Η πανώλη, ένα εργαστήριο στη Σιβηρία και πολλή καχυποψία για τη Ρωσία

Οι φήμες που άρχισαν να κυκλοφορούν μοιάζουν βγαλμένες από θρίλερ. Μια νεαρή ερευνήτρια σε εργαστήριο της Σιβηρίας σπάει, υποτίθεται, έναν δοκιμαστικό σωλήνα με θανατηφόρο παθογόνο της πανώλης. Μέσα σε 48 ώρες είναι νεκρή. Οι Αρχές τρέχουν να περιορίσουν την κατάσταση και τα ερωτήματα πολλαπλασιάζονται, τροφοδοτώντας θεωρίες συνωμοσίας. Μπορεί τελικά να μην υπήρξε καμία διαρροή από το Ινστιτούτο Ερευνας κατά της Πανώλης του Ιρκούτσκ. Ομως, όπως σημειώνει ο Economist, ο κόσμος δικαιολογημένα παρακολουθεί την υπόθεση με ανησυχία.

Ορισμένα γεγονότα είναι αδιαμφισβήτητα. Η 28χρονη Ντάρια Σιπιλόβα, ερευνήτρια στο ινστιτούτο, πέθανε σε περιφερειακό νοσοκομείο την περασμένη Παρασκευή (02.10). Περίπου 200 άνθρωποι που είχαν έρθει σε επαφή μαζί της τέθηκαν υπό ιατρική παρακολούθηση, γεγονός που δείχνει ότι οι αρχές θεωρούν πιθανό να πέθανε από κάποια λοιμώδη νόσο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η αιτία του θανάτου της δεν έχει επισήμως επιβεβαιωθεί. Η ρωσική ομοσπονδιακή υπηρεσία υγειονομικής επιτήρησης ανακοίνωσε ότι δεν εντόπισε «ενδείξεις μικροοργανισμών που σχετίζονται με την επαγγελματική της δραστηριότητα» και απέδωσε τον θάνατο σε «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας».

Πέρα από την επιβεβαίωση του θανάτου, οι ρωσικές αρχές έχουν δώσει ελάχιστες πληροφορίες, ενώ ταυτόχρονα εφαρμόζουν επειγόντως μέτρα ελέγχου στην περιοχή. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε τη Δευτέρα (05.10) ότι η κυβέρνησή του «παρακολουθεί στενά» την υπόθεση. Η πανδημία της Covid-19 παραμένει νωπή στη μνήμη και, όπως επισημαίνει ο Economist, είναι αναμενόμενο ένα τέτοιο περιστατικό να προκαλεί διεθνές ενδιαφέρον. Αναπόφευκτα, διατυπώθηκε και το ερώτημα αν υπάρχει σχέση με το ρωσικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων, το οποίο, σύμφωνα με δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, εξακολουθεί να βρίσκεται σε λειτουργία.

Το βακτήριο Yersinia pestis, γνωστό ως πανώλη, εμφανίζεται σε δύο μορφές. Χιλιάδες άνθρωποι προσβάλλονται κάθε χρόνο από τη βουβωνική πανώλη, συνήθως έπειτα από επαφή με τρωκτικά. Αν διαγνωστεί έγκαιρα, αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Χωρίς θεραπεία, όμως, μπορεί να εξελιχθεί σε πνευμονική πανώλη, η οποία μεταδίδεται μέσω σταγονιδίων του αναπνευστικού και είναι δυσκολότερη στην αντιμετώπισή της, με υψηλότερο ποσοστό θνητότητας. Η μελέτη του παθογόνου έχει, ασφαλώς, θεμιτούς επιστημονικούς σκοπούς, από την κατανόηση της νόσου, έως την ανάπτυξη εμβολίων και θεραπειών.

Ωστόσο, η έλλειψη διαφάνειας γύρω από το περιστατικό ανησυχεί τους ειδικούς στη βιοασφάλεια. Η πανώλη ανήκει σε μια ομάδα παθογόνων υψηλού κινδύνου, μαζί με τον άνθρακα, την ευλογιά και τους ιούς που προκαλούν αιμορραγικούς πυρετούς, όπως ο Εμπολα. Όπως γράφει ο Economist, η εξάπλωση εργαστηρίων βιοασφάλειας σε όλο τον κόσμο αυξάνει και την πιθανότητα ατυχημάτων.

Υπάρχει, όμως, και μια σκοτεινότερη διάσταση. Τα συγκεκριμένα παθογόνα θεωρούνται κατάλληλα για χρήση ως βιολογικά όπλα. Η πανώλη μπορεί να μετατραπεί σε αερόλυμα, διευκολύνοντας τη μετάδοσή της στους ανθρώπους, ενώ μπορεί επίσης να τροποποιηθεί γενετικά ώστε να καταστεί ανθεκτική στα αντιβιοτικά. Η Σοβιετική Ενωση, παρότι είχε επικυρώσει το 1975 τη Σύμβαση για τα Βιολογικά Οπλα, διατηρούσε μυστικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων. Το 1992 ο Μπόρις Γέλτσιν το αναγνώρισε και συμφώνησε να διαλυθεί.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η Ρωσία έχει διατηρήσει μυστικότητα γύρω από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις βιολογικών ερευνών. Δορυφορικές εικόνες μιας τέτοιας εγκατάστασης έξω από τη Μόσχα δείχνουν σημαντική επέκταση μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Το 2023, έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών για την τήρηση των διεθνών συνθηκών κατέληξε ότι η Ρωσία διατηρεί επιθετικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων.

Με βάση τα ανεπίσημα στοιχεία που είναι σήμερα διαθέσιμα για το Ιρκούτσκ, ο ΠΟΥ θεωρεί χαμηλό τον κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι το ινστιτούτο συνδέεται με δραστηριότητες βιολογικών όπλων και η Ρωσία επιμένει ότι οι μυστικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις της κάνουν μόνο αμυντική έρευνα. Ομως, όπως καταλήγει ο Economist, η Ρωσία είχε πει το ίδιο και για την έρευνα χημικών όπλων, πριν επιχειρήσει το 2018 να δολοφονήσει στη Βρετανία τον Σεργκέι Σκριπάλ με στρατιωτικού τύπου νευροτοξικό παράγοντα. Μπορεί οι φήμες για διαρροή από το εργαστήριο να μην έχουν καμία βάση. Με τόσο λίγη διαφάνεια, όμως, είναι δύσκολο να θεωρήσει κανείς τη ρωσική εκδοχή δεδομένη.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google