Η μεγάλη αλλαγή φρουράς στο ΚΚ Κίνας

Το 2027, κατά την πιο σημαντική περιοδική πολιτική μάζωξη που πραγματοποιείται στην Κίνα, θα καθοριστεί ποιοι θα κυβερνούν τη χώρα έως το 2032. Είναι δεδομένο ότι τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο διεξάγεται κάθε πέντε χρόνια, θα συνεχίσει να έχει ο Σι Τζινπίνγκ. Εκατοντάδες, όμως, ανώτερες θέσεις κάτω από τον κινέζο πρόεδρο παραμένουν ανοιχτές και το ποιοι θα τις καταλάβουν θα καθοριστεί τους επόμενους μήνες σε μια σειρά από κλειστές συσκέψεις.

Μία από αυτές θα διεξαχθεί από τις 26 έως τις 29 Οκτωβρίου: περίπου 370 στελέχη που απαρτίζουν την Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος πρόκειται να συνεδριάσουν επισήμως για να συζητήσουν την «πλήρη και αυστηρή αυτοδιαχείριση του Κόμματος», όπως ανακοινώθηκε· ανεπισήμως, για να εξετάσουν την αλλαγή πολιτικής φρουράς που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη.

Στις κινεζικές επαρχίες, ανερχόμενα στελέχη περιμένουν τη σειρά τους, ενώ κάποιοι μετακινούνται ήδη σε ανώτερες θέσεις στο Πεκίνο. Πρόκειται για τη λεγόμενη έβδομη γενιά ηγετών του Κόμματος, «μια γενιά πολύ διαφορετική από εκείνη του Σι», όπως παρατηρεί ο Economist.

Τα μέλη της, έχοντας γεννηθεί στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στη δεκαετία του 1970, έχουν ελάχιστες (αν όχι καμία) προσωπικές αναμνήσεις από την εποχή του Μάο. Διαμορφώθηκαν πολιτικά και ιδεολογικά τη δεκαετία του 1980, όταν η Κίνα άνοιγε τις πόρτες της στον υπόλοιπο κόσμο, ερχόταν σε επαφή με φιλελεύθερες ιδέες και πειραματιζόταν με τον καπιταλισμό.

Ο Economist κρίνει ότι ο κινέζος πρόεδρος μάλλον δεν νοσταλγεί εκείνη την εποχή των ζυμώσεων και του αναβρασμού. Είναι όμως 73 ετών και οι στενότεροι συνεργάτες του δεν είναι κατά πολύ νεότεροι. Ενδέχεται, επομένως, να χρειαστεί να στραφούν περισσότερο στην έβδομη γενιά για την κάλυψη σημαντικών θέσεων· και ένα από τα μέλη της ενδέχεται να διαδεχθεί κάποια στιγμή τον ίδιο τον Σι.

Οπως σημειώνει το βρετανικό δημοσίευμα, στην κινεζική πολιτική η αρίθμηση των γενεών είναι περίπλοκη. Ως ιδρυτής της κομμουνιστικής Κίνας, ο Μάο Τσετούνγκ ηγήθηκε της πρώτης γενιάς. Ο πραγματιστής μεταρρυθμιστής Ντενγκ Σιαοπίνγκ θεωρείται ηγέτης της δεύτερης γενιάς, παρότι δεν διαδέχθηκε αμέσως τον Μάο και ανήκε στην ίδια φουρνιά βετεράνων επαναστατών.

Οταν ο Σι ανέλαβε την εξουσία το 2012, ο όρος «γενιά» είχε αρχίσει να αναφέρεται περισσότερο στις ηλικιακές ομάδες από τις οποίες προέρχονταν τα ανώτερα στελέχη. Από αυτήν την άποψη ο Σι ανήκει στη λεγόμενη πέμπτη γενιά, η οποία αποτελείται από ανθρώπους γεννημένους τη δεκαετία του 1950.

Με βάση τους κανόνες που είχαν διαμορφωθεί μετά τον Ντενγκ, θα έπρεπε να είχε αποχωρήσει έπειτα από δέκα χρόνια, παραχωρώντας τη θέση του σε έναν κορυφαίο πολιτικό της έκτης γενιάς, τα μέλη της οποίας γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960. Τελικά, όμως, παρέμεινε στην εξουσία, αφού κατάργησε το όριο των δύο προεδρικών θητειών (ο Σι κατέχει επίσης τις πιο σημαντικές –από εκείνη του προέδρου– θέσεις, του γενικού γραμματέα του Κόμματος και του επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων).

Ταυτόχρονα, η εκστρατεία κατά της διαφθοράς που εξαπέλυσε, αποδεκάτισε τις τάξεις της έκτης γενιάς και διέλυσε τα δίκτυα πελατειακών σχέσεων που τη στήριζαν. Πολιτικοί που κάποτε θεωρούνταν πιθανοί διάδοχοί του συνελήφθησαν ή παραγκωνίστηκαν, με τον Economist να σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια αποπέμφθηκε το ένα πέμπτο των μελών της Κεντρικής Επιτροπής με δικαίωμα ψήφου.

Τα ανερχόμενα «αστέρια»

Ο αποδεκατισμός της έκτης γενιάς διευκολύνει την ανάδειξη της έβδομης. Ακόμη και αν ο Σι, πλαισιωμένος από έναν στενό κύκλο γερόντων, εξακολουθήσει να κρατάει τα ηνία της χώρας το 2032, όταν θα διεξαχθεί το 22ο συνέδριο του Κόμματος, νεότεροι πολιτικοί θα διαδραματίζουν σίγουρα σημαντικό ρόλο.

Τον προηγούμενο μήνα η προσοχή στράφηκε σε ένα από τα πιθανά ανερχόμενα αστέρια της έβδομης γενιάς, τον 54χρονο Ζου Ζονγκμίνγκ, με αφορμή τον διορισμό του στη θέση του υπηρεσιακού δημάρχου της Σαγκάης. Εάν αναλάβει και χρέη κομματικού γραμματέα της πόλης, θα έχει σχεδόν σίγουρα εξασφαλίσει και μια θέση στο Πολιτικό Γραφείο.

Ξεχωρίζουν επίσης ο 56χρονος Λιού Τζιε, κυβερνήτης της Τζετζιάνγκ, μιας πλούσιας ανατολικής επαρχίας (το ίδιο αξίωμα κατείχε κάποτε και ο Σι) και ο 55χρονος Ντονγκ, πρώτος γραμματέας της Ενωσης Κομμουνιστικής Νεολαίας – δύο από τους προκατόχους του ανέλαβαν στη συνέχεια χρέη γενικού γραμματέα του κόμματος.

Συνήθως, τα ανώτερα κομματικά στελέχη αποσύρονται εφόσον έχουν συμπληρώσει τα 65 έτη έως τη διεξαγωγή ενός συνεδρίου, ενώ για τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου το όριο είναι τα 68 έτη (το 2022 ο Σι παρέβη τον άτυπο αυτόν κανόνα, όπως και ο ανώτατος ένστολος πολιτικός αξιωματούχος της Κίνας, ο 76χρονος Ζανγκ Γιουξία, ο οποίος όμως διεγράφη από το Κόμμα και απομακρύνθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις μόλις την περασμένη Δευτέρα για «σοβαρή παραβίαση της πολιτικής πειθαρχίας»).

Με βάση αυτά τα όρια, περίπου τα δύο τρίτα της σημερινής Κεντρικής Επιτροπής θα αποχωρήσουν του χρόνου, ενώ το ποσοστό των στελεχών που ανήκουν στην έβδομη γενιά θα αυξηθεί από 8% σε άνω του 40%.

Αγνωστα (και διαφορετικά) πρόσωπα

Τα στοιχεία που δίνονται στη δημοσιότητα για τα ανώτερα στελέχη του Κόμματος είναι ελάχιστα. Ωστόσο τα μέλη της έβδομης γενιάς ξεχωρίζουν από αρκετές απόψεις. Καταρχάς, σε αντίθεση με τα στελέχη της πέμπτης και της έκτης γενιάς, δεν υπέστησαν τεράστιες ανατροπές κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους, αντίστοιχες με εκείνες που προκάλεσε η Πολιτιστική Επανάσταση (1966-1976). Πολλοί είναι απόφοιτοι κορυφαίων πανεπιστημίων, ενώ περισσότερα από τα μισά ανώτατα κομματικά στελέχη της έβδομης γενιάς έχουν διδακτορικό.

Ορισμένοι έχουν επίσης περάσει μεγάλα χρονικά διαστήματα στο εξωτερικό. Ο 57χρονος δήμαρχος του Πεκίνου, για παράδειγμα, ονόματι Γιν Γιονγκ, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ (στο Χάρβαρντ), ενώ ο Σι το πρώτο και μεγαλύτερο καταγεγραμμένο ταξίδι του εκτός Κίνας το πραγματοποίησε το 1985 (όταν ήταν ήδη άνω των τριάντα), ενώ πέρασε εκεί μόλις δύο εβδομάδες, ως μέλος μιας αγροτικής αντιπροσωπείας. Και κάποια από τα μέλη της έβδομης γενιάς διακρίθηκαν στον κόσμο των επιχειρήσεων (κρατικών, έστω) προτού καταλάβουν σημαντικές θέσεις στο Κόμμα, στην κυβέρνηση ή στον στρατό.

Σημαντική διαφορά σε σχέση με το παρελθόν αποτελεί και το γεγονός ότι τα ανερχόμενα στελέχη του Κόμματος έχουν πολύ πιο χαλαρούς δεσμούς με το επαναστατικό παρελθόν της πατρίδας τους. Ακόμη και αν ήθελε, πολύ δύσκολα θα μπορούσε ο Σι να απαλλαγεί από τη βαθιά σχέση του με τη μαοϊκή εποχή.

Ο πατέρας του πολέμησε στο πλευρό του Μάο ως αντάρτης, ενώ αργότερα έπεσε σε δυσμένεια· και ο ίδιος ο Σι στάλθηκε σε ένα φτωχό χωριό για επτά χρόνια ως έφηβος (αν και έχει μιλήσει θετικά για εκείνη την εμπειρία, υποστηρίζοντας ότι τον βοήθησε να έρθει σε επαφή με απλούς ανθρώπους). «Η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του και η έμφαση που δίνει στην ιδεολογία έχουν μια έντονη μαοϊκή χροιά», σχολιάζει ο Economist.

Μια φιλελεύθερη γενιά;

Τη δεκαετία του 1980, όταν η έβδομη γενιά ενηλικιωνόταν, η Κίνα ανέπνεε ελεύθερα, έχοντας αφήσει πίσω της τη μαοϊκή περίοδο. Χάρη στη χαλάρωση της λογοκρισίας η εποχή εκείνη αποδείχτηκε η πιο φιλελεύθερη από τη δεκαετία του 1950 και μετά, αφού ακόμη και η κρατική τηλεόραση μετέδιδε εκπομπές με διακριτικά ανατρεπτικό περιεχόμενο.

Το παράθυρο ελευθερίας έκλεισε βίαια το 1989, όταν ο στρατός κατέστειλε τις διαδηλώσεις στην πλατεία Τιενανμέν· πολλά από τα σημερινά κομματικά στελέχη-μέλη της έβδομης γενιάς θα βρίσκονταν τότε περίπου στην ίδια ηλικία με τους φιλοδημοκρατικούς διαδηλωτές που είχαν κατακλύσει την εμβληματική πλατεία του Πεκίνου.

Σημαίνει, άρα, αυτό ότι μεταξύ των ανερχόμενων στελεχών του κόμματος συγκαταλέγονται και φιλελεύθερα στοιχεία; Οσοι συμμετείχαν άμεσα στα γεγονότα του 1989 απομακρύνθηκαν λίγο μετά την αιματηρή καταστολή (αν και ορισμένοι είπαν ψέματα και κατάφεραν να διατηρήσουν την κομματική τους ιδιότητα), ενώ και επί Σι, δεδομένης της ιδεολογικής πειθαρχίας που επέβαλε, σίγουρα θα εξαλείφθηκαν και άλλα στελέχη με «ύποπτες» ιδέες.

Μιλώντας στον Economist, ο Γου Γκουογκουάνγκ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, εξήγησε ότι τα περισσότερα στελέχη που αποκτούν ουσιαστική εξουσία «έχουν ήδη κοινωνικοποιηθεί και εκπαιδευτεί» στους κόλπους του κόμματος. Ωστόσο η πρώιμη επαφή των μελών της έβδομης γενιάς με πιο φιλελεύθερες ιδέες δεν πρέπει να υποτιμάται – άλλωστε οι επόμενες γενιές είχαν ακόμη λιγότερες αντίστοιχες εμπειρίες.

Μελέτη που εκπονήθηκε πέρυσι από ερευνητές στην Κίνα και στη Βρετανία κατέδειξε ότι οι Κινέζοι που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1990, και που κάποια μέρα θα αποτελέσουν την ένατη γενιά, είναι λιγότερο πιθανό να υποστηρίζουν δημοκρατικές αξίες σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία.

Οι πιθανότητες ένας κομματικός αξιωματούχος της έβδομης γενιάς να καταλήξει να κυβερνά την Κίνα δεν είναι λίγες. Στην κορυφή της εξουσίας στο Πεκίνο βρίσκεται η Μόνιμη Επιτροπή του Πολιτικού Γραφείου, η οποία, εκτός του Σι, απαρτίζεται από έξι ακόμη μέλη. Ολοι τους, εκτός από έναν, θα έχουν φτάσει στο όριο ηλικίας αποχώρησης στο 21ο συνέδριο του Κόμματος, που πιθανότατα θα διεξαχθεί στα τέλη του επόμενου έτους.

Θεωρητικά, ένα στέλεχος της έβδομης γενιάς θα μπορούσε τότε να παρακάμψει ορισμένα ενδιάμεσα στάδια και να ενταχθεί κατευθείαν στη Μόνιμη Επιτροπή. Ο Σι, όμως, δύσκολα θα προσέφερε τόσο σύντομα σε κάποιο σχετικά νεαρό στέλεχος τόση εξουσία, καθώς αυτό θα το καθιστούσε αυτομάτως εν δυνάμει διάδοχό του – και ο κινέζος πρόεδρος δεν δείχνει να βιάζεται να επιλέξει τον άνθρωπο του θα τον διαδεχθεί.

Αυτό, όμως, μπορεί να αλλάξει στο 22ο συνέδριο που θα διεξαχθεί το 2032, όταν ο Σι θα είναι 79 ετών. Ενα μέλος της έβδομης γενιάς, που τότε θα βρίσκεται στα 50 ή στα 60 του, θα εξακολουθεί να είναι αρκετά νέο ώστε να αποτελεί αξιόπιστη επιλογή για τη διαδοχή, όπως δήλωσε στον Economist ο Τζόναθαν Τσιν, πρώην αναλυτής της CIA.

Πάντως «όποιον και αν επιλέξει πρώτο ο Σι, δεν θα είναι ο τελευταίος», σημείωσε, προσθέτοντας ότι τόσο ο Μάο όσο και ο Ντενγκ είχαν αναδείξει διάφορους εν δυνάμει διαδόχους τους μέχρι να λάβουν την τελική απόφασή τους. «Προετοιμάζομαι για μια μάλλον θυελλώδη περίοδο στην κινεζική πολιτική», σχολίασε ο Τσιν.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google