Το νέο προφίλ του σωφρονιστικού μας συστήματος

Είναι δύο-δυόμισι χρόνια τώρα που οι φυλακές έχουν ανοίξει διάπλατα τις πόρτες τους και υποδέχονται υποδίκους και καταδικασθέντες. Η τελευταία τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα προς αυστηρότερη κατεύθυνση αύξησε κατακόρυφα τον πληθυσμό τους: Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, περίπου 150 άτομα περνούν πλέον το κατώφλι των σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας ανά μήνα.

Το άθροισμα θέλει συνολικά 3.400 υπεράριθμους κρατούμενους (14.100, με χωρητικότητα που αντιστοιχεί σε 10.700), στοιχείο σημαντικό για μια χώρα που μετράει καταδίκες στο παρελθόν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως προς τις συνθήκες διαβίωσης των εγκλείστων, αλλά και νωπές αποφάσεις ελληνικών δικαστηρίων που αποζημιώνουν κάποιους εξ αυτών για τις ημέρες κράτησής τους.

«Αξιοποιούμε κάθε δυνατότητα επιπλέον χώρου. Η Δράμα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα», τονίζει ο Αρίστος Περρής, Γενικός Γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής, εξηγώντας ότι στη φυλακή της συγκεκριμένης πόλης από τις πέντε πτέρυγες του καταστήματος λειτουργούσε μόνο η μία. «Σε ορισμένες φυλακές, προσθέτουμε χώρους προκατασκευασμένους, Εχουμε, επίσης, φροντίσει να λειτουργήσουμε μια πτέρυγα που ήταν ανενεργή στις γυναικείες φυλακές Κορυδαλλού, αλλά και έχουμε δώσει έμφαση στις αγροτικές φυλακές, η χωρητικότητα των οποίων – περίπου 1.000 θέσεις, συνολικά – κυμαινόταν από 35% έως 55%, απουσία αιτήσεων ενδιαφέροντος. Δεν μπορούν, άλλωστε, να εκτίσουν οι πάντες ποινή σε αγροτική φυλακή – δεν επιτρέπεται φερ΄ ειπείν σε όσους έχουν καταδικαστεί για εγκληματική ή τρομοκρατική οργάνωση. Αλλά και πρέπει να έχουν μια ιδέα από αγροτικές εργασίες όσοι στέλνονται εκεί».

Ο κ. Περρής επισημαίνει ότι το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, υπό τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, δίνει βαρύτητα και στους εναλλακτικούς τρόπους έκτισης ποινών, όπως το «βραχιολάκι», το οποίο πλέον (από τον Μάιο) εφαρμόζεται καθολικά σε ολόκληρη την επικράτεια. Στα σκαριά βρίσκεται μάλιστα η σχετική ζύμωση με δικαστές και δικηγόρους, έτσι ώστε να εφαρμοσθεί εκτεταμένα το μέτρο. Η Δικαιοσύνη αποφασίζει, εξάλλου, ποιοι θα το φορέσουν – μέχρι σήμερα μόνο 80 κρατούμενοι, πανελλαδικώς.

Θεωρητικώς, πάντως, το βραχιολάκι προορίζεται για κάποιους από (τους 3.000, τη στιγμή αυτή στην ελληνική πραγματικότητα) υποδίκους, πρόσωπα δηλαδή που βρίσκονται υπό προσωρινή κράτηση. Ενδεχομένως, αφορά καταδικασθέντες (αγγίζουν πλέον τους 2.000) για πλημμελήματα, αδικήματα που επισύρουν ποινές έως δυο έτη, αλλά και εγκλείστους που μπορούν να αποφυλακιστούν υπό όρους.

Το συγκρότημα στον Ασπρόπυργο, τα γεύματα και οι κλούβες

Η μεγαλύτερη φυλακή της χώρας, αυτή του Κορυδαλλού, θα έχει νέα έδρα στον Ασπρόπυργο και η διαδικασία για τη μετεγκατάστασή της έχει μπει στις «ράγες». Η Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής τοποθετεί την ανάδειξη του τελικού αναδόχου τον Ιανουάριο του 2027. Το έργο ΣΔΙΤ θα αποτελείται από συγκρότημα κτιρίων, καθώς θα στεγάζει τις σημερινές ανδρικές και γυναικείες φυλακές, το νοσοκομείο, το ψυχιατρείο του Κορυδαλλού, συν τη Διεύθυνση Μεταγωγών Δικαστηρίων Αττικής, συν δικαστικό μέγαρο (με αίθουσες και για ανακριτικές πράξεις), με σκοπό, μεταξύ άλλων, να αποφεύγονται μετακινήσεις κρατουμένων.

Δεν χρειάζεται να επισκεφθεί κανείς τις φυλακές ανά τη χώρα για να καταλάβει ότι έχουν κάνει τον κύκλο τους –ίσως η φυλακή της Κέρκυρας να διεκδικεί τον τίτλο της παλαιότερης (κτίστηκε κατά την περίοδο της αγγλικής Αρμοστείας, τον 19ο αιώνα)– και να διαπιστώσει ότι είναι τουλάχιστον ελλειμματικές ως προς τις υποδομές. Ποια εγκατάσταση περασμένου αιώνα μπορεί να αντέξει ηλεκτρονικά συστήματα ασφαλείας, διαδίκτυο, τηλεοράσεις…

Ο κ. Περρής υπογραμμίζει ως κοστολογημένο το πρόγραμμα κατασκευής νέων σωφρονιστικών καταστημάτων με εθνικούς και ενωσιακούς πόρους, 80 εκατ. ευρώ από τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση (ΔΑΜ) και 150 εκατ. από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030. Μια θέση σε φυλακή σύγχρονη κοστολογείται περί τα 50.000 ευρώ, ως εκ τούτου μια ολόκληρη υποδομή, π.χ. για 600 κρατούμενους, ανέρχεται σε δεκάδες εκατομμύρια.

«Σύντομα θα δημοπρατηθεί η νέα φυλακή στα Ιωάννινα, ενώ την προσεχή εβδομάδα θα υπογραφεί η προγραμματική σύμβαση για αυτή στη Μεγαλόπολη, έχει ενταχθεί στα έργα στρατηγικής σημασίας του ΤΑΙΠΕΔ», επισημαίνει ο κ. Περρής. «Στη Θεσσαλία θα έχουμε το κατάστημα κράτησης της Κασσαβέτειας, με θέσεις τόσο για άνδρες (300) όσο και για νέους / ανηλίκους (400), ενώ έχει δρομολογηθεί το επονομαζόμενο Κρήτη 2 στις Κουρούνες Λασιθίου (ημιτελές έργο, του 2008), καθώς και αυτό στο Βόιο Κοζάνης. Αντίστοιχο έργο έχει εγκρίνει η κυβερνητική επιτροπή και στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής, σε μια υποδομή που έχει μείνει ημιτελής από το 2004».

«Δεν είναι πάντως μόνο το κτιριακό σκέλος που αλλάζει και αποκτά σύγχρονη μορφή», συμπληρώνει ο γενικός γραμματέας. «Εχουμε αυξήσει (από το 2025) κατά 30% το αντίτιμο για τα γεύματα των κρατουμένων –ποσό που είχε να αναπροσαρμοστεί από το 2004– προκειμένου να διατίθενται από τις φυλακές και ικανές ποσότητες, αλλά και καλής ποιότητας φαγητό».

»Αντικαθιστούμε επίσης τα οχήματα μεταφοράς κρατουμένων (κλούβες), τα περισσότερα από τα οποία είναι 30-40 ετών. Μόλις τον Ιούνιο προμηθευθήκαμε με leasing 45 τέτοια οχήματα SUV, τον Νοέμβριο θα πάρουμε άλλα εννέα, ενώ σχεδιάζουμε διαγωνισμό και για επιπλέον. Αγοράσαμε νέες στολές για τους εξωτερικούς φρουρούς, οργανώνουμε ανάλογο διαγωνισμό και για τους εσωτερικούς φρουρούς. Παράλληλα, προμηθευτήκαμε καινούργια περίστροφα και σφαίρες για βολές».

Οι φυλακές είναι φυλακές, όχι κολέγια. Το βίντεο με τον εξαφανισμένο Αλκέτ Ριζάι στις φυλακές Δομοκού εξακολουθεί να κάνει τον γύρο του διαδικτύου. Το . ρώτησε τον κ. Περρή για το θέμα της διαφθοράς στα σωφρονιστικά καταστήματα και τις μεθόδους αντιμετώπισής του:

«Καταβάλλουμε τιτάνια προσπάθεια για την πάταξη του φαινομένου, πάμε να δυσκολέψουμε τη διαφθορά. Καταρχάς, έχουμε πάρει μέτρα για την αποτροπή εισαγωγής παράνομων ειδών στη φυλακή: κάναμε διαγωνισμό 3,7 εκατ. ευρώ για να προμηθευθούμε x-rays (ακτινοσκοπικές συσκευές) και μαγνητικές πύλες. Από τις αρχές Αυγούστου έχει ξεκινήσει η εγκατάστασή τους. Τεράστια προμήθεια, δεν έχει ξαναγίνει εδώ και χρόνια.

»Να τονίσω επίσης το εξής: προμηθευθήκαμε από τις Ενοπλες Δυνάμεις δέκα anti-drone συστήματα για τις πιο μεγάλες φυλακές της χώρας, τον Κορυδαλλό, τον Δομοκό, τη Νιγρίτα, τη Λάρισα, και τα δοκιμάσαμε επιτυχώς – κάποιοι ίσως θυμούνται την είδηση του Αυγούστου για την κατάρριψη drone που μετέφερε κινητά και κάρτες SIM στις φυλακές Λάρισας. Παραγγείλαμε άλλα 25 και περιμένουμε να παραδοθούν κάποια εξ αυτών τέλη Σεπτεμβρίου. Στελέχη του Κέντρου Ερευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) του ΓΕΕΘΑ εκπαίδευσαν ένστολους στην Ακαδημία της Αστυνομίας για τον χειρισμό τους.

»Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη είναι διατεθειμένο να εγκαταστήσει και ραντάρ στους προαύλιους χώρους των φυλακών. Το έχουμε κάνει ήδη, πειραματικά, στον Κορυδαλλό. Η σκοπιά, ειδικά τις νυχτερινές ώρες, κρίνουμε ότι δεν αρκεί.

»Παράλληλα, υπάρχει αυστηρός έλεγχος στα εξωτερικά θυρωρεία, έλεγχος που ασκείται και στο προσωπικό, στους φύλακες, σε όλους. Επιχειρούμε να μειώσουμε τους κινδύνους, στο μέτρο του δυνατού. Το καλό και εκπαιδευμένο προσωπικό, η δυναμική ασφάλεια με άλλα λόγια, είναι διαχρονικός σκοπός στις φυλακές. Η καθημερινή επαφή με τους κρατούμενους δεν πρέπει να υπερβαίνει τις κόκκινες γραμμές – πάντα, όμως, υπάρχουν εξαιρέσεις». 

Πετσέτες, σαμπουάν και air condition

Η ζωή στη φυλακή θα ήταν απείρως πιο δύσκολη χωρίς τις δωρεές -είτε σε είδος είτε σε χρηματικά ποσά– που διατίθενται για τους εγκλείστους. Στα τέλη του 2025, η εταιρεία «ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ», Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Εργου, διέθεσε περίπου 1,5 εκατ. ευρώ, για να ανανεώσει τα λευκά είδη (σεντόνια, πετσέτες) και τον εξοπλισμό ύπνου (στρώματα, κουβέρτες) σε όλες τις φυλακές της χώρας.

Μεγάλη εταιρεία που εξειδικεύεται σε προϊόντα τεχνολογίας, πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών, οικιακών συσκευών ανέλαβε να εγκαταστήσει air-condition στις γυναικείες φυλακές του Κορυδαλλού και της Θήβας. Ο Σύλλογος Συμπαραστάσεως Κρατουμένων «Ο Ονήσιμος» προμηθεύει με είδη προσωπικής υγιεινής τον πληθυσμό των φυλακών, ενώ και ανώνυμοι πολίτες προβαίνουν πολύ συχνά σε κινήσεις γενναιοδωρίας, προσφέροντας είδη πρώτης ανάγκης για τους εγκλείστους.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google