Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης: 20 χρόνια Ρομποτικής Χειρουργικής στην Ελλάδα

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2006, στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, ξεκίνησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη η εφαρμογή της Ρομποτικής Χειρουργικής με το σύστημα da Vinci από τον Δρ. Κωνσταντίνο Μ. Κωνσταντινίδη.

Υπάρχουν στιγμές στην Ιατρική που σηματοδοτούν την αρχή μιας νέας εποχής. Στη Ρομποτική Χειρουργική αυτή αρχή έγινε το 2006 όταν ο χειρουργός Δρ. Κωνσταντίνος Μ. Κωνσταντινίδης πιστεύοντας στο όραμα της ελάχιστα επεμβατικής ιατρικής μετέτρεψε την Αθήνα και το Ιατρικό Κέντρο Αθηνών σε ένα διεθνές κέντρο ιατρικής αριστείας, καινοτομίας και εκπαίδευσης της Ρομποτικής Χειρουργικής καταγράφοντας δεκάδες εθνικές και παγκόσμιες πρωτιές.

Μια μεγάλη επιστημονική πρωτοπορία η οποία έγινε πραγματικότητα με την εμπιστοσύνη και την επένδυση του προέδρου του ομίλου Ιατρικού Αθηνών, Δρ. Γεώργιου Αποστολόπουλου που πίστεψε στις δυνατότητες της Ρομποτικής Χειρουργικής.

Η επίσημη αφετηρία της ρομποτικής χειρουργικής στην Ελλάδα καταγράφεται την 1η Αυγούστου 2006, με την έλευση του πρώτου συστήματος ρομποτικής da Vinci® στη χώρα μας. Το πρωτοποριακό αυτό σύστημα 4 βραχιόνων, το οποίο είχε μόλις διατεθεί στην παγκόσμια αγορά από τον κατασκευαστικό οίκο Intuitive Surgical Inc., εγκαταστάθηκε και ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Σεπτέμβριο του 2006 στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.

Συγκεκριμένα, στις 26 Σεπτεμβρίου 2006 έγινε η πρώτη επέμβαση και ήταν μια ρομποτική χολοκυστεκτομή. Σήμερα, 20 χρόνια μετά οι ρομποτικές επεμβάσεις από το Δρ. Κωνσταντινίδη ξεπερνούν τις 5.000 και ο ίδιος αναγνωρίζεται ως ένας από τους κορυφαίους pioneers της ελάχιστα επεμβατικής ιατρικής διεθνώς, κατέχοντας εξέχουσες θέσεις όπως: Clinical Professor of Surgery στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Adjunct Professor of Surgery στο Ohio State University, USA, πρόεδρος της Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής ΝοτιοΑνατολικής Ευρώπης, πρόεδρος της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής, πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας Κλινικής Ρομποτικής Χειρουργικής, μόνιμο μέλος της Ακαδημίας Χειρουργών Εκπαιδευτών του Αμερικανικού Κολεγίου Χειρουργών, διοικητής του Ελληνικού Τμήματος του Αμερικανικού Κολεγίου Χειρουργών και επιστημονικός διευθυντής και διευθυντής της Κλινικής Γενικής, Λαπαροσκοπικής, Ογκολογικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.

Χρονιές σταθμοί & παγκόσμιες πρωτιές

• 26/09/2006: Ρομποτική Χολοκυστεκτομή με το σύστημα da Vinci Standard (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 28/09/2006: Ρομποτική αποκατάσταση Κοιλιοκήλης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 05/10/2006: Ρομποτική αποκατάσταση βουβωνοκήλης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 06/10/2006: Ρομποτική σκωληκοειδεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 12/10/2006: Ρομποτική αφαίρεση μάζας (τερατώματος) ελάσσονος επιπλοϊκού θυλάκου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 19/10/2006: Ρομποτική αφαίρεση κύστεως νεφρού (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 02/11/2006: Ρομποτική εκτομή κύστεως ωοθήκης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 13/11/2006: Ρομποτική σαλπιγγο-ωοθηκεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 07/12/2006: Ρομποτική θολοπλαστική Nissen για διαφραγματοκήλη (Πρώτη στην Ελλάδα).

Επέκταση σε Σύνθετες Εκτομές και Ογκολογία

• 30/01/2007: Ρομποτική περιφερική παγκρεατεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 13/02/2007: Ρομποτική επινεφριδεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 01/03/2007: Ρομποτική υφολική υστερεκτομή μετά των εξαρτημάτων (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 08/03/2007: Ρομποτική χαμηλή πρόσθια κολεκτομή (και ολική εκτομή μεσοορθού) για κακοήθεια (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 12/07/2007: Ρομποτική υφολική γαστρεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 08/11/2007: Ρομποτική εκτομή μάζας γαστρικού τοιχώματος (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 23-25/11/2007: Παρουσίαση της πρώτης ρομποτικής επινεφριδεκτομής συνδυασμένης με χολοκυστεκτομή στην ίδια ασθενή (Σύνδρομο Cushing) στο 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Χειρουργικής Ενδοκρινών Αδένων.
• 27/11/2007: Ρομποτική αφαίρεση κύστης ήπατος (Πρώτη στην Ελλάδα — συνδυασμένη επέμβαση με εκτομή μάζας γαστρικού τοιχώματος).

Εξειδίκευση στο Ανώτερο Πεπτικό και τη Βαριατρική

• 08/01/2008: Ρομποτική καρδιομυοτομή κατά Heller για αχαλασία οισοφάγου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 29/01/2008: Ρομποτική λύση συστροφής στομάχου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 31/01/2008: Ρομποτική αποκατάσταση παραοισοφαγικής κήλης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 26/02/2008: Ρομποτική σιγμοειδεκτομή και ορθοπηξία για πρόπτωση ορθού (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 03/04/2008: Ρομποτική αφαίρεση δακτυλίου στομάχου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 11/09/2008: Ρομποτική σύγκλειση κολοστομίας (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 20/01/2009: Ρομποτική αφαίρεση γιγαντιαίου νευρινώματος πυέλου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 12/02/2009: Ρομποτική σπληνεκτομή για γιγαντιαία ψευδοκύστη (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 19/02/2009: Ρομποτική sleeve γαστρεκτομή (μανίκι) για νοσογόνο παχυσαρκία (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 28/05/2009: Ρομποτική γαστρο-εντερο αναστόμωση λόγω δωδεκαδακτυλικής απόφραξης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 12/06/2009: Ρομποτική τοποθέτηση ρυθμιζόμενου δακτυλίου στομάχου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 11/09/2009: Ρομποτική περιφερική παγκρεατεκτομή και σπληνεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 17/09/2009: Ρομποτική δεξιά κολεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 10/12/2009: Ρομποτική αφαίρεση ευμεγέθους κύστεως σπληνός με διατήρηση του οργάνου (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 24/03/2010: Ρομποτική εκτεταμένη συμφυσιόλυση – λύση εσωτερικής κήλης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 08/06/2010: Ρομποτική οισοφαγογαστρεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 16/11/2010: Ρομποτική εκτομή μάζας γλωσσο-επιγλωτιδικού βόθριου – TORS (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 23/11/2010: Ρομποτική εγκαρσιεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 25/11/2010: Ρομποτική Νεφρεκτομή σε παιδί 7 ετών με κακοήθη υπέρταση (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 14/12/2010: Ρομποτική περιφερική παγκρεατεκτομή με διατήρηση σπληνός (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 20/12/2010: Ρομποτική ολική γαστρεκτομή (Πρώτη στην Ελλάδα).

Η Εποχή της Παγκόσμιας Πρωτοπορίας Single-Site

Το 2011 αποτέλεσε έτος-σταθμό, καθώς το Ιατρικό Κέντρο Αθηνών επιλέχθηκε ως ένα από τα τρία κέντρα παγκοσμίως (μαζί με ένα κέντρο στην Ιταλία και ένα στην Ελβετία) για την πρώτη κλινική εφαρμογή της τεχνολογίας μίας μόνο τομής (Single-Site).

• 01/03/2011: Ρομποτική χολοκυστεκτομή μίας μικροτομής 1,5cm στον ομφαλό (Άνδρας 35 ετών — Πρώτη Διεθνώς).
• 22/03/2011: Ρομποτική αφαίρεση ξένου σώματος από τον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο (Πρώτη Διεθνώς).
• 31/03/2011: Πλήρως ρομποτική σύγκλειση κολοστομίας με ενδοκοιλιακή αναστόμωση (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 03/05/2011: Ρομποτική αποκατάσταση κιρσοκήλης από μία μικροτομή Single-Site (Πρώτη Διεθνώς).
• 09/06/2011: Ρομποτική αποκατάσταση διαφραγματοκήλης και θολοπλαστική κατά Nissen από μία μικροτομή Single-Site, συνδυασμένη με χολοκυστεκτομή (Πρώτη Διεθνώς).
• 05/07/2011: Ρομποτική αποκατάσταση κήλης αριστερού διαφράγματος (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 13/09/2011: Ρομποτική παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή Whipple —μία από τις πιο απαιτητικές επεμβάσεις της χειρουγγικής— (Πρώτη στην Ελλάδα, Δεύτερη στην Ευρώπη).
• 07/10/2011: Ρομποτική αποκατάσταση περικολοστομιακής κήλης (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 11/10/2011: Πλήρως Ρομποτική παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή Whipple (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 03/11/2011: Ρομποτική χολοκυστεκτομή μίας τομής Single-Site σε έγκυο 7 μηνών (Πρώτη Διεθνώς).
• 10/11/2011: Ρομποτική Υφολική Υστερεκτομή από μία μικροτομή Single-Site, συνδυασμένη με χολοκυστεκτομή (Πρώτη Διεθνώς).
• 15/11/2011: Ρομποτική επέμβαση Hartmann (Πρώτη στην Ελλάδα).
• 31/01/2012: Ρομποτική πανκολεκτομή με ειλεοστομία (Πρώτη Διεθνώς).
• 30/08/2012: Ρομποτική Single-Site χολοκυστεκτομή και αφαίρεση ευμεγέθους κύστεως άνω πόλου δεξιού νεφρού σε γυναίκα 64 ετών (Πρώτη Διεθνώς).
• 30/08/2012: Ρομποτική Single-Site αφαίρεση δεξιάς περικαρδιακής κύστης σε γυναίκα 32 ετών (Πρώτη Διεθνώς).

Τα θετικά της Ρομποτικής Χειρουργικής

Τα κύρια πλεονεκτήματα για τον χειρουργό είναι:

• Τρισδιάστατη Real-Time Οπτική (3D HD): Παρέχει απόλυτη αίσθηση του βάθους και μεγέθυνση του χειρουργικού πεδίου που ξεπερνά τις 15 φορές.
• Εξάλειψη Φυσικού Τρόμου: Το λογισμικό φιλτράρει και εκμηδενίζει το φυσικό τρέμουλο των χεριών, εξασφαλίζοντας απόλυτα ομαλές κινήσεις στο εσωτερικό του σώματος.
• Ευελιξία Κινήσεων 360° (EndoWrist): Τα μικροσκοπικά εργαλεία διαθέτουν δυνατότητα περιστροφής και γωνιώσεις με 7 βαθμούς ελευθερίας που ξεπερνούν κατά πολύ τις φυσικές δυνατότητες του ανθρώπινου καρπού.
• Εργονομία & Δύναμη: Ο χειρουργός πραγματοποιεί την επέμβαση καθισμένος αναπαυτικά στην κονσόλα, ενώ οι ρομποτικοί βραχίονες χειρουργούν με την ίδια ακριβώς λεπτότητα και δύναμη κάθε ασθενή, ανεξάρτητα από τον σωματότυπο ή το βάρος του.

Τα οφέλη για τον ασθενή:

• Η ελάχιστα επεμβατική μέθοδος μέσα από τομές λίγων χιλιοστών προσφέρει μικρότερη διάρκεια αναισθησίας, ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου, μειωμένο κίνδυνο λοιμώξεων, σχεδόν μηδενική απώλεια αίματος, εντυπωσιακά ταχύτερη ανάρρωση και ένα άρτιο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η Αθήνα στο Επίκεντρο του Κόσμου

Η κορύφωση της διεθνούς αναγνώρισης ήρθε τον Μάιο του 2011 όταν η Αθήνα (ξενοδοχείο Hilton) φιλοξένησε το 6ο Παγκόσμιο Συνέδριο Ρομποτικής Χειρουργικής της MIRA (Minimally Invasive Robotic Association), με πρόεδρο του συνεδρίου τον Δρ. Κωνσταντίνο Κωνσταντινίδη και αντιπρόεδρο Επιστημονικού Προγράμματος τον Δρ. Σάββα Χειρίδη.

Το συνέδριο φιλοξένησε 230 επιστημονικές ανακοινώσεις και 80 προσκεκλημένους ομιλητές διεθνούς κύρους από όλες τις ηπείρους, καθώς και το καινοτόμο MIRA Business Class για τη διοικητική αξιολόγηση των ρομποτικών επενδύσεων.

Στα Highlights του συνεδρίου καταγράφηκαν τα εξής:

• Η NASA στην Αθήνα: Τρεις διακεκριμένοι επιστήμονες της NASA (Space Robotic Program – NEEMO Missions 7 & 9) με πραγματική παραμονή στο διάστημα, ανέλυσαν τα αεροδιαστημικά ρομποτικά ιατρικά προγράμματα και τις προοπτικές της τηλεχειρουργικής.
• Μαραθώνιος Δεξιοτήτων (Robotic Surgery Marathon): Για πρώτη φορά διοργανώθηκε ένας διαγωνισμός ταχύτητας και ασφάλειας χειρουργών με τη χρήση του πρωτοποριακού συστήματος MIMIC, ενός εξομοιωτή που συνδεόταν απευθείας με την κονσόλα του da Vinci, αποδίδοντας με απόλυτο ρεαλισμό την αίσθηση του πραγματικού χειρουργείου.
• Live Surgery Single-Site: Ο Δρ. Κωνσταντινίδης πραγματοποίησε ζωντανή μετάδοση επέμβασης χολοκυστεκτομής μίας τομής, καθηλώνοντας τους συνέρδους και αναδεικνύοντας την ελληνική πρωτοπορία.

Η εξάπλωση της Ρομποτικής Τεχνολογίας διεθνώς

Η ρομποτική χειρουργική κέρδιζε σταθερά έδαφος έναντι της παραδοσιακής λαπαροσκόπησης. Σύμφωνα με τα παγκόσμια καθώς και τα εγχώρια στατιστικά στοιχεία (Δεδομένα 2011) διεξήχθησαν 282.000 συνολικές ρομποτικές επεμβάσεις παγκοσμίως μέσα σε 13 χρόνια ενώ, 1.650 νοσοκομεία είναι εξοπλισμένα με συστήματα ρομποτικής παγκοσμίως (1.228 στις ΗΠΑ, 292 στην Ευρώπη, 90 στην Ασία, 14 στη Μέση Ανατολή, 13 στην Αυστραλία και 13 στην Αφρική). Η ετήσια αύξηση των ρομποτικών επεμβάσεων διεθνώς (2009 έναντι 2008) ανέρχεται στο +51%.

Στην Ελλάδα είχαν ήδη πραγματοποιηθεί περίπου 2.500 επεμβάσεις, με τις 1.000 εξ αυτών να έχουν εκτελεστεί στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών από την ομάδα του Δρ. Κωνσταντινίδη (οι υπόλοιπες μοιράζονταν σε άλλα 7 νοσοκομεία της χώρας).

Βραβευμένες εργασίες

Το Σεπτέμβριο του 2012, στο Westin Copley Place της Βοστώνης (ΗΠΑ), πραγματοποιήθηκε το κορυφαίο διεθνές συνέδριο SLS-MIRA-SRS («Εβδομάδα Ελάχιστα Τραυματικής Χειρουργικής») όπου η ελληνική χειρουργική ομάδα του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, αποτελούμενη από τους Δρ. Κ. Κωνσταντινίδη, Σ. Χειρίδη, Π. Χρυσοχέρη, Π. Χειρίδη, Μ. Γεωργίου, Φ. Αντωνακόπουλο, Χ. Χαριτόπουλο και Π. Φερέτο, κατέκτησε τις ανώτατες διακρίσεις για τις καλύτερες επιστημονικές εργασίες σε μορφή βίντεο.

Οι εργασίες αυτές ήταν:

Ρομποτική Χειρουργική Μιας Τομής (Single-Site): Η ομάδα βραβεύτηκε για την παρουσίαση της μεγαλύτερης διεθνώς εμπειρίας σε Single-Site Χολοκυστεκτομές, καθώς και για τις παγκόσμιες πρωτιές στην Αποκατάσταση Διαφραγματοκήλης – Γαστροοισοφαγικής Παλινδρόμησης, στην Αφαίρεση Κύστης Νεφρού και στην Αφαίρεση Κύστης Περικαρδίου.

Ρομποτική Παγκρεατεκτομή: Διακρίσεις για την πρωτοποριακή παρουσίαση των επεμβάσεων Whipple και Περιφερικής Παγκρεατεκτομής για τον καρκίνο του παγκρέατος.

Ρομποτική Γυναικολογία: Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η παρουσίαση των εξειδικευμένων γυναικολογικών επεμβάσεων (υστερεκτομές, ινομυοματεκτομές) .

Ως επιστέγασμα αυτής της διεθνούς αναγνώρισης, ο παγκοσμίου φήμης χειρουργός M. Gagner απένειμε στον Δρ. Κωνσταντινίδη τον επίσημο τίτλο του “Champion of Single Site Robotic Surgery” (Πρωταθλητής της Ρομποτικής Χειρουργικής Μιας Τομής).

Η παρακαταθήκη του Δρ. Κωνσταντινίδη

Ως διεθνής δάσκαλος και προσκεκλημένος ομιλητής και εκπαιδευτής της ίδιας της κατασκευάστριας εταιρείας του συστήματος da Vinci, Intuitive Surgical, ο Έλληνας καθηγητής πραγματοποίησε διαδικτυακά μαθήματα (Webinars) σε απευθείας μετάδοση από την Ελλάδα προς όλο τον πλανήτη ταυτόχρονα.

Χειρουργοί από περισσότερες από 40 χώρες –συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Ρωσίας, της Κίνας, της Κορέας, της Ινδίας, της Βραζιλίας και της Σαουδικής Αραβίας– συνδέθηκαν μέσω

των υπολογιστών τους για να διδαχθούν ζωντανά από τον Δρ. Κωνσταντινίδη τα μυστικά, τις τεχνικές και την ορθή εφαρμογή της Ρομποτικής Χειρουργικής Μιας Τομής (Single-Site).

Χειρουργική του μέλλοντος

Παρά την τεχνολογική υπεροχή των συστημάτων που εισήγαγε, ο Δρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης διατηρεί πάντα μια βαθιά ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Όπως ο ίδιος συχνά επισημαίνει, η ποιότητα της ελληνικής ιατρικής εργασίας δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το εξωτερικό· αντίθετα, οι Έλληνες γιατροί πρωταγωνιστούν, καινοτομούν και καλούνται πλέον να διδάξουν τη διεθνή κοινότητα.

Έννοιες που ο Έλληνας καθηγητής ανέφερε στις ομιλίες του ήδη από το 2007 και το 2011 ως «χειρουργική του μέλλοντος» —όπως η Χειρουργική μέσω Ηλεκτρονικού Υπολογιστή (Computer-Enhanced Surgery), η Τηλερομποτική (Telerobotic Surgery), η Διεγχειρητική Πλοήγηση (Intraoperational Navigation), η Ενισχυμένη Πραγματικότητα (Augmented Reality) και η ανίχνευση με μεθόδους ανοσοφθορισμού— αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι των σύγχρονων χειρουργικών αιθουσών. Οι στέρεες βάσεις που έθεσε, όχι μόνο άντεξαν στον χρόνο, αλλά επέτρεψαν στην ελληνική ιατρική κοινότητα να πρωταγωνιστεί ισότιμα στην παγκόσμια ψηφιακή επανάσταση της υγείας.

Από τις πρώτες επεμβάσεις μέχρι τη σημερινή εποχή της Χειρουργικής Ακριβείας, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Τηλεχειρουργικής, η Ρομποτική Χειρουργική εξελίχθηκε εντυπωσιακά και άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν οι ειδικοί ακόμη και τις πιο σύνθετες χειρουργικές προκλήσεις.