Ίδρυμα «Η Θεοτόκος»: 70 χρόνια φροντίδας, καινοτομίας και ένταξης για τη νευροδιαφορετικότητα

Σε μια έκταση 51 στρεμμάτων στο Ίλιον, το Κοινωφελές Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» λειτουργεί από το 1954 ως ένα από τα σημαντικότερα κέντρα υποστήριξης παιδιών, εφήβων και νέων ενηλίκων με αναπτυξιακές και νοητικές διαταραχές ή διαταραχές του αυτιστικού φάσματος. Με περισσότερους από 100 εξειδικευμένους εργαζόμενους, το Ίδρυμα υποστηρίζει καθημερινά πάνω από 400 ωφελούμενους, με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την αυτονομία, την κοινωνική συμμετοχή και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Οι αρχές λειτουργίας του συνοψίζονται στο τρίπτυχο «Καινοτομία – Φροντίδα – Ένταξη», το οποίο διατρέχει ολόκληρο το φάσμα των υπηρεσιών του. Από την πρώιμη παιδική ηλικία έως την εργασία στην ενήλικη ζωή, οι υπηρεσίες του Ιδρύματος προσαρμόζονται στις ανάγκες και το στάδιο ζωής κάθε ατόμου. Περιλαμβάνουν ανίχνευση και διάγνωση αναπτυξιακών δυσκολιών, πρώιμη παρέμβαση, εκπαίδευση, θεραπευτική υποστήριξη, επαγγελματική κατάρτιση και ένταξη στην αγορά εργασίας. Παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί και ιατρικό προσωπικό συνεργάζονται για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων, ενώ παράλληλα παρέχεται συμβουλευτική και καθοδήγηση στις οικογένειες.

Η Πρώιμη Παρέμβαση λειτουργεί από το 2000 στο Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας, εστιάζοντας στην ανάπτυξη παιδιών προσχολικής ηλικίας, την ενδυνάμωση των γονέων και την προετοιμασία για το σχολείο. Από το 2016, το Ίδρυμα παρέχει σχετικές υπηρεσίες και σε παιδιά 21 βρεφονηπιακών σταθμών. Στο ίδιο Κέντρο λειτουργούν Τμήματα Εφήβων, Επαγγελματικής Κατάρτισης και Μετάβασης στην αγορά εργασίας, με ειδικότητες όπως μαγειρική και ζαχαροπλαστική, κηπουρική, ξυλουργική, κεραμική, γραμματειακή υποστήριξη, ψηφιακά μέσα, τυπογραφία, βιβλιοδεσία, υφαντική, μεταξοτυπία, ραπτική, ανακύκλωση, διαχείριση προϊόντων και τρισδιάστατη εκτύπωση. Τα Τμήματα Μετάβασης υποστηρίζουν για έως τρία χρόνια αποφοίτους των εργαστηρίων και ενήλικες από την κοινότητα, με έμφαση στην εργασία, την επικοινωνία και την οργάνωση της καθημερινής ζωής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αυτοεκπροσώπηση, την υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων, τις κοινωνικές δεξιότητες, τη σεξουαλική και την κυκλοφοριακή αγωγή. Η συμβουλευτική απευθύνεται στους γονείς και στα αδέλφια των παιδιών, ενισχύοντας το υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.

Εργασιακή ένταξη με συνεχή υποστήριξη

Η Υπηρεσία Υποστηριζόμενης Εργασίας «ΕργΑξία» λειτουργεί από το 1996 και αναλαμβάνει την προετοιμασία των υποψηφίων, την αντιστοίχισή τους με κατάλληλες θέσεις, την εκπαίδευση στον χώρο εργασίας και τη συνεχή υποστήριξη εργαζομένων και εργοδοτών. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη δημιουργία επαγγελματικού προφίλ, την αναγνώριση των δυνατοτήτων του υποψηφίου και την ανάλυση της θέσης εργασίας, με την υποστήριξη να συνεχίζεται και μετά την τοποθέτηση. Μέσα από την υπηρεσία, 220 νέοι και νέες έχουν ενταχθεί στην ανοιχτή αγορά εργασίας, ενώ σήμερα υποστηρίζονται 97 εργαζόμενοι. Από τον Δεκέμβριο του 2025, η συνεργασία με το ΙΝΣΕΤΕ ενισχύει την κατάρτιση και την επαγγελματική ένταξη στον τουρισμό και τη φιλοξενία, μέσω Μνημονίου Συνεργασίας που αφορά την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την ισότιμη επαγγελματική ένταξη ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές στον κλάδο.

Επιστημονική γνώση και συνεργασίες

Οι συνεργασίες του Ιδρύματος με το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής συνδέουν την έρευνα με την καθημερινή υποστήριξη, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντικείμενό τους είναι η αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές και η ανάπτυξη νέων εφαρμογών υποστήριξης. Επιπλέον, το Ίδρυμα συμμετέχει σε ελληνικά και διεθνή δίκτυα, όπως η International Association for the Scientific Study of Intellectual and Developmental Disabilities, η European Platform for Rehabilitation, η European Association of Service providers for Persons with Disabilities, η Ελληνική Εταιρεία Υποστηριζόμενης Εργασίας και το Ελληνικό «ΔΙΚΤΥΟ» Παρόχων Υπηρεσιών για Άτομα με Αναπηρία. Η συμμετοχή αυτή ενισχύει την ανταλλαγή καλών πρακτικών και την ανάπτυξη τεχνογνωσίας. Το Ίδρυμα εφαρμόζει τις αρχές της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και διαθέτει πιστοποιήσεις EQUASS Assurance και ISO 9001.

Στόχοι για την επόμενη μέρα

Το Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» χρόνο με τον χρόνο διευρύνει τους ορίζοντές του. Για τα επόμενα χρόνια, έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους, ώστε να μετεξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο Κέντρο για τη Νευροδιαφορετικότητα. Οι στρατηγικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν την περαιτέρω ενίσχυση της πρώιμης παρέμβασης, τη δημιουργία απογευματινών προγραμμάτων για παιδιά σχολικής ηλικίας, την ανάπτυξη της υποστηριζόμενης διαβίωσης σε κατάλληλους χώρους, τη διεύρυνση της ΕργΑξίας και την υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Στον σχεδιασμό «Θεοτόκος 2030» περιλαμβάνονται επίσης η δυνατότητα υποστήριξης οικογενειών σε απομακρυσμένες περιοχές, η ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας και περισσότερες συνεργασίες με κοινωνικούς εταίρους και επιχειρήσεις. Επιδίωξη είναι να αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που υποστηρίζονται, με έμφαση στην ποιότητα, την εξατομίκευση και την ισότιμη συμμετοχή. Κεντρικός στόχος, όμως, είναι και η ακόμα πιο ουσιαστική παρέμβαση του Ιδρύματος στην ελληνική κοινωνία, ώστε να την εκπαιδεύει, να την ενημερώνει και να την επηρεάζει θετικά για θέματα νευροδιαφορετικότητας.

Κατά την επίσκεψη που έγινε στις 6 Οκτωβρίου 2026, τους εκπροσώπους των ΜΜΕ υποδέχτηκαν ο Πρόεδρος του Ιδρύματος κ. Παναγής Καρέλλας, η Γενική Γραμματέας κα Πώλα Φράγκου και άλλα επιτελικά στελέχη, που ξενάγησαν τους επισκέπτες στις εγκαταστάσεις κατά τις ώρες λειτουργίας και τους παρουσίασαν το έργο που επιτελείται.

Μήνυμα του Προέδρου του Ιδρύματος «Η Θεοτόκος», κ. Παναγή Καρέλλα

«Στο Ίδρυμα “Η Θεοτόκος” πιστεύουμε ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να αναπτύξει τις δυνατότητές του, να συμμετέχει, να δημιουργεί και να προχωρά στη ζωή. Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στον πυρήνα της αποστολής μας. Οφείλουμε να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά, οι νέοι και οι ενήλικες που υποστηρίζουμε να αποκτούν εφόδια για μια ζωή με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία, πραγματικές επιλογές και ουσιαστική θέση μέσα στην κοινωνία».