεδρος του ανώτατου δικαστηρίου από τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Κράσνοφ έκανε τα πρώτα του βήματα ως δημόσιος κατήγορος: ξεκίνησε από την εισαγγελία του Αρχάγγελσκ, στον απώτατο βορρά της ευρωπαϊκής Ρωσίας, αναλαμβάνοντας πολύκροτες υποθέσεις διαφθοράς και οργανωμένου εγκλήματος.

Η μεγάλη ευκαιρία του δόθηκε το 2006, όταν μετατέθηκε στη Μόσχα. Εκεί κέρδισε την προσοχή του Πούτιν, χάρη στον τρόπο με τον οποίο οδήγησε προς τη συγκάλυψη τις έρευνες για τις δολοφονίες, πρώτα της Αννα Πολιτκόφσκαγια (το 2006) και αργότερα του Μπόρις Νεμτσόφ (το 2015) δύο εκ των πιο δραστήριων και επιφανών επικριτών του πουτινικού καθεστώτος.

Εκτοτε εκτελεί χρέη εξ απορρήτων νομικού του επικεφαλής του Κρεμλίνου. Σε αυτό το πλαίσιο ο Πούτιν του ανέθεσε να διαμορφώσει το νομικό πλαίσιο για τους «ξένους πράκτορες», το βασικό εργαλείο με το οποίο το καθεστώς διώκει εδώ και χρόνια τις ανεξάρτητες οργανώσεις και την πολιτική διαφωνία, αλλά και να προσδώσει νομική υπόσταση στους νέους περιορισμούς πρόσβασης στο Διαδίκτυο.

Ο Κράσνοφ είναι, κατά κάποιον τρόπο, ο «νομικός εγκέφαλος», όπως το θέτει η La Repubblica, της πουτινικής καταστολής και, ως εκ τούτου, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη των μηχανισμών ασφαλείας. Διατηρεί ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τον Ιβάν Τκάτσεφ, πρώην διευθυντή του Τμήματος Κ της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας (FSB) που είναι αρμόδιο για την αντιμετώπιση του οικονομικού εγκλήματος, και νυν επικεφαλής της αντικατασκοπείας της ίδιας υπηρεσίας. Φροντίζει βεβαίως, να διατηρεί διαύλους και με τα υπόλοιπες διευθύνσεις και τμήματα των μυστικών υπηρεσιών.

Ο άνθρωπος των ειδικών αποστολών

Το άλλο ισχυρό πρόσωπο μεταξύ των «σιλοβίκι» ακολούθησε πιο «παραδοσιακή» πορεία. Ο Αλεξέι Ντιούμιν, 54 ετών, εμφανίζεται σταθερά μεταξύ των πιθανών διαδόχων του «τσάρου», συνήθως με την περιγραφή «πρώην σωματοφύλακας του Πούτιν». Στην πραγματικότητα, όμως, έχει υπάρξει πολύ περισσότερα.

Σήμερα είναι γραμματέας του Κρατικού Συμβουλίου, ενός ουσιαστικά συμβουλευτικού οργάνου (κατά ορισμένους απλώς διακοσμητικού) στο πλαίσιο του οποίου ο ρώσος πρόεδρος συσκέπτεται με τους κυβερνήτες των ρωσικών περιφερειών. Ο επίσημος τίτλος του, όμως, αποκαλύπτει ελάχιστα για έναν άνθρωπο που έχει αναλάβει, κατ’ εντολήν του ίδιου του Πούτιν, δύσκολες αποστολές, ακόμη και στρατιωτικές.

Η πιο πρόσφατη ήταν ο συντονισμός της ανάκτησης των εδαφών της περιφέρειας Κουρσκ που είχαν καταλάβει οι ουκρανικές δυνάμεις το 2024. Η ετικέτα του «σωματοφύλακα» προέρχεται από τη σχεδόν δεκαετή θητεία του στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας της Ρωσίας, κύρια αποστολή της οποίας είναι η προσωπική ασφάλεια του προέδρου και των ανώτατων αξιωματούχων της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Αργότερα τοποθετήθηκε σε νευραλγικές θέσεις στην υπηρεσία πληροφοριών του ρωσικού στρατού (GRU) καθώς και στη διοίκηση των ειδικών δυνάμεων, που διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στην κατάληψη της Κριμαίας το 2014 και μετά από μία οκταετία, τον Φεβρουάριο του 2022, στην εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.

Ο Ντιούμιν έχει διατελέσει επίσης κυβερνήτης (έως το 2024) της περιφέρειας Τούλα, το οποίο σημαίνει πως συνδυάζει επιχειρησιακή εμπειρία, θητεία στις υπηρεσίες πληροφοριών και γνώση της περιφερειακής διοίκησης. Σε αυτά προστίθεται ένα καθοριστικό πλεονέκτημα: οι εξαιρετικά ισχυροί προσωπικοί του δεσμοί με τον σημερινό ένοικο του Κρεμλίνου με την ιταλική εφημερίδα να κάνει λόγο για έναν συνδυασμό που του εξασφαλίζει την εμπιστοσύνη των μηχανισμών ασφαλείας και τον καθιστά σημαντικό παράγοντα σε κάθε πιθανό σενάριο για την εποχή μετά από τον Πούτιν.

Η «νέα αριστοκρατία» και οι απόγονοί της

Πολλοί από τους πιθανούς διαδόχους του ρώσου προέδρου –ή όσους θα ήθελαν τουλάχιστον να έχουν λόγο στην επιλογή του– προέρχονται από τους γόνους του καθεστώτος: παιδιά και εγγόνια της παλιάς φρουράς που τα τελευταία χρόνια προωθήθηκαν σε κορυφαίες θέσεις.

Ο πουτινισμός, άλλωστε, είναι και ένα σύστημα δυναστειών, στο οποίο η οικογενειακή καταγωγή μετρά όσο και η πολιτική αφοσίωση. Ο Νικολάι Πατρούσεφ, πρώην επικεφαλής της FSB και αργότερα γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας -ίσως ο άνθρωπος στον οποίο ο Πούτιν οφείλει περισσότερο από κάθε άλλον την άνοδό του- είχε δώσει το 2000 μια εξαιρετικά εύστοχη περιγραφή της ρωσικής εξουσίας. «Οι υπηρεσίες ασφαλείας είναι η νέα ρωσική αριστοκρατία», είχε πει, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η ανάδειξη της ηγετικής τάξης προκύπτει μέσα από μηχανισμούς αντίστοιχους με εκείνους της παλιάς τσαρικής αριστοκρατίας.

Ο ίδιος ο Πατρούσεφ προώθησε τον γιο του, Ντμίτρι, αρχικά στην ηγεσία της Rosselkhozbank, του κύριου χρηματοδότη του αγροτικού τομέα στη Ρωσία, στη συνέχεια στο υπουργείο Γεωργίας και, από το 2024, στη θέση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης.

Ομως οι γόνοι που ξεχωρίζουν ως πιθανοί πρωταγωνιστές στη μετά Πούτιν εποχή είναι άλλοι. Ο πιο επιφανής είναι ο Μπόρις Κοβαλτσούκ, 48 ετών, γιος του Γιούρι Κοβαλτσούκ, βασικού μετόχου της Bank Rossiya, ο οποίος ελέγχει επίσης τον μεγαλύτερο ρωσικό όμιλο μέσων ενημέρωσης και θεωρείται εδώ και χρόνια ο σημαντικότερος ιδεολογικός σύμβουλος του Πούτιν.

Από το 2024, ο Μπόρις είναι πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κύρια, όμως, αποστολή του είναι να εξασφαλίσει ότι η ισχύς των Κοβαλτσούκ -της οικογένειας ολιγαρχών που πρόσφεραν στον Πούτιν τη μεγαλύτερη οικονομική και επικοινωνιακή υποστήριξη- θα διατηρηθεί και στην μεταπουτινική εποχή.

Η ανιψιά του Πούτιν

Υπάρχει επίσης η Αννα Γεβγένιεβα Τσιβίλιοβα, η μοναδική γυναίκα σε αυτήν την εκλεκτή ομάδα δυνάμει δελφίνων. Το 2024 διορίστηκε υφυπουργός Αμυνας, αρμόδια για τους βετεράνους και τις οικογένειες των πεσόντων, το οποίο, όμως, δεν πρέπει να προκαλεί εντύπωση, δεδομένου ότι το πατρικό της όνομα είναι Πούτινα: ο πατέρας της ήταν πρώτος ξάδελφος του Βλαντίμιρ Πούτιν και η ίδια μεγάλωσε πρακτικά με την οικογένεια του ρώσου προέδρου.

Ξεκίνησε ως ψυχίατρος στην επαρχία, αλλά στα τέλη της δεκαετίας του 1990 εγκατέλειψε το επάγγελμα για να στραφεί στις επιχειρήσεις, αξιοποιώντας τις οικογενειακές διασυνδέσεις. Ως πρόεδρος του μεταλλευτικού ομίλου Kolmar, που δραστηριοποιείται κυρίως στη Γιακουτία, έκανε περιουσία, αποφασίζοντας στη συνέχεια να διαθέσει ένα μικρό μέρος της για τη στήριξη των θυμάτων του πολέμου που εξαπέλυσε ο θείος της κατά της Ουκρανίας.

Το 2023 πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ιδρύματος «Υπερασπιστές της Πατρίδας», το οποίο αργότερα μετατράπηκε σε κρατικό φορέα, με αποστολή τη στήριξη των αναπήρων πολέμου, των οικογενειών των πεσόντων και των βετεράνων. Η φιλανθρωπική αυτή δραστηριότητα αποτέλεσε το εφαλτήριο για την άνοδό της στην ηγεσία του υπουργείου Αμυνας. Από τη θέση της υφυπουργού συντονίζει πλέον όλες τις κρατικές δράσεις υποστήριξης των βετεράνων.

Αν αναλογιστεί κανείς το κοινωνικό και πολιτικό βάρος που έχουν ήδη οι οικογένειες των εκατομμυρίων βετεράνων, πεσόντων και αναπήρων πολέμου –και το βάρος που θα έχουν στη Ρωσία του μέλλοντος– εκτιμάται πως η Τσιβίλιοβα θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε κάθε σενάριο διαδοχής του θείου της. Μέσα σε όλα αυτά, η ανιψιά του Πούτιν δεν παραμελεί τους δικούς της ανθρώπους, ιδίως τον σύζυγό της Σεργκέι Τσιβίλιοφ, στον οποίο ο Πούτιν έδωσε το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google