Η πολύτιμη χαλυβουργία της Ουκρανίας στο έλεος του Πούτιν

Για χιλιάδες κατοίκους της Ζαπορίζια, το εργοστάσιο χάλυβα Zaporizhstal ήταν κάτι περισσότερο από ένας τόπος εργασίας. Για γενιές ολόκληρες υπήρξε ο μεγαλύτερος και πιο πλούσιος εργοδότης της πόλης. «Δεν είναι απλώς μια μεγάλη εταιρεία. Είναι η καρδιά της πόλης», λέει στο BBC ο Ντένις Μακσίτσκο, που εργάζεται εκεί εδώ και χρόνια.

Τώρα αυτή η καρδιά έχει σταματήσει να χτυπά. Μετά από τέσσερα κύματα ρωσικών επιθέσεων με πυραύλους, δύο τον Αύγουστο και δύο τον Σεπτέμβριο, το τεράστιο εργοστάσιο, που απασχολεί 8.500 ανθρώπους, έκλεισε επ’ αόριστον. Σύμφωνα με τον επικεφαλής επιχειρησιακό διευθυντή της Metinvest, ιδιοκτήτριας εταιρείας της χαλυβουργίας, Αλεξάντρ Μιρονένκο, συνολικά 17 πύραυλοι έπληξαν τις εγκαταστάσεις. Οκτώ εργαζόμενοι σκοτώθηκαν και 31 τραυματίστηκαν.

«Σχεδόν όλος ο εξοπλισμός έχει καταστραφεί. Δεν έχουν μείνει παράθυρα και υπάρχουν τρύπες στις στέγες. Οι υψικάμινοι έχουν διαλυθεί σχεδόν ολοκληρωτικά», περιγράφει ο Μακσίτσκο στο BBC. Οι εργαζόμενοι απομακρύνουν τώρα τα συντρίμμια και προσπαθούν να σχεδιάσουν την επόμενη ημέρα, χωρίς να είναι καθόλου βέβαιο ότι το εργοστάσιο θα λειτουργήσει ξανά.

Το BBC επισημαίνει ότι οι ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις στις ουκρανικές μεταλλουργικές μονάδες έχουν εξελιχθεί σε συστηματική εκστρατεία. Μέχρι σήμερα, όλες έχουν δεχθεί πλήγματα, ορισμένες μάλιστα επανειλημμένα.

Και αυτό δεν είναι απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο της καταστροφής των ουκρανικών υποδομών. Η μεταλλουργία και η εξόρυξη αποτελούσαν, πριν από την πλήρη ρωσική εισβολή το 2022, περίπου το 10% του ΑΕΠ της χώρας και το ένα τρίτο των εξαγωγών της. Ο κλάδος απασχολούσε περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ περίπου μία στις 13 θέσεις εργασίας στην Ουκρανία συνδεόταν άμεσα ή έμμεσα με αυτόν.

Σήμερα η παραγωγή έχει σχεδόν παραλύσει και η συμβολή της στο ΑΕΠ είναι, σύμφωνα με τον Μιρονένκο, «πιθανότατα κοντά στο μηδέν». Ολα τα χαλυβουργεία της Metinvest παραμένουν εκτός λειτουργίας. Ο ίδιος θεωρεί ότι στόχος των ρωσικών επιθέσεων είναι να στερήσουν από την Ουκρανία έσοδα από εξαγωγές, φόρους και μισθούς. «Οι προσπάθειές τους ήταν μέχρι τώρα πολύ αποτελεσματικές», λέει.

Το BBC σημειώνει ότι οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις ίδιες τις επιχειρήσεις. Πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ντονμπάς, το 2014, η Ουκρανία διέθετε δώδεκα μεταλλουργικές μονάδες. Το 2018 είχαν απομείνει εννέα και το 2025, τρία χρόνια μετά την πλήρη εισβολή, μόλις έξι. Ανάμεσα στις απώλειες ήταν τα εργοστάσια Azovstal και Illich στη Μαριούπολη, που καταστράφηκαν κατά την πολιορκία της πόλης.

Στο στόχαστρο βρέθηκε και το Κρίβι Ριχ, η πόλη όπου γεννήθηκε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Στις 25 Σεπτεμβρίου η μεγαλύτερη χαλυβουργία της Ουκρανίας, ArcelorMittal Kryvyi Rih, ανακοίνωσε ότι δεν μπορούσε να επαναλειτουργήσει έπειτα από πέντε εβδομάδες επανειλημμένων επιθέσεων. Πέντε εργαζόμενοί της είχαν σκοτωθεί.

Η απώλεια αυτών των εργοστασίων σημαίνει πολύ περισσότερα από χαμένες θέσεις εργασίας. Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Αμυνας της πόλης, Ολεξάντρ Βίλκουλ, προειδοποίησε ότι οι μεταλλουργικές επιχειρήσεις χρηματοδοτούσαν μέσω των φόρων τους τη λειτουργία των δήμων, από τις υποδομές και τις μονάδες θέρμανσης μέχρι τους παιδικούς σταθμούς και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Ο ουκρανός αναλυτής Στανισλάβ Ζιντσένκο λέει στο BBC ότι οι φόροι των μεταλλουργικών εταιρειών κάλυπταν το 30%-70% των δημοτικών δαπανών στις πόλεις όπου λειτουργούσαν. «Με άλλα λόγια, η φυσική επιβίωση αυτών των πόλεων εξαρτάτο από αυτές τις εταιρείες», εξηγεί. Πριν από τον πόλεμο, προσθέτει, ο κλάδος ήταν ο μεγαλύτερος επενδυτής στην ουκρανική οικονομία, επενδύοντας κατά μέσο όρο 2-3 δισ. δολάρια τον χρόνο.

Εάν τα εργοστάσια παραμείνουν κλειστά, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι μπορεί να χάσουν τη δουλειά τους, ενώ ένα νέο κύμα μετανάστευσης θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα ουκρανικά σύνορα. «Μια ανθρωπιστική καταστροφή πλησιάζει», προειδοποιεί ο Ζιντσένκο.

Η χαλυβουργία είναι κρίσιμη και για την άμυνα και την ανοικοδόμηση της χώρας. Ο χάλυβας χρειάζεται για στρατιωτικό εξοπλισμό, καταφύγια και επισκευές κτιρίων. Η Ρωσία έχει δικαιολογήσει τα πλήγματα υποστηρίζοντας ότι οι μονάδες στη Ζαπορίζια και το Κρίβι Ριχ παρήγαγαν στρατιωτικό υλικό.

Οι Ουκρανοί είχαν επιχειρήσει να επαναλειτουργήσουν το Zaporizhstal. Αναψαν μια υψικάμινο, η οποία λειτούργησε μόλις δέκα ώρες πριν ακολουθήσει νέα αεροπορική επίθεση.

Ακόμη κι αν η παραγωγή ξαναρχίσει, το BBC εκτιμά ότι οι συνθήκες λειτουργίας θα παραμείνουν εξαιρετικά δύσκολες. Οι ρωσικές επιθέσεις στους σιδηροδρόμους δυσκολεύουν τη μεταφορά προϊόντων στο εσωτερικό της χώρας, ενώ τα πλήγματα στα λιμάνια έχουν μετατρέψει τις εξαγωγές σε επικίνδυνη υπόθεση. «Κάθε πλοίο κινδυνεύει να δεχθεί επίθεση. Είναι 50-50: είτε θα τα καταφέρει είτε όχι», λέει ο Μιρονένκο.

Μέσα σε όλα αυτά, οι νέες ποσοστώσεις της ΕΕ για τις εισαγωγές χάλυβα, που τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιουλίου, μπορεί να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Ο Μακσίτσκο, πάντως, δεν έχει εγκαταλείψει την ελπίδα. Οι εργαζόμενοι καθαρίζουν τα συντρίμμια και επισκευάζουν ό,τι μπορεί να επισκευαστεί. «Είναι σαν αυτό που κάνουν οι στρατιώτες στα χαρακώματα», λέει. «Οι απλοί άνθρωποι πολεμούν για να κρατήσουν ζωντανό το εργοστάσιο, σαν στρατιώτες».

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google